Кіріспе

Бөлінбейтін операцияларды жүзеге асыратын есептеу жүйесі. Транзакцияларды өңдеу жүйесі (ТПЖ) – транзакцияларды өңдеуді қолдайтын бағдарламалық жүйе немесе бағдарламалық-аппараттық кешен.

Тарих

Бірінші транзакцияларды өңдеу жүйесі SABRE болды, оны IBM компаниясы American Airlines үшін жасады және ол 1964 жылы пайдалануға берілді. Күнделікті 83 000-ға дейін транзакцияны өңдеуге арналған бұл жүйе екі IBM 7090 компьютерінде жұмыс істеді. SABRE 1972 жылы IBM System/360 компьютерлеріне көшірілді және бастапқыда Airline Control Program (ACP) ретінде, содан кейін Transaction Processing Facility (TPF) ретінде IBM өніміне айналды. Авиакомпаниялардан өзге, TPF ірі банктер, кредиттік карта компаниялары және қонақүй тізбектері қолданады. Hewlett Packard Enterprise NonStop жүйесі (бұрынғы Tandem NonStop) – 1976 жылы ұсынылған Онлайн транзакцияларды өңдеуге (OLTP) арналған аппараттық және бағдарламалық жүйе. Бұл жүйе деректердің жоғары деңгейде қолжетімділігі мен сақталуын қамтамасыз етеді.

Транзакцияларды өңдеу жүйелерінің тізімі

IBM транзакцияларды өңдеу құрылғысы (TPF) – 1960. Басқа транзакцияларды өңдеу жүйелерінің көпшілігінен айырмашылығы, TPF – IBM System z мейнфреймдерінде транзакцияларды өңдеуге арналған арнайы операциялық жүйе. Алғашқыда Әуе компаниясының бақылау бағдарламасы (ACP) аталған. IBM ақпараттық басқару жүйесі (IMS) – 1966. Бірлескен иерархиялық деректер базасы және кең ауқымды транзакцияларды өңдеу мүмкіндіктері бар ақпаратты басқару жүйесі. OS/360 және одан кейінгі жүйелерде жұмыс істейді. IBM клиенттік ақпаратты басқару жүйесі (CICS) – 1969. Жылдам, үлкен көлемді онлайн өңдеуге арналған транзакция менеджері. CICS бастапқыда стандартты жүйелік деректер жиынтығын пайдаланған, бірақ қазір IBM Db2 реляциялық деректер базасы жүйесімен байланысты. OS/360 және одан кейінгілері, DOS/360 және одан кейінгілері, IBM AIX, VM және OS/2 жүйелерінде жұмыс істейді. Мейінфрейм емес нұсқалары TXSeries деп аталады. Tuxedo – 1980-жылдар. Unix үшін транзакциялар, кеңейтілген таратылған операциялар, AT&T Corporation әзірлеген, қазір Oracle Corporation-ға тиесілі. Tuxedo – кросс-платформалық TPS. UNIVAC транзакциялық интерфейс пакеті (TIP) – 1970-жылдар. UNIVAC 1100/2200 сериялы компьютерлерге арналған транзакцияларды өңдеу мониторы. Burroughs Corporation GEMCOS (Generalized Message Control System of 1976) пайдалану арқылы өздерінің MCP операциялық жүйелерінде транзакцияларды өңдеу мүмкіндіктерін қолдады. 2012 жылы UNISYS ClearPath Enterprise серверлері Transaction Server-ді қамтиды, "өте икемді, жоғары өнімділіктегі хабарлама және қолданбаларды басқару жүйесі". Digital Equipment Corporation (DEC) қолданбаларды басқару және бақылау жүйесі (ACMS) – 1985. "VMS операциялық жүйесінде онлайн транзакцияларды өңдеу (OLTP) қолданбаларын жасау және басқару үшін ортаны қамтамасыз етеді". VAX/VMS жүйелерінде жұмыс істейді. Digital Equipment Corporation (DEC) PDP 10 TOPS 10 жүйелері үшін хабарламаны басқару жүйесі (MCS 10). Honeywell Multics транзакцияларды өңдеу мүмкіндігі (TP) – 1979. Transaction Management eXecutive (TMX) – NCR Tower 5000 сериялы жүйелерінде жұмыс істейтін NCR Corporation-ның меншік транзакцияларды өңдеу жүйесі. Бұл жүйені негізінен қаржы институттары 1980 және 1990 жылдары пайдаланды. Hewlett Packard Enterprise NonStop жүйесі – 1976. NonStop – транзакцияларды өңдеуге арналған арнайы жасалған интеграцияланған аппараттық және бағдарламалық жүйе. Алғашқыда Tandem Computers компаниясынан шыққан. Transarc Encina – 1991. Transarc компаниясын 1994 жылы IBM сатып алды. Encina өнім ретінде тоқтатылды және IBM-нің TXSeries-іне біріктірілді. Encina қолдауы 2006 жылы тоқтатылды.

