ЗиС-2: Советская 57-мм противотанковая пушка времен Второй мировой войны
57 mm anti-tank gun M1943 (ZiS-2)
ЗиС-2: 57мм советская противотанковая пушка 1941 года. Производство остановлено из-за низкой эффективности против немецких танков и высокой стоимости. История орудия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылдың мамыр айында әзірлеу жұмыстары басталды, ал 1941 жылдың басында 57 мм танкіге қарсы пушка, 1941 жылғы үлгі (орыс тілінде: 57 мм противотанковая пушка образца 1941 года) деп қабылданып, ZiS 2 (ЗиС 2) деп қысқартылды. Өндіріс 1941 жылдың 1 маусымында басталды, бірақ 1941 жылдың 1 желтоқсанында маршалдар Н.Н. Воронов пен Г.Л. Говоров оны тоқтатты. Олардың түсіндіруінше, ZiS 2 снарядтары немiс танкілерінің нашар қорғалған бронясын бір жағынан екінші жағына дейін тесіп өтіп, ішінде көп зақым келтірмейтін. Бұл шешімнің тағы бір себебі – пушканың жоғары құны және снарядтарды өндірудегі қиындықтар. Сол кезде 371 данасы жасалған болатын. Өндіріс желілері 76,2 мм-лік ZiS 3 дивизиялық пушкасын шығаруға ауыстырылды, ал Кеңес танкіге қарсы артиллериясы арзан 45 мм-лік пушкаларды алды. Кейбір танкіге қарсы полктер де ZiS 3 пушкасын алды, ол 1942 жылдың соңына дейін кез келген неміс техникасын жеңе алатын. "Тигр I" және кейін "Пантера" танктерінің пайда болуы жағдайды неміс тарапына қарай өзгертті. 45 мм-лік 1942 жылғы үлгідегі пушкалар "Пантераның" тек қана бүйірлік бронясын тесіп өте алды, ал ZiS 3 үлкен қашықтықтан оның бүйірін тесіп өте алды. "Тигрге" қарсы ZiS 3 тек жақын қашықтықта (300 метрге дейін) тиімді болды, ал 45 мм-лік пушкалар көбінесе пайдасыз еді. Күштірек пушка қажет болды, сондықтан 1943 жылдың 15 маусымында ZiS 2 қайтадан 57 мм танкіге қарсы пушка ретінде 1943 жылғы үлгіде пайдалануға берілді. 1945 жылға дейін 9645 данасы өндірілді.
Development started in May 1940, and in the beginning of 1941 the gun was adopted as the 57 mm anti tank gun model 1941 (Russian: 57 мм противотанковая пушка образца 1941 года), abbreviated ZiS 2 (ЗиС 2). Production began on 1 June 1941, but on 1 December 1941 it was stopped by marshals N. N. Voronov and G. L. Govorov, their explanation being that ZiS 2 shells penetrated straight through weakly armoured German tanks from one side to the other without doing much damage internally. Other possible reasons for the decision were the high cost of the gun and problems with shell production. By that time 371 pieces had been built. The production lines were switched to manufacturing of the ZiS 3 76.2 mm divisional gun while Soviet anti tank artillery received cheaper 45 mm guns. Some anti tank regiments also received the ZiS 3 which was able to defeat any German vehicle until late 1942. The appearance of the heavy Tiger I and then the Panther changed the balance in favour of the Germans. Forty five millimetre model 1942 guns could only pierce the side armour of the Panther while the ZiS 3 managed to penetrate the sides from greater distances. Against the Tiger the ZiS 3 was effective from the side only at close ranges (up to 300 m) and the 45 mm pieces were nearly useless. A more powerful gun was needed, and on 15 June 1943, the ZiS 2 once again entered service as the 57 mm anti tank gun model 1943. Until 1945, 9,645 units were produced.
