Кіріспе

Жылан түрі

Hydrophis belcheri, көбінесе әлсіз жолақты теңіз жыланы немесе Белхер теңіз жыланы деп аталады, элапид теңіз жыландарының өте улы түрі. Оның мінезі ұялшақ, сондықтан шағу үшін оны қатты жарақаттау керек. Шағылғандардың көпшілігі – желіні қолмен ұстайтын балықшылар, бірақ шағылғандардың тек төрттен бірі ғана уланады, себебі жылан көбінесе уының көп бөлігін енгізбейді. Бұл түрдің уы туралы көп мәлімет болмаса да, егешқұйрықтарда (мысықтарда) бұлшық етке енгізілген кезде оның LD50 токсикалық дозасы 0,24 мг/кг екені анықталды. Белхер теңіз жыланын көбінесе қате түрде ілмек тұмсықты теңіз жыланы (Enhydrina schistosa) деп атайды, және Эрнст пен Цугтың 1996 жылғы «Сұрақтардағы жыландар: Смитсониан жауап кітабы» атты кітабының арқасында бұл жылан әлемдегі ең улы жылан ретінде бұрмаланып танымал болды. Веномтану саласындағы белгілі маман, профессор Брайан Григ Фрай бұл қателік туралы былай түсіндірді: «Ілмек тұмсықты миф «Сұрақтардағы жыландар» атты кітаптағы негізгі қателіктен туындады. Онда барлық токсикалық сынақтардың нәтижелері сынау әдісіне қарамастан (мысалы, тері астына, бұлшық етке, тамырға немесе ішекке) біріктірілді. Сынау әдісі нәтижеге әсер ете алатындықтан, уларды тек бір әдіс шеңберінде ғана салыстыруға болады. Әйтпесе, бұл алманы тасқа теңеумен бірдей». Сонымен қатар, адам жүрегінің жасушаларын зертханада өсіру нәтижесінде, тамшылап берілген ішкі тайпан уының құрлықта да, теңізде де кездесетін жыландардың арасында ең улы екені анықталды. Ең улы теңіз жыланы – Дубуа теңіз жыланы (Aipysurus duboisii).

Сипаттама

Белхер теңіз жыланының мөлшері орташа, ересектердің ұзындығы 0,5-тен 1 метрге дейін (шамамен 20–40 дюйм). Оның жұқа денесі көбінесе хромды сары түсті болып келеді және қою жасыл түсті көлденең жолақтары бар. Денесінің үстіңгі бөлігіндегі суреттер құрсаққа дейін жетпейді. Басы қысқа, сол түстерде жолақтары бар. Аузы өте кішкентай, бірақ су ортасында өмір сүруге ыңғайлы. Судан шығарылғанда денесі ақшыл сары түсті көрінеді. Оның қабыршақтары басқа жыландардан өзгешелігі – бірінің үстіне бірі жабысады. Әрбір арқалық қабыршақтың ортасында кішкене дөңгелек болады. Денесі артқы жағынан қатайып, бүйірден қысылған. Құрсақ қабыршақтары өте тар, арқалық қабыршақтардан сәл ғана кең.

Таксономиялық тарихы

Бұл түрді алғаш рет 1849 жылы Джон Эдвард Грей сипаттап, атады.

Этимология

Гидрофис грекше ὕδωρ, hydōr = су + ὄφις, ophis = жылан. Белшери деген атау, кейін адмирал болған, Корольдік теңіз флотының капитаны, сэр Эдвард Белшер ККБ, РН (1799–1877) –тың голотипті жинағанын еске түсіреді.

Жалпы атаулар

H. belcheri сонымен қатар Белхер мұхит жыланы деп аталады. Белхер теңіз жыланын кейде қателікпен "қосқыр мұрынды теңіз жыланы" (іс жүзінде Enhydrina schistosa) деп, ал бір рет "көк жолақты теңіз жыланы" (іс жүзінде Hydrophis cyanocinctus деп аталатын бір жалпы есім) деп атаған.