Кіріспе

5-ші АҚШ-тың түсті кавалериясы – Америка Құрама Штаттары Армиясының полкі, ол Америка Азамат соғысы кезінде АҚШ түсті әскерлерінің бірлігі ретінде құрылған. 5-ші USCC ең белгілі қара түсті жауынгерлік бөлімдердің бірі болды. Ол алғашқы екі шайқасынан кейін 1864 жылдың қазан айында Кентуккиде ресми түрде ұйымдастырылды. 1865 жылдың ақпанына дейін полковник Джеймс Брисбин оған қолбасшылық етті, содан кейін ол 6-шы АҚШ түсті кавалериясын басқарды. Оның басқарушы офицері Луи Генри Карпентер 1866 жылдың 20 наурызына дейін полкке қолбасшылық етті. Полк бұрынғы құлдардан, бостандық алған азат адамдардан және Одақ әскерлеріне қашқан құлдардан тұрды. Бұл бөлімнің көптеген ақ офицерлері кейіннен Батыстағы үнді соғыстары кезінде жұмыс істеген танымал "Буффало сарбаздары" атты әскерлеріне тағайындалды. Көптеген USCC сарбаздары (кейіннен әскерлер деп аталды) Азамат соғысы бөлімдері таратылғаннан кейін одан әрі қызмет етуге ерікті түрде келісті. Бұл полкті 5-ші Массачусетс түсті кавалериясымен шатастыруға болмайды.

Ұйым

1864 жылдың алғашқы айларында Кентукки әскери округінің қолбасшысы генерал Стивен Гано Бурбридж №24 Бұйрық шығарды. Бұл оның құрамындағы түсті әскер бөлімшелерін құруға рұқсат берді. Олардың құрамына бұрынғы құлдар, бостандық алғандар және Одақ әскерлерінің қатарына қашып келген құлдар кірді. Бөлімше ресми түрде 24 қазан 1864 жылы АҚШ Түсті әскерлерінің құрамына енгенімен, ол екі рет шайқасқа қатысты. Оның алғашқы ірі шайқасы 1864 жылдың 2 қазанында Вирджиния штатының Солтвилл тұз өндіріс орнында және оның төңірегінде болды. Бёрбриджтің шабуылы туралы хабар 5-ші USCC-ге жеткенде, полк шабуылдан оралғанға дейін ресми түрде ұйымдастырылмаған еді. Кейбір сарбаздар әскери қызметке ресми түрде қабылданбаған, азаған офицерлер тағайындалған, ал кіші офицерлер (КСО) тіпті аз болды. Дегенмен полковник Джеймс Ф. Уэйдке Кентуккидегі Бёрбриджке қосылу бұйрығы беріліп, топтың уақытша басшысы болып тағайындалды. Уэйд бөлімшені құруға асығып, 600 адамын жаттығусыз аттарға мінгізіп, оларды «Энфилд» атқыш мылтықтарымен жабдықтап берді. Бұл мылтықтар атты әскерге тиімсіз болды, себебі оларды аттан түспей қайта зарядтау мүмкін емес еді. Салыстырарлық жағдайда, 11-ші Мичиган және 12-ші Огайо атты әскерлері «Спенсер» қайталайтын карабинмен қаруланды, ол ат үстінде толық тиімділікпен қолданылды. Генерал Грант генерал Бёрбриджге Оңтүстік-Батыс Вирджинияға барып, Солтвиллдегі тұз өндіріс орнын жоюды бұйырған еді. Сондықтан 5-ші USCC полковник Брисбиннің күштеріне қосылып, Бёрбриджке Кентукки штатының Престонбург қаласында қосылды. Бёрбридж 27 қыркүйекте Престонбургтен Солтвиллге қарай жорыққа шықты. Ақ әскерлер қараларға деген жек көрушілікпен қарап, оларды қорлап мазақтап жүрді. Кейде олардың бас киімдерін шешіп алып немесе аттарын ұрлап кетіп, бірақ қара солдаттар өзін кәсіби манерде ұстады.

