Джеймс Д. Сэвидж: Калифорниялық пионердің өмірі мен жолы

Кіріспе

Жаңа Зеландияның паралимпиадалық спортшысы

Джеймс Д. Савидж (1823–1852) Калифорнияның пионері болды. Ол 1849 жылғы алтын іздеуге қатысушы, кәсіпкер, мексика-американ соғысындағы американдық әскер, Калифорния милициясының Марипоса батальонының командирі және Йосемити аңғарына еуропалық емес алғашқы саяхатшы болды.

Ерте өмір

Джеймс Д. Савидж 1823 жылы Иллинойс штатының Индианаполис қаласында, содан кейін Иллинойс штатының Морган округіне қарасты Джексонвиллге көшіп келген Питер Савидж пен Дорита Шонс (құрметті әйелі) отбасында дүниеге келді және әкесінің әкесінің құрметіне ат қойылды. 1833 жылдың күзінде Савидждің анасы белгісіз себептермен қайтыс болды. 1836 жылы Савидждің әкесі отбасын Принстон қаласына көшіріп, қайтадан үйленді. Савидж сол кезде он үш жаста болды. Формалды білім алу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, Савидж тез арада табиғатқа бейімделді, онда ол жергілікті фокс және сак тайпаларының өкілдерімен тілдерді меңгерді – бұл оның болашақтағы қарым-қатынастарында өте маңызды болар еді. Оның өмірі туралы осы кезеңде көп мәлімет жоқ. 1840 жылдары Савидж Нью-Йорк штатының Кайуга округіне көшіп, 1845 жылы Элиза Холлға үйленді. Осы үйленгеннен кейін Савидж әйелімен бірге Перу (Иллинойс штаты) қаласына көшіп барды. Алайда, олардың Иллинойстағы бірге өмірі ұзаққа созылмады. Алтынға деген құштарлықпен жетелеу арқылы Савидж, Элиза және Савидждің інісі Морган 1846 жылдың сәуір айында Калифорнияға қарай батысқа көшіп, бағалы металлдан байлық табуды көздеді. Миссури штатының Индипенденс қаласына келгеннен кейін Савидж және оның отбасы Миссуридің бұрынғы губернаторы Лилбурн Боггс басқаратын Калифорнияға баратын вагондар керуеніне қосылды. Боггс тобы батысқа қарай жол тартқанда, оларға басқа да топтар қосылды, соның ішінде әйгілі Доннер тобы да болды. Алты айлық батыс сапары кезінде Элиза қыз бала дүниеге келді. Өкінішке орай, анасы да, баласы да 1846 жылы көп ұзамай қайтыс болды. 1908 жылы "Сан-Франциско Хроникал" газетінің редакторына жазған хатында Лилбурн Боггстың ұлы Уильям М. Боггс Элизаның қазасын баяндады. Бала тууға байланысты әлсіреген Элиза суыққа ұшырап, Тахо көлі маңындағы бір жерге көмілді. Элиза қайтыс болғаннан кейін, нәресте де көп ұзамай дүниеден озды. Балаға есім берілген жоқ.

Туған жылы

Қазіргі заманғы көптеген дереккөздер Савиджтің 1817 жылы туғанын көрсетеді, бірақ Тулер округі кітапханасының тарихшысы Энни Р. Митчелл 1949 жылы "Калифорния тарихи қоғамының тоқсаны" журналында жарияланған "Мейджор Джеймс Д. Савидж және Туларенос" мақаласында оның 1823 жылы туғанын анықтады. Мақаланың түсіндірмелерінде Митчелл Савиджтің шежірелік ақпаратын Х.М. Савиджтің хаттарынан, сондай-ақ Хорас Беллдің 1881 жылғы "Рейнджердің естеліктері" кітабынан алғанын мәлімдеді.

