Кіріспе
Агостон Харашти (Haraszthy Ágoston, 30 тамыз 1812 – 6 шілде 1869) – венгр-американдық аристократ, авантюрист, саяхатшы, жазушы, қала салушы және Висконсин мен Калифорниядағы пионер шарапшы. Ол Джуниперо Серрамен бірге жиі "Калифорния шарабының әкесі", сондай-ақ "Калифорния жүзім шаруашылығының әкесі" немесе "Калифорниядағы заманауи шарап жасаудың әкесі" деп аталады. Висконсин штатында жүзімдіктерді отырған алғашқы адамдардың бірі болған ол Калифорнияның Сонома қаласындағы Буэна Виста шарап зауытының негізін қалады және Калифорния шарабы мен жүзім шаруашылығы туралы алғашқы жазбаларды жасады. АҚШ-та тұрақты қоныстанған алғашқы венгр және өз ана тілінде ел туралы кітап жазған екінші адам ол болды. Висконсин штатында ол штаттың ең көне енгізілген ауылының негізін салушы ретінде еске алынады. Сан-Диегода ол алғашқы қала маршалы және алғашқы округ шерифі ретінде танылады. Калифорнияға ол үш жүзден астам еуропалық жүзім сорттарын әкелді.
Agoston Haraszthy ('/ɑː//ɡ//ə//s//t//ən// /'/h//ær//ə//s//t//i/; Haraszthy Ágoston, lang es; August 30, 1812 – July 6, 1869) was a Hungarian American nobleman, adventurer, traveler, writer, town builder, and pioneer winemaker in Wisconsin and California, often referred to as the "Father of California Wine", alongside Junípero Serra, as well as the "Father of California Viticulture," or the "Father of Modern Winemaking in California". One of the first men to plant vineyards in Wisconsin, he was the founder of the Buena Vista Winery in Sonoma, California, and an early writer on California wine and viticulture. He was the first Hungarian to settle permanently in the United States and only the second to write a book about the country in his native language. He is remembered in Wisconsin as the founder of the oldest incorporated village in the state. In San Diego, he is remembered as the first town marshal and the first county sheriff. In California he introduced more than three hundred varieties of European grapes.
Туу
Харашти 1812 жылы Венгрияның Пест қаласында дүниеге келген. Ол Кароли Харасти мен оның әйелі Анна Марияның (Фишер) жалғыз баласы болды. Бұрын оның Венгрияның Футак қаласында туылғандығы туралы мәлімдеме жасалған, бірақ 1995 жылы бұл жолданды.
Асылдар
Харастилер – Венгрияның солтүстік-шығысындағы Унг округінен шыққан, қазіргі Венгрия, Словакия және Украинаның бөлігі болып табылатын венгр дворяндық отбасы. Агостон Харасти Харасти отбасының Моксай тармағына жататын, яғни оның ата-бабалары Мокса және Хараст (қазіргі Словакиядағы Кришовская Лиескова және Храст над Хорнадом ауылдары) деген жерлерде бір кезде иелік еткен. Венгрияда ол ресми түрде Моксай Харашти Агостон деп аталды. (Венгрияда тегі бірінші, аты соңғы болып жазылады. Венгриялық есімдерді қараңыз.) Есімі кейде Агостон Харасти де Мокша деп жазылған. Бұл есімнің латынша түрі, ол Венгриядағы ресми мемлекеттік істерде және католик шіркеуінің жазбаларында қолданылған. АҚШ-та Харасти Агостон Харасти деп танылды. Венгр дворяны болғандықтан, Харастиге Spectabilis Dominus (латын тілінде) немесе Tekintetes Úr (венгр тілінде) деп үнсіз қарауға құқық берілген. Бұл атақтар ағылшын тіліндегі "Құрметті мырза" немесе "Асыл лорд" сияқты мәнге ие. 1840 жылдары Висконсин штатында тұрған кезде, негізінен неміс тілінде сөйлейтін жергілікті қоныс аударушылар оны "Граф" Харасти деп атаған, бірақ Венгрияда, Калифорнияда немесе Никарагуада оған ешқашан осылай үнсіз қарастырған емес. Калифорнияда оған "полковник" Харасти деп үнсіз қарады, бұл құрметті атақ әдетте көрнекті "джентльмендерге" беріледі және оның Венгриядағы әскери қызметімен байланысты.
