Кіріспе

Ластану көзінің айналасындағы тіреу қабырғасы

Бандинг, сондай-ақ бунд қабырғасы деп аталады, бұл сақтау орнының айналасында салынатын тіреу қабырғасы. Оның мақсаты – ластауға қабілетті заттармен жұмыс істеу, өңдеу немесе сақтау кезінде осы аумақтан материалдың кездейсоқ шығуының алдын алу, түзету шаралары қолданылғанша.

Сұйықтықты ұстап тұру

Бұл термин бөгеттерге де қатысты болуы мүмкін, бірақ көбінесе резервуарлар мен құбырлардан ағып кету мен төгілуді болдырмайтын сұйықтықтарды ұстау құрылғыларын сипаттау үшін қолданылады, бірақ кейде кез келген кедергіні бөгет деп атайды. Көбінесе, бұл резервуарлар мен құбырлардағы сұйықтықтар уытты болады, ал бөгет сұйықтықтың зақым келтіруіне (күшімен немесе химиялық қасиеттерімен) жол бермеу үшін қолданылады. Егер үлкен резервуарда катастрофалық ақау болса, сұйықтық өзі үлкен зақым келтіруі мүмкін. Дұрыс салынған жағдайда, бөгет толық резервуардың көлемін ұстауға жеткілікті үлкен және мықты болады, бірақ ережелер оның үштен бір бөлігіне дейін үлкен болуын талап етуі мүмкін. Егер бірнеше резервуар бір бөгетті бөліссе, сыйымдылық ең үлкен резервуардың көлеміне негізделеді. Үлкен резервуарлар үшін ең көп таралған жобалардың бірі – бетон едені бар резервуардың айналасындағы бетон немесе қабырға. Бетон көптеген сұйықтықтар үшін жақсы жұмыс істейді, бірақ күшті қышқылдарды ұстау сияқты кейбір жағдайларға жарамсыз. Жер төсеу үшін жер үйірмелерін пайдалану көбінесе ұсынылмайды, бірақ өткізгіштікті азайту үшін лайнерлерді қолдануға болады. Кішкентай резервуарлар көбінесе болаттан немесе пластиктен жасалған контейнерлерді пайдаланады. Қолданылатын материалдың таңдалуы құнына, сұйықтықтың химиялық қасиеттеріне және тығыздығына байланысты. Пластиктен жасалған резервуарлар жоғары қабырға деңгейінде өте тығыз сұйықтықты ұстай алмайды. Үлкен, ашық бөгеттерге жауын-шашынды кетіру үшін сорғы немесе басқа да жүйе қажет болады, бірақ төгілген сұйықтықты басқа контейнерге ауыстыру үшін де қолданылуы мүмкін. Сақталатын сұйықтық уытты болса, жаңбыр суын тазарту қажет, себебі резервуардың маңында оның аздаған мөлшері болуы мүмкін. Бөгеттің үстіне жауын-шашынның ішке түсуін болдырмау үшін шатыр орнатуға болады, бірақ тұтанғыш сұйықтықтарды сақтағанда жеткілікті желдетуді қамтамасыз ету шараларын қабылдау керек. Егер қабырғаның биіктігі бір метрден асса, адамдардың тез эвакуациялануы үшін баспалдақ немесе сатыр қажет болуы мүмкін. Тағы бір конструкцияда сұйықтықты екінші контейнерге ағызатын арна қолданылады. Егер резервуардың бұзылу қаупі төмен болса немесе үлкен зақым келтірмейтін болса, бөгет тек шлангтер мен клапандардан кішкене ағып кетулерді ұстауға арналған болуы мүмкін. Бұл жағдайда бөгет резервуардың толық көлемін ұстауға міндетті емес. Пластик және болат қолданылады, бірақ тағы бір кең таралған әдіс – бетон еденнің шетіне дөңгелек немесе ерін жасау. Кейбір бөгеттер уақытша болады, мысалы, даладағы қысқа мерзімді химиялық сақтау. Көлік құралдарына аумаққа кіру қажет болғанда дөңгелек немесе еңіс түріндегі бөгеттер пайдалы. Сондай-ақ, көлік өткен кезде қысылып, өткеннен кейін кеңейетін бөгеттер де бар.

Ережелер

Көптеген елдерде, әсіресе қауіпті немесе қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін сұйықтықтарды сақтайтын резервуарлардың, сақтау ыдыстарының және басқа да объектілердің айналасында бандинг – заңмен бекітілген талап. Ұлыбританияда, Еуропаның қалған бөлігінде және АҚШ-та ерекше назар аударатын мысалдар – мұнай және жанармай сақтау резервуарлары мен электр станцияларындағы трансформаторлар, олар салқындату және оқшаулау үшін маймен толтырылады. Ұлыбританияда 200 литрден аспайтын коммерциялық және 2500 литрден аспайтын тұрмыстық қондырғылар үшін Қоршаған орта агенттігінің «ластануды бақылау ережелеріне» сәйкес келу үшін бандингтелген резервуар талап етіледі. Резервуардың немесе ыдыстың негізіне «су өткізбейтін» бандинг құрылысын жасау оңай. Бетон негіз және қабырғасы жабық тас, кірпіш, бетон немесе тіпті жиналмалы болаттан жасалған қабырғалар сақтау көлемін қамтамасыз етеді.