Солтвилл шайқасы және 5-ші USCC

5-ші USCC 1864 жылғы 1-3 қазан аралығында генерал Стивен Гано Бурбридж басқаратын одақтың әскерлерінің құрамында Салтвилл I шайқасына қатысты. Конфедерация шебін бұзуға батыл күш сарп еткеніне қарамастан, атты әскерлер қайта-қайта кері шегінді. Одақтың әскерлері жеңіліске ұшырады. Шайқас аяқталғаннан кейінгі сағаттарда Чемпион Фергюсон басқаратын конфедерациялық партизандар тұтқынға алынған және жараланған одақ әскерлерін, әсіресе 5-ші USCC мүшелерін аурухана төсектерінде қырғынға ұшыратты. Фергюсон соғыс аяқталғаннан кейін тұтқынға алынып, жасаған қылмыстары үшін сотқа тартылды. Нэшвиллде өткен сотта ол кінәлі деп танылып, дарға асу жазасына кесілді. Америка Азамат соғысы кезінде соғыс қылмыстары үшін жазаланған үш адамның бірі осы Фергюсон болды.

1864 жылғы қысқы шабуыл

1864 жылдың желтоқсанында генерал Джордж Стоунмен 5-ші USCC-ге Шығыс Теннессиден оңтүстік-батыс Вирджинияға шабуылға қатысуға бұйрық берді. Нәтижесінде 12 желтоқсанда Кентукки штатының Хопкинсвилл қаласында, 13 желтоқсанда Теннесси штатының Кингспорт қаласында, 17 және 18 желтоқсанда Вирджиния штатының Марион қаласы маңындағы Марион шайқасы, сондай-ақ 20 және 21 желтоқсанда Вирджиния штатының Солтвилл қаласы маңындағы Солтвилл шайқасы болды. Бәрі де Одақтың жеңісі деп есептелді. Марион шайқасы кезінде дивизия командирі Стивен Г. Бербридж 5-ші USCC-ге Одақ желісінің сол жақ флангындағы екі ақ сарбаз бөлімі арасында орналасуға бұйрық берді. Полковник Джеймс С. Брисбин және оның орынбасары Карпентер өздерінің аттан түскен сарбаздарын Конфедерацияның қорғаныс бекіністеріне қарай бастап кетті. Одақтың алғашқы шабуылы сәл әлсіреп, кері шегінді. Карпентер сарбаздарына қайта құруланып, жиналуға бұйрық берді. Зор дауыспен 5-ші USCC қорғаныс бекіністеріне қарай шапты, бірақ қорғаныс шебін бұза алмады. Карпентер сарбаздарға ор қазуға бұйрық берді, ал түн құлап, еріктілер арадағы кеңістікте жарақат алғандарды құтқаруға шықты. 18 желтоқсанда таң суық, жаңбырлы және жеңіл тұманды болды. Екінші күн де бірінші күннің жалғасы болды, бірнеше Одақ шабуылдары жасалды. Одақтың орталық бөлігі Конфедерацияның қорғаныс бекіністерінің ортасын бұзуға қол жеткізді, бірақ көтерілісшілердің қарсы шабуылынан кейін қайта шегінді. Карпентер түсті сарбаздардан құралған атты құтқару тобын басқарып, сол жақ фланқтағы жабық көпірдің жанында тұтқындалған ақ сарбаздарды құтқарып алды. Шабуылдан бір сағаттан кейін жергілікті тұрғындар жолдың үстінен және жанынан 15 өлген және 20 жарақат алған сарбазды тапты. Кейін тағы төрт сарбаз жарақаттан немесе суықтан қаза тапқандары анықталды. Симпсонвилл тұрғындары 20 жарақат алған сарбазды қалаға жеткізді, олардың 8-інің жарақаты соншалықты ауыр болғандықтан, олардың тірі қалуы күмәнді болды. Барлығы алты сарбаз жолда немесе Луисвиллде қайтыс болды. 2009 жылы түсті терілі сарбаздарға жасалған шабуыл мен олардың өлтірілуін еске алу үшін ескерткіш ашылды.

5-ші USCC-нің аяқталуы

5-ші USCC Солтүстік Вирджиния армиясы Аппоматтокс сотында капитуляциялағаннан кейін шамамен бір жыл бойы қызметте болды. 1866 жылдың 16 наурызында 5-ші USCC Арканзас штатының Хелена қаласында соңғы рет жиналды. Бұл шара Солтвилл шайқасының бірінші кезеңінде жоғалып кеткен 50 әскерді құрметтеу үшін өткізілді. Тарихшылар Уили Холлда емделген қара нәсілді әскерлер қазір Холстон зираты деп белгілі университет аумағында жерленген болуы мүмкін деп есептейді. Бұл әзірге дәлелденбеді. Федералды және Конфедерациялық Кентуккидің 5-ші полктерінің сарбаздары арасында бірдей есімдер жиі кездеседі. Университет аумағындағы Конфедерация зираттары дұрыс белгіленбеген болуы мүмкін.