Кіріспе

1945 жылғы Бербанк, Калифорниядағы жұмысшылар ереуілі мен дүрбелеңі

Голливудтың қара жұмасы немесе Голливудтың қанды жұмасы – АҚШ-тағы ұйымдасқан еңбек тарихында 1945 жылдың 5 қазанына берілген атау. Сол күні студиялық одақтар конференциясы (CSU) өкілдік еткен декораторлардың алты айлық ереуілі Герберт Соррелл басшылығымен Калифорния штатының Бербанк қаласындағы Warner Bros. студиясының қақпаларында қанды төңкеріске ұласты. Бұл ереуілдер 1947 жылы Тафт-Хартли заңының қабылдануына көмектесті және CSU-нің тарауына, сондай-ақ қарсылас Халықаралық театр сахнасы қызметкерлері альянсы (IATSE) басшылығының қайта құрылуына әкелді.

Өмірбаян

Студиялық одақтар конференциясы сол кезде Біріккен суретшілер ұйымының ұйымдастырушысы Герберт Соррелл басқарған халықаралық одақ болды. Ол ағаш шеберлерін, Біріккен суретшілер 644-ті, аниматорлар гильдиясын, электриктерді [IBEW 40], жұмысшыларды, декораторлар гильдиясын және Голливудтағы студиялар үшін жұмыс істейтін бірнеше басқа да мамандықтарды білдірді. Жеті жүз жетпіс декоратор IATSE-ден бөлініп, Мошендік фильмдердің интерьер декораторлар қоғамын (SMPID) құрды және 1937 жылы продюсерлермен тәуелсіз келісімшарт жасасты. SMPID 1943 жылы CSU-ға қосылды, ал CSU SMPID-ді келісімшарт келіссөздерінде өкілдік етті. Продюсерлер келіссөздерді тоғыз айға тоқтатқаннан кейін, IATSE декораторларға қатысты CSU-ның құзыретына күмән келтірді, бұл CSU мен IATSE құзырет үшін күрескен кезде тағы бес айлық кешіктіруге әкелді. 1945 жылғы ақпанда продюсерлер Соғыс еңбек жөніндегі кеңестің ХСО-ның декораторларға қатысты құзыретке ие екендігі туралы бағалауымен тағайындалған тәуелсіз төрешінің шешімін мойынсұнудан бас тартқанда, бұл ереуілге жол ашты. 1946 жылғы ереуілден кейін CSU-ны продюсерлер, IATSE басшысы Рой Брюердің ықпалымен студиялардан стратегиялық түрде шеттетіп алды. Ол кейіннен Соррелл мен CSU-ға бағытталған, еңбек одақтарына коммунистердің енуі туралы жалған айыптаманы көтерді. Кейбір одақтар жұмысына қайта оралуға мәжбүр болды, ал қалғандары IATSE-ге оралмағандардың міндеттерін жүктеді, осылайша Біріккен суретшілер мен ағаш шеберлері одағынан шығарылды.

Шабуылдау

1945 жылдың наурыз айында шамамен 10 500 CSU қызметкері ереуілге шығып, барлық студиялардың алдына пикетке шықты, нәтижесінде бірнеше фильмдердің түсірілімі кешікті, оның ішінде Дэвид О. Селзниктің "Күн астындағы жекпе-жек" эпопеясы және Коул Портер туралы "Түн мен күн" фильмі. Өкінішке орай, студиялардың қоймасында 130-ға жуық аяқталмаған фильм болғандықтан, олар осы ереуілді уақытша тоқтатуға мүмкіндік алды. Дегенмен, Disney, Monogram және бірнеше тәуелсіз студиялар CSU-мен келіссөздер жүргізді, ал Columbia, Fox, MGM, Paramount, RKO, Universal және Warner келісімге келмеді. IATSE мүшелерінің көптегені басшылықтың бұйрықтарына және айыппұл салу және мүшелік билеттерін жою туралы қауіп-қатерге қарамастан, пикет желісін кесіп өтуден немесе CSU мүшелерінің жұмысын істеуден бас тартты.

