Кіріспе

Тилламок қаласы – Орегон штатының Тилламок округінің орталығы. Қала Тынық мұхитындағы Тилламок шығанағының оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 5231 адамды құрады.

Тарих

Қалаға Тилламок халқының есімі берілген, олар Салишан тілінде сөйлейтін американдық тайпа, бұл аймақта 19 ғасырдың басына дейін өмір сүрген. Антрополог Франц Боас Тилламук американдықтарын Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы жағалау Салиш халықтарының ең оңтүстік тармағы деп анықтайды. Бұл топ географиялық тұрғыдан солтүстік тармақтан араларында аумақ иеленген Чинукан тайпаларымен бөлінген. Оның сөзінше, Тилламок атауы Чинук тілінен шыққан және Элим немесе Келим деп белгілі бір жерде тұратын халыққа қатысты. Олар Тилламок тілінде сөйледі, ол екі диалекттің қосындысы. Боас айтуынша, Тилламок мәдениеті солтүстік жағалау Салиш мәдениетінен ерекшеленеді және қазіргі солтүстік Калифорниядағы тайпалық мәдениеттердің ықпалына ұшыраған болуы мүмкін. Капитан Роберт Грей 1788 жылы Тилламок шығанағына алғашқы ілмек тастады, бұл Орегон жағалауына еуропалықтардың алғашқы ресми түсуін белгіледі. Қоныс аударушылар 1850 жылдардың басында келе бастады, ал Тилламок округі 1853 жылы аумақтық заң шығарушы органмен құрылды. 1862 жылы қаланың жоспары жасалды, ал алғашқы пошта бөлімі 1866 жылы ашылды. 1873 жылы қала округ орталығы болып сайланды, ал 1891 жылы Тилламок ресми түрде қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Тилламок әскери-әуе базасының жанында дирижабльдік патрульдік станциясын ұстады. Станция 1948 жылы жабылды, ал қалған ғимараттарда қазір Тилламок әуе мұражайы орналасқан.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,7 шаршы миль (4 км²) құрайды, бәрі де құрлық. Тилламок аймағында Тилламок, Траск, Уилсон, Кильчис және Майами өзендері де бар, Майами қаланың солтүстігінде орналасқан.

Климат

Тилламоктың климаты жазғы салқын Жерорта теңізі климаты (Csb) мен мұхиттық климат (Cfb) аралығында орналасқан. Қала Тынық мұхитқа жақын болғандықтан, жылдық температураның маусымдық айырмашылығы өте аз, ауа-райы жұмсақ және ылғалды. Қарашадан сәуірге дейін күндізгі ең жоғары температура 40-тан 50-ге дейін өзгереді, бұл кезеңде жауын-шашын көп болады, оның ішінде қараша, желтоқсан және қаңтар айларында ай сайын мол жауады. Қар жауу сирек кездеседі, бірақ қыста су тасқыны жиі болады. Сәуір мен қазан аралығында Тилламоктағы жауын-шашын басқа жағалау қалаларымен салыстырғанда аздау, бірақ Уиламет аңғарындағы елді мекендерге қарағанда ылғалдырақ. Тилламоқтың жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен Портлендтегіден көп. Тилламоқтың жаздары қысқа және жұмсақ, күндізгі орташа температура 60-тан жоғары, бірақ кейде күндізгі температура бірнеше күнге 80-90 градусқа дейін көтеріледі. Жаз Тилламоктағы ең құрғақ маусым, шілдеде 1,35 дюйм, ал тамызда 1,33 дюйм жаңбыр жауады (екеуі де 34 мм-ге тең).