Венгриядағы өмір
Агостон мен Кароли Харастидің екеуі де оңтүстік Венгрияның Бацска аймағында, қазір Сербияның бір бөлігінде жер иеліктеріне ие болды. Агостонның әкесінің қалың жұбайы Ференц Дединский болды, ол Дунай өзені бойындағы Футактағы ірі мүлікке басшылық етті, онда жүзім өсіріліп, шарап өндірілді. Екеуі де Футак және оның төңірегінде шарап бизнесімен айналысты. 1833 жылдың 6 қаңтарында Агостон Харашти Венгрияның Бач-Бодрог округінде Элеонора Дединскийге үйленді. Дединскилер бастапқыда поляктар болған, бірақ олар көп ғасырлар бойы Венгрияда тұрған және 1272 жылы венгр аристократиясына қабылданған. Агостон мен Элеонора Харастидің алты баласы болды: Геза, Аттила, Арпад, Ида (кейіннен Ранчо Ла Бреаның иесі, заңгер Генри Хэнкок әйелі), Бела және Отелия.
Америкаға
1840 жылы наурыз айында Харрашти анасының туысы Кароли Фишермен бірге Венгриядан АҚШ-қа сапар шекті. Австрия, Германия және Англия арқылы Атлант мұхитынан Нью-Йоркке келген Харрашти мен оның туысы, содан кейін Гудзон өзені, Эри каналы және Ұлы көлдер арқылы Висконсинге өтіп, сонда қоныстанды. Харраштитің өз сөздерімен айтқанда, ол Америкаға "бір ғана себеппен" келді, яғни осы нұрлы елді өз көзімен көру үшін.
Солтүстік Америкадағы саяхат
Харашти туған тілі мажар, неміс (оны туғаннан бастап сөйлеген) және кейін ағылшын тілдерінде жазған. 1842 жылы Венгрияға оралған соң, ол Америка Құрама Штаттары туралы мажар тілінде кітап жазуға ниеттенді. Ол кітап үшін материал жинау мақсатымен АҚШ-ты кеңінен аралап шықты, кітапта американдық өмір мен кәсіпкерлік жоғары бағаланды. Екі томдық кітап 1844 жылы Пест қаласында "Utazás Éjszakamerikában" (Солтүстік Америкадағы саяхаттар) деген атпен жарық көрді. 1850 жылы оның екінші басылымы шықты. Бұл мажар тілінде жарық көрген Америка Құрама Штаттары туралы екінші кітап болды.
Висконсин штаты
Висконсин штатында Харасти және оның туысы Кошконг көлінің жағасындағы жерге қоныстануға тырысты. Бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды, сондықтан олар Мэдисон қаласының батысында, Висконсин өзенінің жанындағы Саук Прерияға бет бұрды. Сол жерде Харасти өзеннің батыс жағалауында кең жер сатып алып, қала құруды жоспарлады. Алғашқыда Септай (венгр тілінде "әдемі орын"), кейін Харасти (немесе Харастивилл, немесе Харастхополис) деп аталған қала, 1849 жылы Харасти Калифорнияға кеткеннен кейін Вестфилд, ал соңында Саук Сити деп өзгертілді. 