Мексика-америкалық соғыс

Боггстың тобы 1846 жылғы 28 қазанда Калифорниядағы Саттер фортына келді. Сол жерде Савидж Мексика-Америка соғысының Калифорния науқаны барысында Джон Фримонттың Калифорния батальонына ерікті болып қосылды. Савидж «Аю туы» көтерілісіне қатыса алмады, бірақ 17 қараша мен 14 желтоқсан аралығында Монтерейден Сан-Луис-Обиспоға жасалған батальонның жорығына қатысты. Ол батальондағы ең наразы адамдардың бірі деп сипатталғанымен, Савидж 1847 жылдың сәуірінде бөлім таратылғанға дейін Фримонттың қолбасшылығында қалды. Савидж батальонда болған кезінде, ол үндістандық әріптестерінен Калифорнияның орталық аңғарындағы, испандықтар Туларес деп атаған, кейіннен Сан-Хоакин аңғары деп белгілі болған аймақ туралы білді. Фримонт батальоны таратылғаннан кейін Савидж Сан-Хоакин аңғарына сапар шегіп, Мерсед, Фресно және Марипоса өзендері бойында бірнеше сауда орындарын ашты және жергілікті Йокут тайпасының арасында өмір сүрді.

Алтынға құштарлық жылдары Калифорнияның америкалықтармен қарым-қатынасы

Савидж Йокуттармен бірге болған кезінде олардың тілін үйреніп, саяси одақтар құру мақсатында Сьерра етегіндегі тайпалардың басшыларының бірнеше қыздарына үйленді. Өзінің мәртебесін пайдаланып, Савидж жоқуттарды басқа тайпаларға қарсы шайқаста басшылыққа алып жүрді. Алайда Савиджтің Калифорния үндістерімен қарым-қатынасы ұзаққа созылмады. 1850 жылы Сан-Францискоға саяхатта Савидж Хосе Хуарес пен бірнеше үнді әйелдерімен бірге жергілікті үнді тайпаларына тауарлар мен керек-жарақтар саудалау және сатып алу үшін келді. Савидж керек-жарақтарды сатып алумен қатар, өзімен бірге әкелген 160 фунт алтын шаңын жасыруға қауіпсіз орын іздеді, тіпті алтын баррелін олар тұрған қонақ үйдің вестибюлімен домалатты. Қаланың дамыған атмосферасына және 1848 жылғы Калифорния алтын асығысынан туған жаңа мүмкіндіктерге қуанған Савидж пен Хосе Хуарес көшелерде серуендеп, құмар ойындары ойнайтын орындарға барып, саяхаты барысында көп ішіп-жеді. Осының нәтижесінде Савидж алтынды құмар ойындарына жоғалтып, керек-жарақтарды сатып алуға арналған ақшаны да жұмсады. Бұған куә болған Хосе Хуарес Савидждің ақылсыз шешіміне наразылық білдірді. Кейінірек Лафайетт Баннеллге айтқандай, Савидж жергілікті адамның ақ адамды жұрт алдында мазақтап, Хосе Хуареске шабуыл жасауына таңғалды. Сапар барысында бұл оқиға туралы ештеңе айтылмаса да, Хуарездің Савиджге деген сенімі күңкіреп, оның үндістердің досы екендігіне күмәнданды. Топ Сан-Францискодан Фресно өзеніне оралғаннан кейін Орталық аңғардағы үнділердің шабуылдары туралы хабарлар тарады. Ақ адамдарды аймақтан қуып шығуды көздеген үндістер аймақтағы ақтардың қоныстарын және сауда орындарын кездейсоқ шабуылдады. Бұл туралы білген Савидж жақын жерде жиналған үндістерге ақтарға қарсы қару алудан бас тартуға шақырды, олардың ақ адамдардың технологиялық және сандық артықшылығын жеңе алмайтынын айтты. Хосе Хуареске қолдау сұраған Хуарес сол жерде болған үндістер алдына шықты. Алайда Савиджді қолдамай, Хуарес Савиджді шарлатан деп айыптады, оның үнді тайпаларымен қарым-қатынасын пайдаланып, оларды жеке пайдасы үшін ақ қоныс аударушыларға қарсы ойнайтынын мәлімдеді. Хосе Хуарес (Джилл Косли Батттың "Калифорния рейнджерлерінің соңғысы" романы арқылы): "Мен айтайын деген сөздерім жүрегімнен шығады, мен тура сөйлеймін, өйткені Ұлы Рух маған қарап, мені естиді. Савидж сізге көп қызықты оқиғаларды айтты, бірақ ол сізге алтынымызды қалай құмар ойындарына жоғалтқанын және мені қалай ұрып құлатқанын айтпады. Мен сізге айтамын, ол үндістердің досы емес, тілі екіге бөлінген, ол үндістерге өтірік айтады. Ол біздің бауырымыз емес. Ол ақ алтын іздеушілерге үндістерді өз елінен қуып шығаруға көмектесуге дайын. Біз оларды бізден аластата аламыз, және аламыз да, таспен, садақпен және жебелермен. Жақсы сөздің пайдасы жоқ. Олар қорлау мен өлген адамдарға ақы төлемейді. Олар әкемнің қабірін қорғамайды. Олар біздің еліміз үшін төлемейді, қазір ақ адамдар басқарады, және олар жылқы мен ірі қара үшін төлемейді. Жақсы сөзбен балаларымды қайтармаймын, халқымды сауықтырып, өлімнен құтқара алмаймын. Жақсы сөздерді, бұзылған уәделерді еске алсам, жүрегім ауырады. Ақ адамдар сөйлеуге құқығы жоқ адамдар туралы тым көп әңгіме болды. Барлық адамзатты бір Ұлы Рух Басшы жаратты, ал егер ақ адамдар үндістермен тату өмір сүргісі келсе, олар тату өмір сүре алады. Қиындықтар туындамауы керек. Барлық еркектерге бірдей қараңыз. Барлығына өмір сүруге және өсіп-өркендеуге тең мүмкіндік беріңіз. Барлық адамдар - бауырлар, ал жер - олардың бәрінің анасы. Біздің жағдайымызды ойласам, жүрегім ауырады, бірақ біз өзімізді қорғау үшін күресуіміз керек." Жозе Хуарес өз халқының атынан сөйледі. Лафайетт Баннелл де Хосе Хуарестің Савиджпен Марипоса батальонында бірге қызмет еткен кездегі жеке әңгімелерінен алынған осындай сөзін келтірді: "Ол сізге шындық емес сөздер айтады. Тілі бұрмаланып, қисық. Ол өзінің үндістерге деген өтірігін айтып отыр. Бұл саудагер үндістердің досы емес. Ол біздің бауырымыз емес. Ол ақ алтын іздеушілерге үндістерді өз елінен қуып шығаруға көмектеседі. Енді біз оларды арамыздан қуып шығара аламыз. Егер басқа ақ тайпалар оларға көмекке келсе, біз тауларға барамыз. Егер олар бізді қуып келсе, бізді таба алмайды, олардың ешқайсысы да қайтпайды, біз оларды жебелермен және таспен өлтіреміз." Сан-Францискодағы оқиға Савиджтің жергілікті тайпалар арасындағы беделін күрт түсірді. Бірте-бірте Савиджтің үндістер арасындағы билікке жол ашқан қарым-қатынастары ыдырады. 1850 жылдың қысына қарай, келісуге мүмкіндік қалмады.

