Ким Эрик Дрекслер: Нанотехнологияның әкесі және ғарыш зерттеулері

Кіріспе

Американдық инженер Ким Эрик Дрекслер (1955 жылғы 25 сәуірде туған) – американдық инженер, молекулалық нанотехнологияны (МНТ) енгізгенімен және 1970-ші, 1980-ші жылдардағы оның мүмкіндіктерін зерттеуімен әйгілі. Оның 1991 жылы Массачусетс технология институтында (МИТ) қорғаған докторлық диссертациясы қайта жаңартылып, 1992 жылы «Наносистемалар: молекулалық машина жасау және есептеу» деген атпен жарияланды. Бұл кітап 1992 жылы Америка баспагерлері қауымдастығының «Жылдығың үздік компьютерлік кітабы» сыйлығына ие болды. Оны «нанотехнологияның әкесі» деп атайды.

Өмір және жұмыс

К. Эрик Дрекслер 1970-ші жылдардың басында өсу шектері туралы идеяларға күшті ықпал етті. Массачусетс технология институтында бірінші курста ол ғарыштық ресурстармен айналысатын адамды іздеді. Ол Принстон университетінің физигі Герард К. О’Ниллді тапты, ол бөлшектер үдеткіштері үшін сақтау сақиналары және ғарыш колонизациясы тұжырымдамалары бойынша белгілі жұмыстарымен танымал болды. Дрекслер 1975 және 1976 жылдары НАСА-ның ғарыш колонияларына арналған жазғы зерттеулеріне қатысты. Ол жоғары тиімділікке ие күн желкендерінің мүмкіндіктерін көрсету үшін балауыз тіреуге бірнеше он нанометр қалыңдықтағы металл пленкаларын жасады. 1980 жылы ол L5 қоғамына Ай шартының қабылдануына қарсы күресуге көмектесіп, ғарыш саясатында белсенділік танытты. О’Нилл үшін жазда жұмыс істеуден басқа, массалық драйвер прототиптерін құрастырумен қатар, Дрекслер Принстондағы алғашқы үш Ғарыш өндірісі конференциясында баяндама жасады. 1977 және 1979 жылғы мақалалар Кит Хенсонмен бірлесіп жазылды, және екі тақырып бойынша да патенттер алынды: бу фазасында жасау және ғарыш радиаторлары. 1970-ші жылдардың соңында Дрекслер молекулалық нанотехнология (МНТ) туралы идеяларды дамыта бастады. 1979 жылы ол Ричард Фейнманның 1959 жылғы «Төменде көп орын бар» деген ойын қозғайтын сөзін естіді. 1981 жылы Дрекслер PNAS журналында «Молекулалық инженерия: молекулалық манипуляцияға арналған жалпы қабілеттерді дамытуға қатысты тәсіл» деген мақала жариялады. Бұл мақала келесі 35 жыл ішінде 620-дан астам рет сілтеме жасалды. «Нанотехнология» термині 1974 жылы Токио ғылым университетінің профессоры Норио Танигучи нанометрлік дәлдікпен материалдарды өндіруді сипаттау үшін қолданған, ал Дрекслер 1986 жылы жариялаған «Жаратылыс машиналарын жасаушылар: Нанотехнология дәуірі» кітабында кейіннен молекулалық нанотехнология (МНТ) деп аталған нәрсені сипаттау үшін ұқсас термин қолданды. Ол кітабында өзін-өзі көшіре алатын және кез келген күрделіліктегі басқа да объектілерді құрастыра алатын наноөлшемді «жинайтын құрылғы» туралы идеяны ұсынды. Сондай-ақ, ол гипотетикалық өзін-өзі көшіретін молекулалық жинайтын құрылғы бақылаудан шығып кетсе, қандай жағдай тууы мүмкін екенін сипаттау үшін «сұр шымыр» терминін алғаш рет жариялады. Кейіннен ол бақылаусыз өзін-өзі көшіретін құрылғылар туралы алаңдаушылығын түсіндіруге тырысты және молекулалық өндіріс үшін мұндай құрылғылардың қажет емес екенін дәлелдеді.

K. Eric Drexler was strongly influenced by ideas on limits to growth in the early 1970s. During his first year at Massachusetts Institute of Technology, he sought out someone who was working on extraterrestrial resources. He found Gerard K. O'Neill of Princeton University, a physicist famous for his work on storage rings for particle accelerators and his landmark work on the concepts of space colonization. Drexler participated in NASA summer studies on space colonies in 1975 and 1976. He fabricated metal films a few tens of nanometers thick on a wax support to demonstrate the potentials of high performance solar sails. He was active in space politics, helping the L5 Society defeat the Moon Treaty in 1980. Besides working summers for O'Neill, building mass driver prototypes, Drexler delivered papers at the first three Space Manufacturing conferences at Princeton. The 1977 and 1979 papers were co authored with Keith Henson, and patents were issued on both subjects, vapor phase fabrication and space radiators. During the late 1970s, Drexler began to develop ideas about molecular nanotechnology (MNT). In 1979, he encountered Richard Feynman's provocative 1959 talk "There's Plenty of Room at the Bottom". In 1981, Drexler wrote a seminal research article, published by PNAS, "Molecular engineering: An approach to the development of general capabilities for molecular manipulation". This article has continued to be cited, more than 620 times, during the following 35 years. The term "nano technology" had been coined by the Tokyo University of Science professor Norio Taniguchi in 1974 to describe the precision manufacture of materials with nanometer tolerances, and Drexler unknowingly used a related term in his 1986 book Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology to describe what later became known as molecular nanotechnology (MNT). In that book, he proposed the idea of a nanoscale "assembler" which would be able to build a copy of itself and of other items of arbitrary complexity. He also first published the term "grey goo" to describe what might happen if a hypothetical self replicating molecular assembler went out of control. He has subsequently tried to clarify his concerns about out of control self replicators, and make the case that molecular manufacturing does not require such devices.

Білім

Дрекслер МТИ-ден үш диплом алған. 1977 жылы салааралық ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1979 жылы «Жоғары өнімділіктегі күн желкен жүйесі» атты магистрлік диссертациясымен астро/ғарыш техникасы бойынша магистр дәрежесін алды. 1991 жылы ол MIT Media Lab (ресми түрде, Архитектура және жоспарлау мектебінің Медиа өнер және ғылымдар бөлімі) арқылы докторлық диссертациясын қорғап, филология ғылымдарының докторы атанды, себебі электр техникасы және компьютерлік ғылымдар бөлімі Дрекслердің оқу жоспарын мақұлдамады. Оның докторлық диссертациясы молекулалық нанотехнология тақырыбындағы алғашқы докторлық жұмыс болды және «Молекулалық механизмдер және есептеуге қолданылатын өндіріс» атты диссертациясы (шағын түзетулермен) «Nanosystems: Molecular Machinery, Manufacturing and Computation» (1992) кітабы ретінде жарияланды, бұл кітап 1992 жылғы ең үздік компьютерлік ғылым кітабы үшін Американдық баспагерлер қауымдастығының сыйлығын алды.

Жеке өмір

Дрекслер Кристин Петерсонмен 21 жыл үйленген болатын. Олардың некесі 2002 жылы ажырасып бітті. 2006 жылы Дрекслер Роза Вангқа үйленді, ол бұрын инвестициялық банкир болған және қазір "Ашока: Қоғамдық игілік үшін инноваторлар" ұйымында әлеуметтік капитал нарығын дамыту жөнінде жұмыс істейді. Дрекслер заңды түрде қайтыс болған жағдайда криогендік сақтауға жататынын алдын ала келісіп алған.