1842 жылы Харасти Венгрияға оралып, ата-анасын, әйелін және балаларын АҚШ-тың тұрақты азаматтары ретінде Висконсинге әкелді. Харастилер АҚШ азаматтығын алды және ешқашан Венгрияға қайтып оралмады. Харасти Роберт Брайант есімді ағылшынмен серіктестік құрып, көптеген мақсатты жобаларға кірісті. Ол қаладан басқа, диқандықпен айналысты, бидай және басқа да дәнді дақылдар өсірді, сондай-ақ қой, шошқа және жылқы өсірді. Ол дүкен ашып, кірпіш зауытын құрды. Саук Ситидегі ең көне үйлердің көпшілігі Харастидің кірпіш зауытынан алынған кірпіштермен салынған. Ол Висконсин және Миссисипи өзендерінде жолаушылар мен жүк таситын кемеге иелік етіп, басқарды. Харасти Саук Ситидегі алғашқы католик шіркеуі мен мектебі салынған жерді сыйға берді. Висконсин өзенінің шығыс жағында, кейін Роксбери қаласы болған жерде Харасти жүзім отырғызып, өзен үстіндегі төбелерге шарап погребін қазды. Бүгінде сол погребтер мен төбелерде Висконсин көлінің AVA аймағы мен Уоллерсхайм шарап зауыты орналасқан. Бұл шарап зауыты АҚШ-тағы екінші ең көне шарап зауыты болып табылады, ал Нью-Йорк штатының Вашингтонвилл қаласындағы Бауырлас шарап зауыты ең көнесі. Висконсин штатының ең танымал шарап өндіру аймақтарының бірі. Аңызға айналған аңшы Харасти өз үйінің қарсы бетінде, Роксберидегі өзенге көрінетін жартасқа аңшы үйі салды. Харасти Роксбери мен Саук Ситиді байланыстыратын өзен арқылы паром жүргізді. Ол Висконсин штатының заң шығарушы органынан өзенге көпір салуға рұқсат алғанмен, ол салынбады, себебі ол жобаны бастамас бұрын Висконсиннен Калифорнияға кетіп қалды.
Даланың арғы жағында
Көптеген адамдар сияқты, Харашти 1848 жылы Калифорнияда алтынның табылуы туралы жаңалықтан қатты қуанды және сол жылдың соңына қарай Висконсиннен кету жоспарларын аяқтады. 1849 жылдың басында ол Санта-Фе жолы арқылы Калифорнияға аттанатын керуеннің капитаны болып сайланды. Калифорнияға баратын көптеген саяхатшылар алтын арманымен батысқа тартылса да, Харашти Калифорнияға "алтын табу үшін емес, қоныстану үшін" бара жатқанын және Сан-Диего маңында жүзімзар отырғызуды ниеттенгенін айтты. Ол бүкіл отбасымен бірге 1849 жылдың наурыз айында Висконсиннен жол тартты және келесі жылдың желтоқсан айында Сан-Диегоға жетті.
Сан-Диего
Сан-Диегода ол танымал испандық калифорниялық Хуан Бандинимен серіктестік құрып, көптеген бизнес және ауыл шаруашылығы жобаларын іске қосты. Ол жеміс бақтарын отырғызды, ат тұрағы мен дилижанс желісін ұйымдастырды, ет дүкенін ашты және Сан-Диего шығанағының жағалауының үлкен бөлігін көшелерге, саябақтарға және құрылыс участаларына бөлу үшін синдикат құрды. Бұл жер Ескі қала мен Жаңа Сан-Диего арасында орналасқан және Орта Сан-Диего немесе Миддлтаун деп аталды. Сан-Диегода оны бейресми түрде "Харастивилл" деп атады. Сан-Диегода болғанда Харасти пошта арқылы жүзім қыздарын әкелді. Бір бөлігі АҚШ-тың шығысынан, ал екінші бөлігі Еуропадан келді. Ол Сан-Диего өзенінің жанындағы жерге жүзімдік отырғызды. 1850 жылдың 1 сәуірінде Калифорнияның жаңа американдық басқаруымен өткен алғашқы сайлауда Харасти Сан-Диего округінің шерифі болып сайланды. Ол сондай-ақ қалалық маршал қызметін атқарды. Жеке мердігер ретінде ол Сан-Диего қаласы үшін 1851 жылы аяқталған түрме салды.