During his time with the Yokuts, Savage eventually learned their language and, for the purposes of building political alliances, married several daughters of the tribal leaders of the tribes in the Sierra foothill region. Using his status, Savage led the Yokuts in battle against other tribes as one of their chieftains. Savage's relationship with California Indians, however, was not enduring. On an 1850 trip to San Francisco, Savage, accompanied by Jose Juarez and a number of female Indians, arrived in the city to trade and purchase goods and supplies for the local Indian tribes. In addition to purchasing supplies, Savage also sought a safe place to cache the 160 pounds of gold dust he brought with him even rolling the barrel of gold through the lobby of the hotel in which they were staying. Delighted by the city's metropolitan atmosphere and the influx of business and new excitements brought about by California's 1848 Gold Rush, Savage and Jose Juarez took to the streets, visiting gambling dens and drinking heavily throughout the course of their stay. In doing so, Savage ultimately ended up gambling away his gold, in addition to money designated for the purchase of supplies. Witnessing this, Jose Juarez confronted Savage about his imprudent decision making. As he later told Lafayette Bunnell, Savage was appalled that a Native would have the audacity to deride a white man in public and struck Jose Juarez. Although nothing more was said about the incident during the trip, Juarez's faith in Savage as a friend to the Indians had been shaken. Following the group's return to Fresno River from San Francisco, reports of Indian raiding parties throughout the Central Valley began to materialize. Hoping to drive whites out of the region, the Indians had begun a campaign of random attacks on white settlements and trading posts in the area. Upon learning this, Savage appealed to Indians who were gathered nearby to dissuade them from taking up arms against the whites, stating that they lacked the ability to counter the white man's technological and numerical superiority. Requesting Jose Juarez for support on the matter, Juarez stood up before the Indians who were present. Instead of backing Savage, however, Juarez condemned Savage as a charlatan who was only exploiting his relationships with the Indian tribes and playing them against white settlers for his own personal gain. Jose Juarez (via Jill Cossley Batt's Last of the California Rangers): What I have to say will come from my heart, and I will speak with a straight tongue, for the Great Spirit is looking at me and will hear me. Savage, indeed, has told you many interesting things, but he didn’t tell you how he gambled away our gold, and how he struck and knocked me down. I tell you he is no friend of the Indians; he has a forked tongue; he is telling lies to his Indian brethren. He is not our brother. He is ready to help white gold diggers to drive the Indians from their country. We can drive them from us, and we will, with rocks and bows and arrows. Good words do not last long unless they amount to something. They do not pay for insults and dead people. They do not protect my father’s grave. They do not pay for our country, now over run with white people, and they do not pay for horses and cattle. Good words will not give me back my children, they will not give my people good health and stop them from dying. It makes my heart sick to think of all the good words and broken promises. There has been too much talking by white men who had no right to talk. All men were made by the same Great Spirit Chief, and if the white men want to live in peace with the Indians, they can live in peace. There need be no troubles. Treat all men alike. Give all an even chance to live and grow. All men are brothers and the earth is the mother of them all. When I think of our condition my heart is heavy—but we must fight to protect ourselves. José Juarez has spoken for his people. "Lafayette Bunnell also provided a similar quote by Jose Juarez recounted from his personal interactions with Savage during their service together in the Mariposa Battalion:He is telling you words that are not true. His tongue is forked and crooked. He is telling lies to his Indian relatives. This trader is not a friend to the Indians. He is not our brother. He will help the white gold diggers to drive the Indians from their country. We can now drive them from among us, and if the other white tribes should come to their help, we will go to the mountains; if they follow after us, they cannot find us; none of them will come back; we will kill them with arrows and with rocks. The incident in San Francisco greatly damaged Savage's relations among the local tribes. Gradually, the relationships that had propelled Savage to power among the Natives began to dissolve. By the winter of 1850, little chance of reconciliation remained.