Ұстауға арналған сыйымдылық

Деректердің көп бөлігіндегі ережелерде, қоршау ішіндегі ең үлкен резервуардың сыйымдылығының 110% немесе қоршау ішіндегі барлық резервуарлардың жалпы сыйымдылығының 25% -ы, олардың арасындағы ең жоғарысы талап етіледі. Бұған қоса, кейбір елдерде (мысалы, Ұлыбританияда) қосымша нұсқаулар, ірі резервуардың зақымдануы немесе үлкен қоршаулардағы дауылдық толқындар сияқты динамикалық факторларды ескере отырып, жеткілікті "бос кеңістік" немесе максималды сыйымдылықтан жоғары қабырға биіктігін қамтамасыз ету сияқты қосымша шараларды ұсынады. Көбінесе (жергілікті заңдар басым болмаса) операторлардың көпшілігі 25%/110% сыйымдылық бойынша жұмыс жасайды.

Қажетті емес су жинақталуы және шығарылуы

Жоғарыда айтылғандай, электр подстанциясының трансформаторларында айтарлықтай мөлшерде май болады. 110 МВА трансформатордың корпусында және оған қосымша орамды радиаторлар мен сақтау ыдыстарында 40 000 литрге дейін салқындату/оқшаулау майы болуы мүмкін. Қарапайым жанармай сақтау ыдыстарынан өзгеше, бұл күрделі құрылымдар, оларда майдың ағып кету мүмкіндігі жоғары. Мысалы, Ұлыбританияда электр энергетикасы саласы 1980-1990 жылдары жекешелендірілген кезде, жаңа электр компаниялары өздерінің экологиялық жауапкершіліктері туралы хабардар болды. Көптеген аймақтық және ұлттық компаниялар өздерінде мыңдаған трансформаторлар бар екенін, олардың көпшілігі көп жылдар бойы төменгі жағына ағып жатқанын түсінді. Компаниялар, майдың ағып кетуін тоқтату және қосымша ластанудың алдын алу үшін «су өткізбейтін» қоршаулар салуды қамтитын жаңарту бағдарламасын бастады. Бірақ олар бірден «су өткізбейтін» қоршауларда жаңбыр суы жиналуы мәселесіне тап болды; қажетсіз жаңбыр суы қоршаудың сыйымдылығын азайтады. Су деңгейі қоршаудың сыйымдылығының 10% -ын асып кеткенде, ол өзінің мақсатына сай болмайды және суды шығарып тастау қажет. Судың үстінде майдың жұқа қабаты немесе ең жаман жағдайда, қалың май қабаты болуы мүмкін, сондықтан су ластануы мүмкін. Бұл ескі, ағып тұратын трансформаторларда одан да нашар. Бұл кез келген май сақтау ыдысына да қатысты.

Май судың үстінде жүзеді және әлі де жеткілікті таза болса, судың астындағысынан басқа сындыру көрсеткішіне ие, бұл май/су шекарасын анықтауды қиын жасайды. Бұл қолмен соруды қиын және қауіпті етеді. Барлық мазмұнды қауіпті қалдық ретінде жою қымбат және экологиялық тұрғыдан қабылдауға келмейді. Алайда, кем дегенде Ұлыбританияда соңғы ережелер жаңбыр суын шығару үшін белгілі бір ресми әдіс енгізілуін талап етеді. Ұсынылатын жүйелердің бірі – майды судан ажырата алатын автоматты сору жүйесі. Жақсы жүйе үздіксіз және автоматты түрде жұмыс істеуі керек және қауіпсіздікке басымдық беруі керек (мысалы, соруды тоқтату). Сондай-ақ, ол жоғары су деңгейі (помпаның немесе жүйенің бұзылуын көрсетеді) және жоғары май деңгейі туралы дабыл беруі керек, бұл қалдық майды сығырып алу қажеттігін ескертеді. Бұл автоматты сору жүйелері әдетте «BundGuard» деп аталады.

