Кіріспе
Медициналық жағдайдың жақсаруы, көбінесе дәрі-дәрмектердің әсерінен туындайды. Терапиялық әсер – кез келген емдеуден кейін байқалатын, пайдалы немесе тиімді деп бағаланатын жауаптар. Бұл нәтиже күтілген, күтпеген, тіпті қасақана жоспарланбаған салдар болса да дұрыс. Құлайлы әсер (ноцебо құбылысын қоса алғанда) – оның керісіншесі, зиянды немесе қажетсіз жауаптарды білдіреді. Терапиялық әсер мен қосалқы әсердің аражігін ажырату жағдайдың мәніне және емдеу мақсаттарына байланысты. Терапиялық және қосалқы әсерлердің арасында ешқандай қағидалық айырмашылық жоқ; екі жауап та емдеу тактикасына немесе препаратқа реакция ретінде болатын мінез-құлықтық/физиологиялық өзгерістер болып табылады.
Therapeutic effect refers to the response(s) after a treatment of any kind, the results of which are judged to be useful or favorable. This is true whether the result was expected, unexpected, or even an unintended consequence. An adverse effect (including nocebo) is the converse and refers to harmful or undesired response(s). What constitutes a therapeutic effect versus a side effect is a matter of both the nature of the situation and the goals of treatment. No inherent difference separates therapeutic and undesired side effects; both responses are behavioral/physiologic changes that occur as a response to the treatment strategy or agent.
Емдеу аясы
Емдеудің тиімді әсерін (көтеріңкі) барынша арттыру және қосалқы әсерлерді (жағымсыз) азайту үшін емдеуді әртүрлі жақтарынан тану және мөлшерлеу қажет. Нақтырақ айтқанда, мақсатты фармацевтикалық араласуларда қажетті нәтижелерге қол жеткізу үшін көбінесе бірнеше емдеуді бірге қолдану қажет болады.
Фармакология үлгілері
2015 жылғы шолу алоэ вераның емдік антиоксиданттық, микробқа қарсы, иммунитетті күшейтетін, ісікке қарсы, қандағы қантты төмендететін, холестерин деңгейін төмендететін, жараны жазатын және қант диабетіне қарсы әсерлері бар екенін көрсетті. Сондай-ақ 2015 жылы жасалған шолу пробиотиктердің тітіркенішті ішек синдромын емдеуде тиімді екенін анықтады. 2015 жылы тағы бір шолу Ритуксимабтың аутоиммундық ауру – миастения гравис ауруын емдеуде емдік әсері бар екенін көрсетті. 2016 жылғы шолу стандартталған фармацевтикалық сападағы, нутрацевтикалар деп аталатын қоректік заттардың депрессиямен ауыратын науқастарға емдік көмектесетінін анықтады. Сондай-ақ 2016 жылы жасалған шолу шектеулі деректерге қарамастан, ботулинт токсинінің А түрі тригеминальды нейралгияның ұстамаларын емдеуде пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетті және одан әрі зерттеулер қажет екенін ұсынды.
Фармакологиядан тыс үлгілер
2014 жылғы шолуда дің жасушаларымен емдеудің жарақат алған ағзаларды қалпына келтіруде жоғары тиімділігі анықталды және ол ісік өсуін тежеуге де мүмкіндік береді. 2015 жылғы шолуда саналылыққа негізделген әдістер психикалық аурулар кезінде стрессті азайтуға терапиялық әсер ететіні көрсетілді. 2015 жылы тағы бір шолу төмен деңгейлі лазерлік терапиямен сәулелендірудің дің жасушаларының өсу қарқынын арттыруда терапиялық әсері бар екенін көрсетті. 2017 жылғы шолуда аэробтық және қарсылық жаттығуларының қатерлі ісік ауруынан аман қалғандардың физикалық және психикалық денсаулығына терапиялық әсері бар екені анықталды. Сондай-ақ 2017 жылы жасалған шолуда төмен интенсивтілікті экстракорпоралдық соққы толқынымен емдеудің эректильді дисфункцияны емдеуде тиімді екені анықталды.