Савидждің Фресно өзеніндегі сауда бекетіне шабуыл

Калифорниядағы алтын асығысы Калифорния ландшафтына өте күрделі өзгеріс әкелді. 1848 жылғы Гуадалупе-Идальго шартында үндістерге жерлерін сақтауға рұқсат берілгеніне қарамастан, ақ кісілердің пайда табуға ұмтылушылардың көптеп келуі бұл қағидаларды ешқандай құрметпен қабылдамады. Үндістер Орталық аңғардағы елді мекендерге шабуыл жасаған кезде, Савиджке бұл шабуылдардың жекелеген оқиғалар емес, Американың жергілікті халқының жалпы көтерілісінің белгісі екені анық болды. Савидж және оның тобы Марипосаға оралғанда, Фресно өзеніндегі сауда бекетіне жасалған шабуыл туралы ресми хабар үндістер берген ақпаратты растады. Савидж өзінің тобының санын отыз бес адамға дейін көбейтіп, дереу тергеу жұмыстарын бастады. Сауда бекетіне келген Савидж қырғын көрінісімен күшті әсерленді. Савиджбен бірге келген үнді агенті Адам Джонстон Калифорния губернаторы Питер Бернеттке жазған хатында олардың алдындағы қорқынышты жағдайды сипаттады: «Біз күн шығысымен бірге Фресно өзеніндегі лагерьге жеттік. Көрініс қатты қатыгездікке толы еді. Үндістер өздеріне қажет емес немесе алып жүруге қиын болған барлық нәрсені жойды. Дүкенде жалаңаш жамылғылар, киім-кешек, ұн және құнды барлық заттар талан-таражға түсті; сейф ашылып, ішіндегілер ұрланды; ірі қара мал, жылқылар мен есектер тауларға қашып кетті; өлтірілген адамдар киімдерінен айырылып, біздің алдымызда жебелермен толы жатты; біреуінің денесінде жиырмадан астам жебе бар еді. Қабір қазылып, қаза тапқандар жерленді. Біздің күшіміз аз болғандықтан, үндістерді тауларға қарай қуып жете беру қауіпті деп ойладық және кері қайтуға шешім қабылдадық. Аймақтың бұл бөлігінде үндістер өте көп, және олар біраз уақыттан бері басқа тайпаларды біріктіріп келеді». Соғыс күшейген сайын, олардың басшысы Теняя бастаған Ахванечи тайпасы ақ кісілердің қоныстарындағы шабуылдарға жауапты деп есептелді. Савиджке қарсыласуға шақырылған Теняя, Ахванечи тайпасы бағынуға дайын екенін Савидж мен оның адамдарын сендірді. Бірақ, олар Сиерра тауларының тереңіне қашып, аман қалуға тырысты. 1851 жылдың 25 наурызында Савидж Марипоса батальонының ротасын басқарып, оның құрамында дәрігер Лафайетт Баннелл де болды, ол кейіннен экспедиция туралы жазды. Аванечи тайпасын қуып жете беру барысында Савидж батальоны U пішіндес мұздық аңғарға тап болды, бұл Йосемити аңғарының алғашқы ашылушысы болды. Аңғарды ашқан кездегі әсерлерін еске түсіріп, Баннелл алғаш рет Йосемити аңғарына қарағандағы сезімін былай сипаттады: «Ұлы заттардың бізге қандай әсер қалдыратынын сөзбен жеткізу оңай емес десе де болады. Мен осы шындықты толыққанды сезіндім. Бұл әдемі аңғарды көргендер ғана менің сол кездегі сезімімді түсіне алады. Көріністің сұлулығын аңғардың үстінде тұрған тұман және биік жартастар мен тауларды жартылай жабатын бұлттар жұмсартты. Бұл көрудің нашарлығы, керісінше, мені одан да қатты қызықтырды, және мен қараған сайын, ерекше бір көтеріңкі сезім менің бойымды толқыды, мен эмоциядан көздерімнен жас шықты». Брайдалвейл сарқысының жанында түнегеннен кейін Баннелл өзінің атынан аңғарға «Йосемити» деген ат қойғанын айтты, бұл Мивок тілінде «өлтірушілер» деген мағынаны білдіреді. Өзендер арқылы тауларға шабуыл жасап, Йосемитиді бақылауға алғаннан кейін, Аванечи тайпасы резервацияға көшуге келісті, нәтижесінде Марипоса соғысы аяқталды және Марипоса батальоны таратылды.