Қара жұма

Қазан айына қарай ақша да, шыдамдылық та таусылып, 1945 жылдың 5 қазанында Warner Bros. бас қақпасының алдына 300-ге жуық ереуілші жиналды. Бұл кезде Лос-Анджелестегі күздің әдеттегі ыстығына қарағанда температура тым жоғары болды. Ереуілге қатыспағандар таңғы сағат 6-да жұмысқа келгенде, кедергілер қойылды және жағдай шиеленісе түсті. Оларды алмастыруға келген жұмысшылар ереуілшілердің қатарынан өтуге тырысқанда, олардың машиналары тоқтатылып, аударылып кетті. Екі тараптан да күштер қосылды, наразылыққа шамамен 1000 адам жиналды, ал Глендейл және Лос-Анджелес полициясы Бербанк полициясы мен Warner Bros. қауіпсіздік қызметіне тәртіп сақтауға көмектесуге келді. Көптеген жұмысшылар қақпаны бұзып өтуге тырысқанда, жалпы төбелес басталды, ереуілшілер оларды қоршап алды, ал ереуілді бұзуға тырысқандар тізбектермен, балғалармен, құбырлармен, көзден жас шығару газымен және резеңке таяқтармен шабуыл жасады. Warner Bros. күзетшілері кіреберіске жақын ғимараттардың шатырынан көзден жас шығару газын септі. Warner Bros. өрт сөндірушілері ереуілшілерге өрт сөндіру шлангаларымен су шашыды. Күннің соңына қарай 300-ге жуық полиция қызметкері мен аудандық шериф оқиға орнына шақырылды, 40-тан астам адам жарақаттанды. Ереуілшілер келесі дүйсенбіде полицияға ереуілге араласуға тыйым салатын сот шешімімен оралды, ал Warner Bros. қақпадағы ереуілшілердің санын шектеу туралы өз шешімін қабылдады. Апта бойы зорлық-зомбылық жалғасқанмен, жариялылық тараптарды келіссөз үстеліне қайта оралуға мәжбүр етті және бір айдан кейін ереуіл аяқталды. Бірақ CSU-дың жеңісі Пирр жеңісіне айналды, себебі AFL төрелік комиссиясының талаптары бойынша сөздерді түзету туралы даулар CSU мен IATSE-нің құзыретіне қатысты қосымша сұрақтар тудырды.

Салдары

1946 жылдың қыркүйек айының басында IATSE және студиялар өкілдері арасындағы келісімдер IATSE жұмысшыларының қолданыстағы CSU қызметкерлерінің орнын басуына кепілдік бергеннен кейін, студиялар CSU-ді студиялардан толығымен қуу жоспарын жасады. 23 қыркүйекте студиялар CSU мүшелерінің барлығын – құрылыс бақылаушыларын, шеберлерін және техникалық персоналды – «жедел түсірілім алаңында» (hot set) қарапайым ағаш шеберлері ретінде жұмыс істеуге қайта бағыттады, бұл жұмыс көптеген адамдар үшін жылдар бойы бұрынғысы болмаған. Олардың лауазымдық міндеттемелерін бұзу – кәсіподақ шағымына себеп болды. Адамдар наразылық білдіріп, жұмыстан бас тартқандықтан, оларға алдын ала дайындалған жалақы төленіп, үйлеріне жіберілді, содан кейін студиядан тыс қалдырылды. Шерулер қайта жанданды, ал CSU тағы бір ереуілдің ауыр салмағын көтеруге мәжбүр болды. CSU-мен ынтымақтастық таныту үшін IATSE 683 кинолабораториясының техниктерінің мүшелері ереуілге шыққандарына қарамастан, CSU мүшелері мен студия күзет қызметкерлері арасындағы қақтығыстар, сондай-ақ Screen Actors Guild-тың CSU-ға қарсы бұрылуы CSU-ның күш-жігеріне кедергі келтірді. CSU 13 айға созылған ереуілден ешқашан қалпына келмеді, содан кейін ұзақ уақыт жұмыссыз және мұңайып жүрген мүшелері мен жақтастарына шеру жолынан өтіп, жұмысқа оралуға рұқсат беру туралы шешім қабылдады. CIO да күресіп жатқан CSU мүшелеріне көмектесіп, оларға басқа CIO салаларында жұмыс табуға көмектесті. Голливудтағы тәртіпсіздік Тафт-Хартли заңының қабылдануына ықпал етті, ол студиялардың лоббилеуі және ереуіл кезінде CSU-дың жетекшісі Герб Соррелдің коммунистік партияға мүше екендігі туралы айыптаулардың нәтижесінде қабылданды, бұл Соррел мен CSU-дың бірте-бірте қараңғылыққа ұшуына әкелді. Томас Пиншон кейінірек осы оқиғалардың кейбіреулерін өзінің «Винеланд» романында арқау ретінде пайдаланды.