Кіріспе
Трансплантациядан бас тартуды алдын алу және емдеу үшін антиденелер. Антитимоциттік глобулин (АТГ) – адамның Т-жасушалары мен олардың алғашқы жасушаларына (тимоциттерге) қарсы жылқы немесе қояннан алынған антиденелердің тамырға құйылуы. Ол мүшелерді трансплантациялау кезіндегі жедел бас тартудың алдын алуға және емдеуге, сондай-ақ сүйек косылған анемияны емдеуге қолданылады, бұл сүйек миының жеткіліксіздігінен туындайды.
Anti thymocyte globulin (ATG) is an infusion of horse or rabbit derived antibodies against human T cells and their precursors (thymocytes), which is used in the prevention and treatment of acute rejection in organ transplantation and therapy of aplastic anemia due to bone marrow insufficiency.
Қолданылуы
АҚШ-та клиникалық қолдануға рұқсат етілген екі антитимоциттік глобулин (АТГ) препараты – Тимоглобулин (қоянның АТГ, рАТГ, Genzyme) және Atgam (жылқының АТГ, еАТГ, Pfizer). Қазіргі уақытта Тимоглобулин мен Atgam бүйрек аллографты қабылдамауды емдеу үшін рұқсат етілген; Atgam сонымен қатар апластикалық анемияны емдеуге де рұқсат етілген. Екі препарат та мақұлданбаған қолданыстарда, әсіресе бүйрек трансплантациясы алдында және/немесе кезінде иммуносупрессиялық индукция агенттері ретінде қолданылады. Neovii Pharmaceuticals компаниясы жасаған қоянның Т-лимфоциттеріне қарсы глобулині АҚШ-тан тыс елдерде Grafalon деген атпен сатылады. АТГ енгізу, қалыпты иммундық жүйесі бар пациенттерде иммундық қабілетті айқын түрде төмендетеді, бұл белгілі және гипотетикалық әрекеттердің комбинациясы арқылы жүзеге асырылады. Әсіресе рАТГ, Т-лимфоциттерінің санын (жасушалық лизис арқылы) айтарлықтай азайтады, соның салдарынан трансплантацияланған органдардың жасушалық қабылдамауын болдырмайды (немесе кем дегенде кешіктіреді). Дегенмен, Т-жасушаларының осы қатты азаюының пайдасы инфекция және қатерлі ісіктердің қаупінен басым ба екені туралы медициналық пікірлер әртүрлі. АҚШ-та трансплантатқа қарсы үйіршік ауруын (graft-versus-host disease) алдын алу үшін көбінесе трансплантация кезінде беріледі, бірақ көптеген еуропалық орталықтар стероидке төзімді жедел қабылдамауды емдеу үшін оны қолдануды жөн көреді, себебі еуропалық орталықтар көбінесе біртекті халыққа қызмет көрсетеді және қабылдамау көбінесе аз проблема тудырады.
Күрделіліктер мен баламалар
АТГ қолдану цитокин босату синдромын тудыруы мүмкін және трансплантациядан кейінгі лимфопролиферативтік ауру (ТЛПА) қаупін арттырады деп есептеледі; алайда, төмен дозада қолданғанда бұл байланыс күшін жоғалтуы мүмкін. Органдарды трансплантациялау кезінде rATG-мен иммуносупрессияны күшейту пациенттің иммундық жүйесінде иммунологиялық төзімділіктің қалыптасуына жағдай жасауы мүмкін екенін көрсететін деректер бар, бірақ мұндай құбылыстың нақты механизмдері көбінесе болжамдар деңгейінде қалады. Трансплантация сәтінде Т-жасушаларын уақытша азайту кешіккен жедел қабылдамау қаупін де тудырады, оны анықтамау мүмкін және трансплантатқа ауыр зақым келтіруі мүмкін. Базиликсимаб және даклизумаб сияқты IL-2Rα рецепторларына қарсы антиденелер АТГ-нің орнына индукциялық терапия ретінде жиі қолданылады, себебі олар цитокин босату синдромын тудырмайды және (теориялық тұрғыдан) төзімділіктің дамуын жақсартады. АТГ енгізумен байланысты цитокин босату синдромы көбінесе емдеу кезінде жоғары температураны (39°C-тан жоғары), дікілдеуді және кейде дікілдеуді тудырады, сондықтан стероидтар (әдетте метилпреднизолон), дифенгидрамин 25–50 мг және ацетаминофен 650 мг бірге тағайындалады. Мұндай қолайсыз реакцияларды инфузия жылдамдығын баяулату арқылы бақылауға болады.
Тарих
1899 жылы Эли Мечников бір түрдің (қоян) жануарын екінші түрдің (тышқан лимфоциттері) иммундық жасушаларына қарсы иммундау туралы алғашқы хабарлама жасады. Ол тышқанның лимфа түйіндерінен алынған жасушаларды қоянға енгізіп, иммундау нәтижесінде қоянның қанында тышқанға қарсы антиденелер жиналатынын байқады. Кейіннен осы қояндардан алынған сарысуды қалыпты тышқандарға енгізгенде, тышқанның қан ағынындағы лимфоциттер санының айтарлықтай азайғанын көрді.
Грант-орынбасаға қарсы аурудың жағдайы
Қоянның АТГ-сы екі рандомизацияланған сынақта трансплантатталған жасушаларды алған пациенттерде жедел "трансплантат-иесі" ауруын азайту үшін қолданылды. Жоғары дозалар (15 мг/кг) жедел "трансплантат-иесі" ауруын азайтуға көмектессе де, инфекциялардың көбеюіне байланысты бұл әсері теңестірілді. Дегенмен, ұзақ мерзімді бақылау жоғары және төмен (7,5 мг/кг) дозаларда созылмалы "трансплантат-иесі" ауруының азайғанын көрсетті. Лимфоциттерге қарсы глобулиннің ұқсас сынағы жедел "трансплантат-иесі" ауруын азайтуға бағытталған, бірақ бұл көрсеткіш статистикалық тұрғыдан маңызды болмады, сонымен қатар созылмалы "трансплантат-иесі" ауруының азайғаны байқалды. Қазіргі уақытта Канадалық қан және сүйек миын трансплантациялау тобы қоянның АТГ-сының (4,5 мг/кг) одан да төмен дозасын қолдана отырып, созылмалы "трансплантат-иесі" ауруына қатысты алғашқы рандомизацияланған сынақты жүргізіп жатыр. Сынақтың мақсаты – иммунодепрессанттарды қолданбайтын 1 жыл ішінде созылмалы "трансплантат-иесі" ауруымен ауырған пациенттердің пайыздық үлесін азайту.