The California Gold Rush proved to be a highly disruptive development on the California landscape and, despite the stipulation of the Treaty of Guadalupe Hidalgo in 1848 that Indians would be allowed to keep their lands, such niceties were neither respected nor regarded by the influx of white profiteers. As Indians began attacking settlements throughout the Central Valley, it became clear to Savage that these hostilities were not isolated but, rather, indicative of a larger general uprising among the Native American population. By the time Savage and his group returned to Mariposa, official word of the attack at the Fresno River trading post confirmed the Indians' information. Savage bolstered the numbers of his group to thirty five men and immediately set out to investigate. Upon arrival at the trading post, Savage was greeted with a scene of carnage. In a letter to California Governor Peter Burnett from Indian Agent Adam Johnston, who had accompanied Savage, Johnston described the horrific scene laid out in front of them. <blockquote>We reached the camp on the Fresno [River] a short time after daylight. It presented a horrid scene of savage cruelty. The Indians had destroyed everything they could not use or carry. The store was stripped of blankets, clothing, flour and everything of value; the safe was broken open and rifled of its contents; the cattle, horses and mules had been run into the mountains; the murdered men had been stripped of their clothing, and lay before us filled with arrows; one of them had yet twenty perfect arrows sticking in him. A grave was prepared, and the unfortunate persons interred. Our force being small, we thought it not prudent to pursue the Indians further into the mountains, and determined to return. The Indians in that part of the country are quite numerous, and have been uniting other tribes with them for some time. As the fighting intensified, a Sierra Indian tribe, known as the Ahwahnechee, led by their Chief, Tenaya, had been assumed responsible for a number of raids on white settlements. Ordered to surrender, Tenaya led Savage and his men to believe that the Awahnachee were giving themselves to surrender. Instead, however, the group fled deeper into the Sierras in the hopes of escape. On March 25, 1851, Savage marched at the head of a company of the Mariposa Battalion which included a Doctor Lafayette Bunnell, who later wrote about the expedition in Hutching's California Magazine in 1859. In pursuit of the outlaw Awahnechee people, Savage's battalion came upon a U shaped glacial valley, inadvertently becoming the first alleged non indigenous discoverers of Yosemite Valley. In his recollection of the valley's discovery, Bunnell wrote about his experience of laying eyes upon Yosemite Valley for the first time:It has been said that “it is not easy to describe in words the precise impressions which great objects make upon us.” I cannot describe how completely I realized this truth. None but those who have visited this most wonderful valley, can even imagine the feelings with which I looked upon the view that was there presented. The grandeur of the scene was but softened by the haze that hung over the valley,—light as gossamer—and by the clouds which partially dimmed the higher cliffs and mountains. This obscurity of vision but increased the awe with which I beheld it, and as I looked, a peculiar exalted sensation seemed to fill my whole being, and I found my eyes in tears with emotion. After camping the night at the foot of Bridalveil Fall, Bunnell credits himself for naming the valley after the Miwok word yosemite, which meant "those who kill." After campaigns up the rivers into the mountains and taking control of the Yosemite, the Awahnechee submitted to moving to a reservation, resulting in the end of the Mariposa War, and the disbandment of the Mariposa Battalion.