Калифорния штатының Ассамблеясы
Харассти 1851 жылдың қыркүйегінде Сан-Диегодан Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды. Ол 5 қаңтардан 4 мамырға дейін қызмет етті, Сан-Диего өзеніндегі су тасқынын азайту, Сан-Диегода мемлекеттік аурухана салу, Оңтүстік Калифорния жер иелеріне салық салмағын жеңілдету, қарызға батқан Сан-Диего қалалық кеңесін сенімділер кеңесімен алмастыру және Сан-Диегода мұқтаж жандарға көмек көрсету жөніндегі ұсыныстарды ілгерілетуге ұмтылды. Ол сонымен қатар Калифорнияны екі штатқа бөлуге бағытталған сәтсіз қозғалыстың жетекшісі болды.
Сан-Франциско және Сан-Матео
Заң шығарушы органға қатысқан кезде Харасти Сан-Францискодағы Mission San Francisco de Asís (Mission Dolores) маңында жылжымайтын мүлік сатып ала бастады. Ол алғашқы сатып алуын 1852 жылдың 25 наурызында жасады. Ол Сан-Францискода жүзім өсіруге тырысты, бірақ климат тым тұманды екенін анықтады. Ол Сан-Франциско түбегінде (қазіргі Сан-Матео округінің бөлігі) Кристалл-Спрингс маңындағы үлкен жер учаскесін сатып алып, оны жүзімдіктерге отырғызды, бірақ соңында онда шарап жасаудан бас тартты, себебі климаттың тұманды болуы жүзімнің пісуіне кедерілді. Сан-Франциско мен Кристалл-Спрингс екеуінде де Харасти еуропалық жүзімнің көптеген түрлерін импорттауды жалғастырды және оларды отырғызу және өсіру тәжірибелерін жүргізді. Сан-Францискода Харасти венгр металлургтерімен жақын қарым-қатынас орнатты. Ол "Харасти және Узнай" деген атпен серіктестік құрып, "Еврика алтын және күміс тазарту зауыты" деп аталған ірі жеке тазарту мекемесін салды. 1854 жылдың сәуір айында Сан-Францискода АҚШ Монета айналымының филиалы ашылғанда, Харасти АҚШ-тың алғашқы сынаушысы болды. 1855 жылдың тамыз айында ол Монетада балқытушы және тазартушы болып жұмыс істеді. 1857 жылдың қыркүйегінде Монетадан алтынның ұрлануы бойынша жүргізілген ірі сот тергеуі Харастиге 151 550 долларлық алтынды жымқыру айыптауын тақты. Ұзақ тергеуден кейін қылмыстық айыптар алынып тасталды. Одан кейін азаматтық сот өтті, ол 1861 жылдың ақпан айында Харастиді толығымен ақтап берді.
Сонома
Монета өндірісі тергеліп жатқан кезде, Харассти Сан-Францискодан солтүстікке қарай шамамен елу шақырым жердегі Сономаға көшіп барды. 1856 жылы ол қаланың солтүстік-шығысындағы шағын жүзімдікке ие болып, оны Буэна Виста деп атады. Ол Кристалл-Спрингстен жүзімдерін көшіріп әкеліп, жүзімдіктерді кеңейтіп, Чарльз Кругты шарап жасаушы ретінде жұмысқа алды. 1857 жылы ол жақын маңдағы таудың бетіне туннельдер қазып, кіреберісінде тас шарапханалар салды. Нәтижесінде ол екі үлкен тас ғимаратты шарапханаға айналдырды, олар туннельдермен және Калифорниядағы ең заманауи шарап жасау құралдарымен жабдықталды. Буэна Вистадағы Харасстидің шарапханалары штаттың алғашқы тас шарапханалары болды. Ол бастапқы сатып алған жеріне жер қосып, аңғар мен төбедегі кең аумақты иеленді. Ол төбеге жүзім отырғызуды қолдады, жүзімдерді суармай өсіруге рұқсат беру керек деп сақты. Ол жерін кішігірім учаскелерге бөліп, көрнекті калифорниялықтарды Сономаға шақырып, олар үшін жүзімдіктер отырғызды. Ол қытайлықтардың көшіп келуін жақтады, қытайлықтарға Калифорнияға келіп, қажетті еңбек күшін беруге рұқсат беру керек деді. Ол Буэна Виста жүзімдіктерінің ортасына вилла салып, отбасымен бірге онда тұрды.