Сипаттама
ZiS 2 – тік блокты қақпағы бар автоматты қару. Оқ атқанда блок автоматты түрде ашылып, жабылады, жүктеушінің қабылдағышқа оқ салуы ғана қажет. Осы ерекшелікке байланысты ату жылдамдығы минутына 25 оққа жетеді. Қару қалқаны бар екі бөліктен тұратын шасси ZiS 3 дивизиялық пушкасымен ортақ. Шассиде серіппелі аспа бар, ол тас жолдарда, топырақты жолдарда және жолсыз жерлерде сүйреуге мүмкіндік береді. Қаруды алты аттан тұратын командамен иілгішке жалғап та сүйреуге болады. ZiS 2 PP1–2 панорамалық көзделгілерімен жабдықталған.
The ZiS 2 is an automated action gun with a vertical block breech. When firing the block opens and closes automatically, the loader only has to put a round into the receiver. Due to this feature the rate of fire can reach 25 rounds per minute. The split trail carriage with gunshield was shared with the ZiS 3 divisional gun. The carriage has coil spring suspension, which allows towing with a speed of up to on highways, on unpaved roads and off road. The gun can also be attached to a limber and towed by a team of six horses. ZiS 2s are equipped with PP1–2 panoramic sights.
Қызмет
ZiS 2 танкіге қарсы артиллерия взводтары жаяу әскер бөлімдерінде және жоғары команда резервіндегі танкіге қарсы артиллерия бөлімдерінде қолданылды, олардың арасында ең көп саны – танкіге қарсы артиллерия полктері (ресейлік Истребительный Противотанковый Артиллерийский Полк, қысқартылған ИПТАП) болды. Немістер шабуылдап алған зеңбіректерге 5,7 см Пак 208(r) деген белгі берілді.
ZiS 2s were employed by anti tank artillery platoons of infantry units and by anti tank artillery units of the reserve of high command, the most numerous of these being anti tank artillery regiments (Russian Истребительный Противотанковый Артиллерийский Полк, abbreviated ИПТАП). Guns captured by the Germans were given the designation 5.7 cm Pak 208(r).
Өздігінен жүретін қондырғылар
ZiS 2 бірнеше көлікке орнатылды. 1941 жылы жүзге жуық ZiS-2 зеңбірегі "Комсомолец" бронетракторының шассиіне орнатылып, ZiS-30 танк жойғышы жасалды. ZiS 2 зеңбірегі SU-76 шабуылдық зеңбіректің негізінде кем дегенде үш түрлі прототипте орнатылды (SU-74, SU-76D және SU-57B). Олардың ешқайсысы өндіріске қабылданбады. Сондай-ақ, ZiS 2 зеңбірегінің танкқа орнатылатын ZiS 4 деп аталатын нұсқасы болды. 1941 жылы Т-34 танкының танкке қарсы қорғанысын жақсарту мақсатында Морозов конструкторлық бюросының мүшелері оны ZiS 4 зеңбірегімен тәжірибелік түрде жарақтандырды. Тек аз ғана Т-34-57 танктары жасалып, танк аулаушылар ретінде пайдаланылды. Бұл идея 1943 жылы Курск шайқасынан кейін қайта пайда болды, себебі Германия ауыр бронялы "Тигр" және "Пантера" танктерін қолданды. Тек шектеулі саны жасалды, олар ZiS 4M зеңбірегінің сәл өзгертілген нұсқасымен жабдықталды, өндірісті жеңілдету үшін жаңа оқтұйымдық қосылды. Жоғары жылдамдықты зеңбірек F-34-тен артық бронь тесіп өту қабілетіне ие болғанымен, оның оқтарының аз салмағы оның жалпы қолдану үшін жеткілікті жарылғыш оқтарды атуына мүмкіндік бермейтін. Танк үшін соңғы шешім 85 мм-лік зеңбіректі пайдалануға мүмкіндік беретін жаңа мұнараны жобалау болды; жаңа модель Т-34-85 деп аталды. ZiS-2 зеңбірегінің жаңартылған нұсқасы соғыстан кейін ASU-57 деп аталатын өздігінен жүретін танкіге қарсы парашюттік қару ретінде қолданылды.
