Оңтүстік магнит полюсіне жеткен шотланд саяхатшысы

Кіріспе

Шотландтық полярлық зерттеуші

Алистер Форбс Маккей (22 ақпан 1878 – шамамен 1914 ақпан) – шотландтық дәрігер, биолог және полярлық зерттеуші. 1907–1909 жылдарғы британдық Антарктика экспедициясы барысында австралиялық Дуглас Моусон мен Эджворт Дэвидпен бірге алғаш рет 1909 жылғы 16 қаңтарда Оңтүстік магниттік полюске жеткенімен танымал.

Британдық Антарктика экспедициясы, 19071909

Маккей 1907-1909 жылдары Эрнест Шеклтон басқарған Британдық Антарктика экспедициясына экспедициялық дәрігер ретінде қосылды. Олар 1908 жылғы ақпан айында «Нимрод» кемесімен Антарктидадағы Ройдс мүйісіне жетіп, қыс бойы 15 адамға арналған шағын экспедициялық үйшікте орналасты. Наурыз айында Маккей, Дуглас Моусон және Эджворт Дэвид Эребус тауына алғашқы көтеріліске қатысты. Келесі көктемде Шеклтон Оңтүстік полюске жетуге тырысқанда, ол Маккейді, Моусонды және Дэвидті Росс аралының солтүстік-батысына қарай, Оңтүстік магниттік полюске жету үшін жіберді. Сапар 5 қазан күні басталды, мүшелер өз шаңдақтарын сүйреп, жүкті алмастырып тасыды, яғни шаңдақтардың әрбір шақырымы үшін олар жаяу жүруге мәжбүр болды. Он апта бойы олар солтүстік жағалаумен жүріп, тюленьдер мен пингвиндер етімен азық-түлік қорын толықтырды. Содан кейін олар Дригальский мұз тілінен өтіп, құрлыққа бет бұрды. Олар әлі де кері сапарға дайындалып, жүкті бір шаңдаққа ауыстырып, эстафеталық тасымалды қажетсіз ету үшін қойма құрды. 1909 жылғы 16 қаңтарда олар Оңтүстік магниттік полюске жетіп, аймақты Британдық тәж үшін иеленді. Маккей патшаға үш дүрбінмен сәлемдесуді ұсынды. Дэвидті Шеклтон экспедиция жетекшісі етіп тағайындаған еді, бірақ қаңтардың соңына қарай, топтың барлық үш мүшесі де ауыр физикалық денсаулықтың нашарлауын сезінгендіктен, Дэвид үлесін қосуға шамасы келмеді. 31 қаңтарда, Моусон естімейтіндей жерде, Маккей экспедицияның дәрігері ретінде өкіметін жүзеге асырып, профессор Маусонға басшылық туралы жазбаша өкілеттік бермесе, оны ақылсыз деп жариялаймын деп қорқытты. Моусон команданы өрескел қабылдады, бірақ 30 ақпанда ол күнделігінде «профессор енді әлдеқандай ақылдан адасқан» екенін мойындады. Сол күні топ 24 сағат ішінде «Нимрод» кемесімен Ройдс мүйісіне қайта оралу үшін жиналған жағалауға жетті. Үштік 1260 миль (2028 км) қашықтықты басып өтті, бұл 1980-ші жылдардың ортасына дейін қолдаусыз жасалған ең ұзақ шаңдақ сапары болып саналды.

Mackay joined the British Antarctic Expedition of 1907–1909—led by Ernest Shackleton—as an expedition doctor. They arrived on the Nimrod at Cape Royds in Antarctica in February 1908, and set up camp in a small expedition hut that would house the 15 man party through the winter. In March, along with Douglas Mawson and Edgeworth David, Mackay made up the party who undertook the first ascent of Mount Erebus. The following spring when Shackelton set off to attempt to reach the South Pole, he despatched Mackay, Mawson and David northward to reach the South Magnetic Pole, which lay approximately north north west of Ross Island. The trek commenced on 5 October, with the men hauling their own sleds and relaying the loads which meant that every kilometre gained by the sledges involved them travelling by foot. For ten weeks, the men followed the coast north supplementing their stores with a diet of seals and penguins. They then crossed the Drygalski Ice Tongue and turned inland. They still faced a return journey and established a depot to enable them to transfer their load to one overladen sled and to remove the need to relay. On 16 January 1909, they arrived at the South Magnetic Pole, took possession of the region for the British Crown. Mackay suggested three cheers for the King. David had been appointed leader of the expedition by Shackleton, but by end January, with all three of the party experiencing severe physical deterioration, David was increasingly unable to contribute. On 31 January, with Mawson out of earshot, Mackay exerted his authority as the party's doctor and threatened to declare the professor insane unless he gave written authority of leadership to Mawson. Mawson reluctantly took command but by 30 February, he acknowledged in his diary that "the Prof was now certainly partly demented". That day the party reached the coast line with perfect timing as within 24 hours they were collected by the Nimrod for the return trip to Cape Royds. The trio had covered a distance of 1260 mile (2028 km), which stood as the longest unsupported sled journey until the mid 1980s.

Канадалық Арктика экспедициясы, 1913-1914

Маккей 1913 жылы Вильхьяльмур Стефанссон басқарған, Канада үкіметі тапсырысымен Парри архипелагының батысындағы аймақтарды зерттеуге шыққан «Карлук» экспедициясында кеме дәрігері болды. Роберт Бартлетт басқарған «Карлук» мұзға қамалып, сығылып, батып кеткен соң, Маккей мен экипаждың тағы үш мүшесі Врангель аралына немесе Геральд аралына жетпек болып Арктика мұзынан өте алмай, суықтан қаза тапты.