"Калифорниядағы жүзім мен шарап туралы есеп"
1858 жылы Харасти 19 беттік «Калифорния жүзімі мен шарабы туралы есеп» жазды, оны Калифорния штатының ауыл шаруашылығы қоғамы жариялады. Жүзім отырғызу және шарап жасау бойынша нақты кеңестер берген бұл есеп штатының барлық аймақтарында жүзім плантацияларын салуға ынталандырды. Кейіннен Харастидің «Есебі» Калифорнияда жазылған және жарияланған шарап жасау туралы алғашқы зерттеме ретінде мойындалды және «Еуропалық дәстүрлі шарап жасау амалдарын алғаш рет сипаттаған американдық еңбек» деп бағаланды.
Мемлекеттік ауыл шаруашылығы қоғамының президенті
Харасти газеттерге мақалалар жазып, шаруалар жиынында сөз сөйледі. Ол өзінің шараптарын Калифорния штатының жәрмеңкесіне ұсынып, жоғары наградаларға ие болды. 1862 жылдың 23 сәуірінде ол Калифорния штатының ауыл шаруашылығы қоғамының президенті болып сайланды.
Буэна Виста шарап өсіру қоғамы
1863 жылы Харасти Буэна Виста шарап шаруашылығы қоғамын құрды, Калифорниядағы (әлде АҚШ-та) ең басты мақсаты ауыл шаруашылығымен айналысу болған алғашқы ірі корпорация. Әйгілі инвесторлардың қолдауымен ол Сономадағы жүзім бақтарын кеңейтіп, шарабын Нью-Йоркке дейін сатты. 1864 жылы "Харперс" журналында жарияланған мақалада Буэна Виста "дүниедегі осындай іспен айналысатын ең ірі мекеме" деп аталып, жазылды.
Еуропаға сапары
1861 жылы Харассти Калифорния губернаторы Джон Г. Даунидің бұйрығымен Калифорниядағы жүзім шаруашылығын дамыту және жүзім өсімін жақсарту жолдары туралы заң шығарушы органға есеп беру үшін комиссар болып тағайындалды. Ол Еуропаға сапар шегіп, еуропалық жүзімдерді отырғызу және шарап жасаудың ең үздік тәжірибелерін зерттеуге, сондай-ақ еуропалық жүзімдердің қалдықтарын жинауға бекінді. Франция, Германия, Швейцария, Испания және туған Венгриясын аралап, 1861 жылдың желтоқсанында 350-ден астам түрлі жүзімнің 100 000-нан астам қалдығымен Калифорнияға оралды. Ол жүзімдерді штатка сатуды, Сономадағы балабақшасында көбейтуді, Калифорния топырағы мен климатына ең қолайлыларын анықтау үшін сынап көруді және оларды Калифорниядағы болашақ шарапшыларға таратуды ұсынды. Бірақ заң шығарушы орган бұл ұсыныстан бас тартып, Харасстиге жүзімдерді өз қаражатымен таратуға рұхсат берді. Бұл Харассти үшін қаржылық қиындыққа айналды, өйткені ол жүзімдерді жинауға және Калифорнияға жеткізуге көп ақша жұмсаған еді.
Харашти-Валлехо үйлену тойы
Сономада Харасти Мексикалық Калифорнияның бұрынғы генерал-командирі, Сонома қаласын құрған, көршілес жер иесі және беделді шарапшы Мариано Гуадалупе Вальехомен жақын дос болып кетті. 1863 жылдың 1 маусымында Харасти мен Вальехо отбасылары екі жұппен бірдей үйленді, Харасти ұлдарының екеуі Вальехоның екі қызына үйленді. Сол тойда Наталия Вальехо Атилла Харастидің әйелі, ал Жовита Вальехо Арпад Харастидің әйелі атанды. Агостон Харастидің шөберелерінің бірі актриса Натали Кингстон болды.