Йосемитиді "ашу" туралы түсініксіздіктер

Жергілікті емес саяхатшылар Йосемити аңғарына бұрын барып қайтқан болуы мүмкін, бұл Савиджтің аңғарға жасаған экспедициясынан кем дегенде екі жылға дейін болған. Бұл мәліметтер расталмаған, бірақ оларды одан әрі зерттеу үшін атап өту керек. 1849 жылғы 18 қазандағы саяхат күнделігінде диірменші Уильям Пенн Абрамс Йосемити аңғарына ұқсас мұздық Сьерра аңғарының сипаттамасын келтіреді. Абрамс былай деп жазады: Мерсед өзеніндегі Савиджтің жеріне барғаннан кейін S. F.-қа оралдым, диірмен үшін перспектива тым жақсы емес. Савидж – бес әйел алған, өз билігін Киелі кітаптан алған, құдайға қарсы сөйлейтін адам. Савиджбен бірге Ремер де бір гризли аюдың іздерін көріп, оны аңдауға шықтық, тауларда жоғалдық және келесі күні кешке дейін қайта оралмадық. Біз үндік жолы арқылы лагерімізге жол тауып, биік тік жарлардан тұратын, шамамен 3000 фут көтерілетін аңғардан өттік, бұл бізге таң қалдырды. Алыстағы жардан үш тік шыңнан төменге құлаған сарқырама көрінді, ал одан да әрі дөңгелек тау тұрды. Аңғар нанды пышақпен кесіп, тілімдегендей көрінді, сондықтан Ремер мен мен оны «Дәуірлер тасы» деп атадық. 1833 жылы Сиерра таулары арқылы жасаған саяхатында Зенас Леонард да осыған ұқсас сипаттама береді, бірақ Леонард Каскад аймағын айтқан болуы мүмкін. Біз күн сайын бірнеше шақырым жол жүрдік, әлі де таудың үстінде болдық, біздің жолымыз қар үйінділері мен тастармен тоқтатылып тұрды. Осы жерде біз жолымызда көптеген кішкентай өзендерге кездестік, олар осы биік қар үйінділерінің астынан атып шығып, кейін жартастарда ғасырлар бойы қазылған терең шатқалдар арқылы ағып, бір биік тік жардан екіншісіне құлап, төменде жаңбырға айналды. Кейбір тік жарлар бізге бір шақырымнан да биік көрінді. Кейбір адамдар егер біз осы тік жардың бірінен төмен түсе алсақ, онда төменгі аңғарға қарай жол таба аламыз деп ойлады, бірақ бірнеше рет тырысқаннан кейін адамның, тіпті жылқының да төмен түсе алмайтынын түсіндік. Сондықтан біз екі шатқалдың арасындағы бөлінетін қырқаның үстімен жүруге мәжбүр болдық, ол біз бара жатқан бағытқа, яғни батысқа қарай, таудың үстінен өтіп, солтүстік-оңтүстікке қарай жүретіндей болды. Савиджтен бұрын Йосемитиге басқа жергілікті емес саяхатшылардың барғаны мүмкін болса да, аңғарға жасалған Марипоса экспедициясы ең жақсы құжатталған оқиға болып табылады.