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 4935 адам, 2037 шаруашылық және 1192 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2248 тұрғын үйден құралды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 86,5% ақ нәсілді, 0,2% афроамерикалық, 1,5% американдық үндістер, 1,1% азиялық, 0,8% Тынық мұхиты аралдарынан, 6,9% басқа нәсілдерден және 3,0% екі немесе одан көп нәсілге жатады. Халықтың 17,2% латын американдықтары немесе испандықтар. 2037 шаруашылықтың 33,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 39,9%-ы бірге тұратын жұбайлар, 13,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,1%-ы күйеуі жоқ еркектер және 41,5%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 34,5%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 15,4%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,41 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,11 адамды құрайды. Ағаш өңдеу өнеркәсібі де 20 ғасырдың ортасында Тилламук ормандарында болған өрттен кейін қайта отырғызу арқасында жаңадан дамып келеді. Өрттен қалған ағаштардың қалдықтары әлі де Тилламук айналасындағы ормандарда кездеседі. Тилламук сонымен қатар мұхит жағалауына жол тартатын туристерге және екінші үйлерге де қызмет көрсетеді.

Музейлер және басқа да қызықты жерлер

Тилламок әуе мұражайы, онда 15-тен астам ұшақ, соғыс және авиация тақырыбындағы сирек экспонаттар бар көрме залы орналасқан. Ол бір кезде Тилламок әскери-әуе базасының бөлігі болған Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі ағаштан салынған дирижабль ангарында орналасқан. 1991 жылы иллюзионист Дэвид Копперфилд "Б" ангарында телеарна үшін пойыз вагонының жоғалу иллюзиясын түсірді. Оның іргелес ангары ("А" ангары) 1992 жылы өрт салдарынан қирады. Ангарлар ескі өсіп жеткен ағаштардан салынған, және ғимараттың ішінде үлкен, біріктірілмеген арқалықтарды көруге болады. Тилламок ірімшік фабрикасы – Тилламок округінің Крем-фабрикалар қауымдастығының алғашқы ірімшік өндіріс орны. Тилламок ірімшік фабрикасы сонымен қатар келушілер орталығы болып табылады және жыл сайын 1 миллионнан астам туристі қабылдайды. Келушілер ірімшік жасау, ірімшікті қаптау және мұзқаймақ жасау процестері туралы негізгі өндіріс цехының үстінен орналасқан галереядан біле алады. Экскурсиялар өздігінен жүргізіледі, қарқыны жеке таңдалады және бейне көрсетілімдермен, интерактивті стендтермен толықтырылады. Денсаулық және қауіпсіздік ережелеріне байланысты 1967 жылдан бастап ірімшік өңдеу аймағында экскурсиялар тоқтатылды. Тилламок округі жәрмеңкесі жыл сайын өткізілетін Pig N Ford жарысымен әйгілі, онда қатысушылар шошқаны ұстап, оны бір қолының астына қысып, овал трассада Model T Ford көлігімен жарысады.

Білім

Тилламоқ қаласын Тилламок мектеп округі қамтамасыз етеді. Қалада жеті мектеп және бір колледж бар. Олар: Тилламок жоғары мектебі, Тилламок орта мектебі, Уилсон өзені мектебі (қосымша білім беру), Траск өзені жоғары мектебі, Шығыс бастауыш мектебі, Оңтүстік Прерия бастауыш мектебі, Либерти бастауыш мектебі, сондай-ақ Тилламок шығанағы қоғамдық колледжі.

Медиа

Тилламуктың апталық газеті – "Headlight Herald". Қалада үш радиостанция бар. KTIL FM – елдік музыка ойнайтын жергілікті радиостанция. Бірегей таңғы бағдарламасы және сағат 9:30–10:00 аралығындағы "Тилламук бүгін" атты сұхбат бөлімі бар, онда жергілікті шенеуніктер, кәсіпкерлер және округтегі ағымдағы жағдайлар туралы әңгімелесетін басқа да адамдармен сұхбаттасады. KTIL (AM) ескі әндерді таратады. Алғашқыда бұл сөздік радиостанция болған. Ескі әндерден басқа, спорттық жарыстар да хабарланады. KDEP FM бұрын классикалық рок тарататын, бірақ қазір заманауи музыкаға көшті. Көптеген медиа тұлғалары KTIL-де мансаптарын бастады. Ең танымал – ұлттық деңгейде танымал консервативті ток-шоу жүргізушісі Ларс Ларсон, ол 16 жасында осы станцияда алғашқы жұмысын алған.