Филоксера
Харассти Буэна Виста шарап өсіру қоғамын басқаруда көрегендік пен абайсыздық танытты. Ол жүзімдіктер мен шарап сақтау қоймаларын кеңейту үшін көп ақша қарызға алды. Жүзім отырғызу үшін қабаттастыру әдісін қолданды. Бұл жүзімнің тез өсуіне мүмкіндік берді, бірақ сонымен қатар өсімдіктерді топырақ ауруларына бейімдеді. 1860 жылдардың ортасына қарай Буэна Вистадағы жүзімдер қоңырланып, әлсіздей бастады. Харасстидің қарсыластары мұның себебін оның қабаттастыру әдісі деп есептеді. Бірақ шындығында, бұл Калифорнияда алғаш рет кездесетін филоксераның зиянынан болды. Бұрын Сономада пайда болғанша ешкім білмеген филоксера, кейін Калифорниядағы жүзімдіктерде кеңінен таралып, тіпті Атлантика океанын аттап Францияға жетіп, онда үлкен қиратуға себеп болды. Өнімнің азаюына байланысты Буэна Виста шарабынан түскен пайда Қоғамның қарызын өтеуге жеткіліксіз болды. 1867 жылы акционерлер Харасстиді шарап өсіру қоғамынан қуғынға салып, оның орнына басқа менеджерді тағайындады, ол барлық қабаттастырылған жүзімдерді түбірден жыртып тастады. Харассти Буэна Вистадан Сономадағы әйеліне тиесілі басқа жүзімдікке көшті. Сол жерде тұрып, банкротқа ұшырады.
Никарагуада
1868 жылы Харасти Калифорниядан Никарагуаға кетті. Ол неміс туған дәрігер және хирург Теодор Васмермен серіктестік құрып, Никарагуаның Коринто портының жанында үлкен қант плантациясын дамытуға кірісті, онда ол ром өндіріп, американдық нарықтарда сатуды жоспарлады. 1869 жылдың 6 шілдесінде ол Никарагуадағы меншігіндегі өзенде жоғалып кетті. Ол өзенге құлап, содан кейін теңізге ағып кеткені не, әлде сол аймақты мекендеген аллигаторлар суға тартып кеткені ме, оны анықтау мүмкін болмады. Оның денесі ешқашан табылған жоқ.
Зинфандел туралы дау
Харастидің Калифорнияға алғашқы зинфандель жүзімдерін әкелгені туралы мәлімдеме даулы мәселе болып табылады. 1870 және 1880 жылдары Харастидің ұлы Арпад Харасти, оның әкесі алғашқы зинфандель жүзімдерін 1850 жылдардың басында, мүмкін 1852 жылы Калифорнияға әкелгенін айтты. Арпад сол кезде Сан-Францискодағы белгілі көпірлі шарап өндіруші және Калифорния штатының шарап өсіру комиссиясының президенті болды, оның мәлімдемесі кеңінен қабылданды. Бірақ бір ғасырдан кейін Калифорния шарап тарихшысы Чарльз Л. Салливан Арпадтың мәлімдемесіне күдікпен қарасты. 2003 жылы Салливан басқа адамдар зинфандельді АҚШ-тың шығыс жағалауына 1820 жылдары, ал Калифорнияға 1850 жылдары нақты күні белгісіз уақытта әкелгенін көрсететін кітап жариялады. Салливан Агостон Харастиді «Америка батысы тарихындағы шын мәнінде маңызды тұлға» және «Калифорниядағы шарап өсіру тарихындағы маңызды күш» деп бағалағанмен, Харастидің зинфандельді Калифорнияға әкелгеніне сенімді дәлелдер жоқ екенін және Арпад Харастидің мәлімдемесінің «аңыз» екенін айтады. Дегенмен, тарихшы Брайан МакГинти Харастидің өмірбаянында, Харастидің 1852 жылы Венгрияның бұрынғы соғыс министрі, сол кезде Нью-Джерсиде балабақша ашқан, бағбандыққа құмар Лазар Месаростың көмегімен зинфандель жүзімін алған болуы мүмкін екенін көрсететін дәлелдер келтіреді. Бұл дәлелдер Арпад Харастидің естеліктерін қуаттайды. Салливан бұл мәселені өз кітабында талқыламайды, осылайша мәселе даулы күйінде қалады.