There is a possibility that non indigenous explorers may have visited Yosemite Valley earlier, predating Savage's expedition into the valley by at least two years. These accounts are unconfirmed but are worth mentioning for the sake of further inquiry. In his travel diary, dated October 18, 1849, millwright William Penn Abrams described a glacial Sierra valley which could be representative of Yosemite Valley. Abrams writes: Returned to S. F. after visit to Savage property on Merced River, prospects none too good for a mill. Savage is a blasphemous fellow who has five squaws for wives for which he takes his authority from the Scriptures. While at Savage’s Reamer and I saw a grizzly bear tracks and went out to hunt him down getting lost in the mountains and not returning until the following evening, found our way to camp over an Indian trail that led past a valley enclosed by stupendous cliffs rising perhaps 3000 feet from their base and which gave us cause for wonder. Not far off a waterfall dropped from a cliff below three jagged peaks into the valley while farther beyond a rounded mountain stood, the valley wide of which looked as though it had been sliced with a knife as one would slice a loaf of bread and which Reamer and I called the Rock of Ages. A similar description is given by Zenas Leonard in recounting his 1833 travels through the Sierras, although Leonard could have been referring to the Cascades region. We traveled a few miles every day, still on top of the mountain, and our course continually obstructed with snow hills and rocks. Here we began to encounter in our path many small streams which would shoot out from under these high snow banks, and after running a short distance in deep chasms which they have through the ages cut in the rocks, precipitate themselves from one lofty precipice to another, until they are exhausted in rain below. Some of these precipices appeared to us to be more than a mile high. Some of the men thought that if we could succeed in descending one of these precipices to the bottom, we might thus work our way into the valley below—but on making several attempts we found it utterly impossible for a man to descend, to say nothing of our horses. We were then obliged to keep along the top of the dividing ridge between two of these chasms which seemed to lead pretty near in the direction we were going—which was west,—in passing over the mountain, supposing it to run north and south. While the possibility of other non indigenous travelers to enter Yosemite before Savage exists, the Mariposa expedition into the valley is the most well documented account.

Соңғы жылдар

Савидж саудагер ретінде жаңа резервацияларда бекеттер орнатып, жұмысына қайта оралды. 1852 жылдың 2 шілдесінде ақтар Кингс-Ривер резервациясына еніп, Уолтер Харви бастаған ақ адамдар бірнеше жергілікті тұрғынды қырғынға ұшыратты. Савидж тайпаларды бағындыру үшін бұл әрекетті айыптап, АҚШ-тың Үнді комиссарларын тергеу жүргізуге шақырды. Тамыз айында кеңес өткізу жоспарланған еді. Кеңеске жол тартқанда Савидж Харвимен кездесіп, араларында жанжал туды. Харви Савидждің өзі туралы жасаған мәлімдемелерін қайтарып алуын талап етті. Савидж Харвидің иегіне соққы берді, ал Харви тапаншасын алып, Савиджді төрт рет атып өлтірді. Харви тұтқындалып, кісі өлтіру айып тағылды, бірақ өзін қорғау үшін атқандықтан ақталды. Сотқа қарайтын судьяның Харви тағайындауы ақталуға себеп болуы мүмкін. Савидж Калифорния штатының Мадера округінде, Фресно қаласына жақын жерге жерленген. Фресно округіндегі Ридлидегі тарихи белгі. Марипоса округіндегі Савидж сауда бекеті, Калифорния штаты. Туларе округіндегі Висалия қаласының жанындағы тарихи белгі, Калифорния штаты. Калаверас округіндегі Мерфис қаласының жанындағы тарихи белгі, Калифорния штаты.

Портрет медиада

Актер Лейн Брэдфорд 1959 жылы "Блондин Король" атты эпизодта Джеймс Савидж рөліне шақырылды, бұл эпизод Stanley Andrews жүргізетін "Death Valley Days" антологиялық телесериалының бөлігі болды. Сюжет бойынша, Савидж Йосемити аймағындағы үндістер арасында көптеген достар тапқан. Джон Траск (Брэд Джонсон) бейбітшілікті бұзу қаупі туғанда, Савидж жасақ командирі ретінде оны тоқтатуға тиіс. Джон Элдредж Калифорния губернаторы Джон Макдугал рөлін, ал Роберт Брубакер майор Уоррен рөлін ойнады.