Шуға қарсы

Ұлыбританияда адам жасаған топырақ үйінділері кейде тұрғын үйлердің айналасында, әсіресе өнеркәсіптік орындарға жақын салынады. Өсімдіктермен (әдетте бұталар мен ағаштар) жабылған бұл үйінділер өнеркәсіптік орыннан келетін шуды басады. Соның арқасында, қалың немесе биік тосқауылдардың орнына, табиғи ландшафт құрылады. Олар ландшафт ерекшеліктеріне қарай қисық немесе ирек пішінде салынды. Бұл құрылыстар шулы автокөлік жолдары мен теміржолдардан тұрғын үйлерді қорғау үшін де пайдаланылады.

Жасылдандыру

Құрғақшылық пен мал жаюдың артығынан көбеюі салдарынан өсімдік жамылғысын жоғалтқан, көлбеу жазықтарда суды жинау үшін бөгеттер пайдаланылуы мүмкін деген жорамал бар. Осы теорияға сәйкес, жартылай шеңберлі бөгеттер жаңбыр суын ұстап тұрып, топыраққа сіңіп, жердегі тұқымдарды ылғалдандыруға мүмкіндік береді.

Жарамсыздықтар

Ұлыбританияда 1994 жылы Уоррингтон, Чеширде болған сияқты, қоршау қабырғаларының бұзылу жағдайлары болды. 30 тонна 40% сулы каустикалық сода сақталған полипропилендік резервуардың негізгі қабырғасының ортасы тұсында жарық пайда болды. Коррозиялық сұйықтық қоршау қабырғасынан асып, айналасындағы зауытқа және көршілес ғимараттарға зор зиян келтірді. Бунсфилдтегі қоршау да бастапқы жарылыс және одан кейінгі өрттен кейін бензин мен өрт сөндіру суын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Қоршау конструкциясы әдетте резервуардың қайнап көтерілуіне есептелмейді, себебі мұндай жағдайға кедергі келтіру үшін Такоа апаты сияқты оқиғаларда көрсетілгендей, өте кең аумақты қамту қажет. Сондықтан, қайнап көтерілудің алдын алу ең маңызды шара болып табылады.

Сапалылықты бағалау

Бөгеттер уақыт өте келе тозуы мүмкін (мысалы, бетон қабырғаларында жарықтар пайда болуы немесе арматуралық сымдар коррозияға ұшырауы мүмкін) немесе зақымдануға ұшырауы (мысалы, көлік соқтығысы) немесе өзгерістер енгізілуі мүмкін. Бөгеттердің сұйықтардың ағуы мен төгілуінен қажетті қорғанысын қамтамасыз ету үшін, олардың жеткілікті тұтастығын (мысалы, ағып шықпауы) қамтамасыз ету үшін бөгеттерді мерзімік бағалау қажет. Ұлттық және жергілікті ережелер бөгеттің тұтастығын бағалау жиілігі мен әдісін анықтайды. Ұлыбританияда, Қоршаған ортаны қорғау агенттігі лицензиялаған объектілер үшін тұтастығын бағалау әдетте жыл сайын жүргізіледі. Ирландияда, EPA лицензиялаған объектілер үшін тұтастығын бағалау әдетте үш жыл сайын жүргізіледі. Объектіге арналған нақты рұқсат немесе лицензия әдетте бағалау аралығын көрсетеді. Қолданылатын екі бағалау техникасы бар: гидростатикалық сынақ және визуальды тексеру. Кейбір жағдайларда екі техника да қолданылуы мүмкін.

Гидростатикалық сынақтар

Гидростатикалық сынақтардың жалпы принциптері сипатталған және BS EN 1992 3:2006 стандартымен алмастырылды. Дегенмен, бұл қолданыстан алынған стандартты көптеген реттеуші органдар әлі де жиі пайдаланады, ал екі стандарттағы сынақ талаптары да бірдей. Цистерналар, сорғылар немесе басқа да жабдықтарды қоршауға орналастыру алдында осы сынақты жүргізу өте маңызды. Себебі цистерналар су үстінде қалуға тырысып, тұрақсыз болуы мүмкін, ал суға батқан жабдықтар зақымдануы ықтимал. Фабрикада жасалған қоршаулар әдетте өндіріс орнында сынақтан өткізіледі, сондықтан оларға сынақ сертификаты қоса берілуі керек.

Қолданыстағы облигациялар

Қазіргі қоршауларды бағалау жөніндегі нұсқаулар Ұлыбритания мен Ирландия арасында едәуір өзгеше. Ұлыбританияда қолданыстағы қоршауларды көзбен қарап тексеру – бағалаудың басым әдісі. Бұл резервуардың тұрақтылығына қатысты алаңдаушылықтармен және резервуардың негізінің коррозиясын ынталандыру мүмкіндігімен байланысты. Ирландияда, EPA реттейтін объектілер үшін, қауіпсіздік немесе практикалық себептерге байланысты гидростатикалық сынақ жүргізу мүмкін болмаса, гидростатикалық сынақ жүргізу басым әдіс болып табылады.