Виннер атақ-даңқ залы
2007 жылдың наурыз айында Харасти Американың Кулинарлық институтының Шарап өндірушілердің даналық залына енгізілді. Жүзден астам шарап журналисі дауыс беріп, Харастиді Калифорниядағы шарап индустриясының алғашқы дамуына қосқан үлесі үшін құрметтеді. Оның үлкен-үлкен немересі Вальехо Харасти бұл сыйлықты оның атынан қабылдады.
Консультацияланған шығармалар
Балзер, Роберт Лоуренс. Калифорния шараптары. Нью-Йорк: Гарри Н. Абрамс, 1978. Бирд, Джеймс А. “Калифорниялық шараптарды іздеу”, “Үй және бақ”, 1956 жылғы тамыз. Кароссо, Винсент П. Калифорниядағы шарап өнеркәсібі. Беркли: Калифорния университетінің баспасы, 1951, 408. Дарлингтон, Дэвид. Періштелердің келуі: Зинфандельдің құпиясын зерттеу. Нью-Йорк, Генри Холт, 1991. Фелеки, Чарльз. “Агостон Харасти де Мокша”, Аллен Джонсон және Дюма Малоне (ред.) “Америкалық биография сөздігі”, 4-том. Нью-Йорк: Чарльз Скрибнердің ұлдары, 1931, 236–237. Харасти, Агостон. Жүзім шаруашылығы, шарап және шарап жасау, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және бау-бақша шаруашылығы туралы ескертулер. Нью-Йорк: Харпер және Брадерс, 1862. Харасти, Агостон. “Калифорнияның жүзімдері мен шараптары туралы есеп”. Калифорния штатының ауыл шаруашылығы қоғамының 1858 жылғы мәмілелерінде. Сакраменто: Джон О’Мира, Штаттық баспагер, 1859, 311–329 б. “Харасти отбасы”, қолжазба, Банкрофт кітапханасы, Калифорния университеті, Беркли. Хатчинсон, Джон Н. “Таң қалдыратын венгр”. Шарап және тағам [Лондон], № 137 (1968 жылғы көктем). Джонсон, Хью. “Винтаж: Шарап тарихы”. Нью-Йорк: Саймон және Шустер, 1989. Джонс, Идвал. Күнде сәулеленген жүзімдер. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1949. МакГинти, Брайан. Харасти монетаханада. Лос-Анджелес: Доусонның кітап дүкені, 1975. МакГинти, Брайан. Күшті шарап: Агостон Харастидің өмірі мен аңызы. Стэнфорд университетінің баспасы, 1998. Мокшаи Харасти Агостон, Америкаға саяхат. Пешт [Мажарстан]: Геккенаст Густав, 1844. 2 том. Футтак приходы. Неке тіркеуі, 1833 жылғы 6 қаңтар. Пенхиноу, Эрнест П., және Сидни С. Гринлиф. 1860 жылғы шарап өсірушілер мен шарап жасаушылардың сөздігі. Беркли: Тамалапаис баспасы, 1967. Пинни, Томас. Америкадағы шарап тарихы. Беркли: Калифорния университетінің баспасы, 1989. Салливан, Чарльз Л. “Агостон Харасти есімді адам”. 1–3 бөлімдер. “Vintage” журналы, 1980 жылғы ақпан–сәуір. Салливан, Чарльз Л. Калифорниялық шарапқа серік. Беркли және Лос-Анджелес: Калифорния университетінің баспасы, 1998. Салливан, Чарльз Л. Зинфандель: Жүзім мен оның шарабының тарихы. Беркли және Лос-Анджелес: Калифорния университетінің баспасы, 2003. Сан-Франциско Солано шіркеуі, Сонома, Калифорния. Неке тізілімі. Уэйт, Фрона Юнис. Калифорния шараптары мен жүзімдері. Сан-Франциско: Банкрофт компаниясы, 1889. “Калифорнияда шарап жасау”, “Харпердің жаңа айлық журналы”, 29 (1864).