Кіріспе

Жапондық бұрғылау кемесі

Чикю (ちきゅう) – Интегралды мұхиттық зерттеу бағдарламасы (IODP) үшін салынған жапондық ғылыми бұрғылау кемесі. Бұл кеме, жер қыртысының қалыңдығы аз болатын және жердің мантиясына дейін, мұхит түбіндегі барлық бұрғылаулардың ең тереңін жасау мақсатымен құрылған. Жоспарланған тереңдік Ресейдің Кола супер терең құдығынан (құрлықта жасалған) әлдеқайда кем болғанымен, Чикю нысана алған аймақтар әлемдегі ең сейсмикалық белсенді аймақтардың бірі болғандықтан, ғылыми нәтижелер одан да маңызды болады деп күтілуде. Теңіздің тереңдігіндегі бұрғылау жобасы және Мұхиттық зерттеу бағдарламасы аясында JOIDES Resolution бұрғылау кемесі басқа да терең құдықтарды бұрғылаған.

Операция

IODP бағдарламасының жапон бөлігі "Жерді ашу" деген мағына беретін жапон тілінде Chikyū Hakken (地球発見) деп аталады. Chikyū Жапонияның Теңіз Жер ғылымдары және технологиялық агенттігінің (JAMSTEC) құрамындағы Жердің терең зерттеу орталығы (CDEX) арқылы басқарылады. JAMSTEC сондай-ақ DSV Shinkai, Earth Simulator суперкомпьютері және басқа да теңіз ғылыми зерттеу жобаларын жүргізеді. CDEX кемедегі қызметкерлерді ұйымдастыру, түйінді сынамалардың деректерін басқару және геологиялық тіркемелерді жүргізу сияқты іс-шараларды қолдау қызметтеріне жауапты; инженерлік іздеулер жүргізеді; және инженерлік жаңарулармен айналысады. CDEX кеменің навигациясы үшін Mantle Quest Japan компаниясымен шарт жасасады. Chikyū Hakken бағдарламасы – АҚШ, ECORD (бірнеше еуропалық елдер мен Канададан тұратын консорциум), Қытай, Оңтүстік Корея, Австралия және Жаңа Зеландия (ANZIC), сондай-ақ Үндістан ғалымдарымен бірлескен халықаралық ғылыми ынтымақтастық жобасы болып табылады.

Дизайн

D/V Chikyū Mitsui Engineering & Shipbuilding компаниясымен салынды және 2002 жылғы 18 қаңтарда Нагасакиде, Нагасакиде суға түсірілді. Кеме Mitsubishi Heavy Industries компаниясымен жабдықталды және 2005 жылғы 29 шілдеде JAMSTEC компаниясына тапсырылды. Кеменің корпусы ұзындығы , ені , биіктігі және шамамен жалпы тоннажы бар. Кеменің суға батып тұру тереңдігі және максималды круиздік жылдамдығы болып табылады. Кеменің орталық тереңдігіндегі деррик теңіз деңгейінен жоғары, ал жоғарғы жетек көтеру қабілетіне ие. Оның 150 адамдық экипажы 100 оператор мен 50 ғылыми қызметкерге бөлінген, теңізде экипаж алмасу тікұшақпен жүзеге асырылады. Негізгі инновацияларға GPS жүйесі және диаметрі бар компьютермен басқарылатын алты азимуттық итергіштер кіреді, олар терең су бұрғылау кезінде тұрақты платформаны сақтау үшін дәл позициялауды қамтамасыз етеді. Ризерлік бұрғылау үшін максималды бұрғылау суының тереңдігі және бұрғылау тізбегінің ұзындығына дейін қолдай алады. Гелидром 30 адамға дейін тасымалдайтын үлкен тікұшақтарға қызмет көрсетеді және су асты метан гидратын зерттеуге арналған. 2007 жылғы 16 қарашада Chikyū жоспарланғандай, резонатор=1 трансектын бұрғылауды бастады, болашақ терең су астындағы едендік обсерватория орнына жетті. NanTroSEIZE төрт кезеңінің бірінші кезеңі 2008 жылғы ақпан айында аяқталды. Жобаның толық аяқталуы 2012 жылға жоспарланған. 2011 жылғы 11 наурызда кеме 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден зақым көрді. Кеме Аомори облысының Хачинохе қаласының жағалауында бекітілген, бірақ цунами салдарынан босап, Хачинохе портының пирсіне соқтығысты. Алты стабилизатордың бірі зақымдалып, түбінде тесік пайда болды. Жер сілкінісі кезінде кемеге келген жергілікті мектеп оқушылары бір түн кемеде өткізіп, келесі күні Жапонияның өзін-өзі қорғау күштерінің тікұшақтарымен құтқарылды. Кеме 2011 жылғы маусым айында Вакаяма облысының Сингу қаласындағы докта жөнделіп, қызметке қайта оралды.

Әлемдік рекорд

IODP мәліметінше, 2012 жылдың 27 сәуірінде Чикю теңіз деңгейінен төмен тереңдікке бұрғылап, терең теңізде бұрғылау бойынша жаңа әлемдік рекорд орнатты. Бұл рекордтан кейін, АҚШ-тың Мексика шығанағындағы Миссисипи каньоны алаңында Тибер келешегінде жұмыс істейтін, қаза тауып ұшыраған Deepwater Horizon мобильді теңіз бұрғылау қондырғысы тік бұрғылау тізбегінің жалпы ұзындығы бойынша әлемдік рекордқа қол жеткізді. Бұрынғы рекордты АҚШ кемесі Glomar Challenger иеленді, ол 1978 жылы Мариана шұңқырында теңіз деңгейінен төмен бұрғылады. 2012 жылдың 6 қыркүйегінде ғылыми терең теңіз бұрғылау кемесі Чикю Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Жапонияның Шимокита түбегінде теңіз түбінен 2111 метрден астам тереңдікте бұрғылап, тау жыныстарынан үлгілер алу арқылы жаңа әлемдік рекорд орнатты. Сонымен қатар, 2012 жылдың 27 сәуіріндегі бұрғылау судың тереңдігі бойынша рекорд орнатты. Бұл рекорд әлі де күшінде.

Танымал мәдениетте

D/V Chikyū 2006 жылғы "Жапонияның батуы" фильмінде маңызды рөлде бейнеленеді.