The ZiS 2 was also mounted on a few vehicles. In 1941 about one hundred ZiS 2 guns were mounted on Komsomolets armoured tractor chassis to create the ZiS 30 tank destroyer. The ZiS 2 gun was also mounted in at least three different prototypes based on the SU 76 assault gun (SU 74, SU 76D, and SU 57B). None were accepted for production. There was also a tank gun version of ZiS 2 called ZiS 4. In 1941, in an attempt to improve the anti tank performance of the T 34 tank members of the Morozov Design Bureau experimentally equipped it with the ZiS 4. Only a small number of these T 34 57 tanks were built and used as tank hunters. The idea resurfaced in 1943 after the Battle of Kursk because Germany fielded heavily armoured Tiger and Panther tanks. Only a limited number of the T 34 equipped with a slightly modified version of the ZiS 4M gun with a new breech to simplify production were produced. Although the high velocity gun had superior armour penetration to the F 34 the small weight of its shell meant that it could not fire an adequate high explosive round for general use. The ultimate solution for the tank was to design a new turret allowing the use of an 85 mm gun; the new model was called the T 34 85. A modernised version of the ZiS 2 was used in a post war self propelled airborne antitank gun known as the ASU 57.
Соғыстан кейінгі тарих
Танк бронясының жетілдірілуіне байланысты, ZiS-2 өз танкіге қарсы қабілетін тез жоғалтты. 1950 жылдардың ортасында совет танкіге қарсы артиллериясында ZiS-2, 100 мм-лік күштірек зеңбірекпен алмастырылды. Дегенмен, оның кішкентай өлшемі мен салмағы оны совет әуе шабуылдық әскерлерінде ұзақ уақыт бойы қолдануға мүмкіндік берді. 2013 жылдың 15 шілдесінде Солтүстік Кореяның «Чонг Чон Ганг» жүк кемесі Панама каналынан Кубадан қару-жарақ контрабандасымен ұсталды. Панама қауіпсіздік күштері кемеге тексеру жүргізгеннен кейін, оның ішінде басқа ескі советтік қару-жарақтармен қатар ZiS-2 оқ-дәрілері де бар екені анықталды, бұл кейбір даналарының Солтүстік Корея әскерлерінде әлі де қолданылып жатқанын көрсетеді. Осы оқиғаға дейін Намибия ZiS-2-нің соңғы қолданушысы деп есептелді; Намибия қорғаныс күштері 1990 жылдардың соңына дейін алты данасын пайдалануын жалғастырды. Қазіргі уақытта қолданылмаса да, ZiS-2-лер 2008 жылға дейін түрлі елдердің әскерлерінің резервтік қорында сақтаулы болды.
Due to improvements in tank armour protection the ZiS 2 quickly lost its anti tank value. In Soviet anti tank artillery forces by the mid 1950s, the ZiS 2 was replaced by a more powerful 100 mm gun. However, its small size and weight kept it in active service with Soviet airborne troops for much longer. On 15 July 2013 a North Korean cargo ship, the Chong Chon Gang, was intercepted smuggling weapons from Cuba while transiting the Panama Canal. Following a board and search operation by Panamanian security forces, it was discovered to be carrying ZiS 2 ammunition among other older Soviet made weaponry, indicating that some examples remain in continuing use by North Korean forces. Until this incident, Namibia was believed to be the last operator of the ZiS 2; the Namibian Defence Force having continued to operate six examples well into the 1990s. Although no longer in active service, ZiS 2s remained in storage as part of the reserve stocks of various national armies as late as 2008.
Нұсқалар
ZiS 2 – Негізгі нұсқа. ZiS 4 – Танк қаруының нұсқасы.