Өңдеу түрлері

Транзакцияларды өңдеу, топтық өңдеу, уақытты бөлісу және дереу өңдеу сияқты басқа компьютерлік өңдеу үлгілерінен өзгеше және олармен салыстырылады.

Партиялық өңдеу

Баталық өңдеу – компьютерде қолмен араласпай, бірнеше бағдарламаның (тапсырманың) тізбегін орындау. Бірнеше мәмілелер жиналып, бірдей уақытта өңделеді, олар жиынтық деп аталады. Әрбір мәміленің нәтижесі дереу қолжетімді болмайды, мәміле енгізілген кезде; белгілі бір уақыт күту керек.

Нақты уақыт режимінде өңдеу

Нақты уақыт жүйелері, ынталандыруға немесе сұрауға, осы ынталандыруға себеп болған жағдайларға әсер ететіндей жылдам жауап беруге ұмтылады. Нақты уақыт өңдеудегі әрбір транзакция бірегей болып келеді; ол транзакциялар тобына жатпайды.

Транзакцияларды өңдеу

Транзакцияларды өңдеу жүйесі (ТПЖ) – кәсіпорынның деректерді жинау, сақтау, өзгерту және алу үшін қолданылатын ақпараттық жүйе. Транзакцияларды өңдеу жүйелері сұранымдарға болжамды жауап беру уақытын қамтамасыз етуге тырысады, бірақ бұл нақты уақыт жүйелерімен салыстырғанда аз маңызды. Уақытты бөлісу сияқты, пайдаланушыға кез келген бағдарламаны іске қосуға рұқсат берудің орнына, транзакцияларды өңдеу тек алдын ала анықталған, құрылымдалған транзакцияларды ғана қабылдайды. Әрбір транзакция әдетте қысқа болады және әрбір транзакцияның өңдеу процесі алдын ала бағдарламаланады. Бұл МИС моделі.

Транзакцияларды өңдеу жүйесінің ерекшеліктері

Төмендегі мүмкіндіктер транзакциялық өңдеу жүйелерін бағалауда маңызды деп есептеледі.

Өнер көрсету

Жедел жауап беру уақытымен жоғары өнімділік маңызды. Транзакцияларды өңдеу жүйелері көбінесе белгілі бір уақыт ішінде өңдей алатын транзакциялар санымен бағаланады.

Тұрақты қолжетімділік

Жүйе пайдаланушылар мәмілелерді енгізіп жатқан кезде қолжетімді болуы керек. Көптеген ұйымдар өте көптеп TPS-ке сенеді; жұмыс істемей қалу операцияларды тоқтатады немесе тіпті бизнесті тоқтатып қоюы мүмкін.

Деректердің тұтастығы

Жүйе деректерді бұзбастан аппараттық немесе бағдарламалық ақауларды өңдей алуы керек. Бірнеше пайдаланушы бір деректі бір уақытта өзгерту әрекетінен қорғалуы тиіс, мысалы, екі оператор бір ұшақ орынын сата алмайды.

Пайдаланудың оңайлығы

Транзакцияларды өңдеу жүйелерін пайдаланушылар көбінесе біржақты пайдаланушылар болып табылады. Жүйе оларға түсіну оңай болуы керек, деректерді енгізу қателерiнен сақтап, қателерді оңай түзетуге мүмкдiк беруi керек.

Модульдік өсу

Жүйе толық алмастыруды қажет етпей, біртіндеп арттырылатын шығындармен дамуға қабілетті болуы керек. Жүйені тоқтатпастан аппараттық және бағдарламалық құрамдастарды қосу, алмастыру немесе жаңарту мүмкіндігі болуы тиіс.

Партиялық өңдеу

Транзакциялар топтамалық өңдеу сияқты жиналып, өңделуі мүмкін. Транзакциялар жинақталады және оларды өңдеу ыңғайлы немесе экономикалық тұрғыдан тиімді болған кезде бірлесіп жаңартылады. Бұрын, нақты уақыт өңдеуге мүмкіндік беретін ақпараттық технологиялар жетілмегендіктен, бұл ең көп қолданылатын әдіс болды.

Нақты уақыт режимінде өңдеу

Бұл деректерді жылдам өңдеу. Ол транзакцияны дереу растайды. Бұл көптеген пайдаланушылардың бір уақытта деректерді өзгертетін транзакцияларды жүргізуін қамтуы мүмкін. Технологияның дамуы (мысалы, деректерді беру жылдамдығының артуы, жүйелердің үлғаюы және желілік өткізгіштік кеңеюі) шын уақытта жаңартуға мүмкіндік береді.

Сақтық көшірме рәсімдері

Кәсіптік ұйымдар операцияларды өңдеуге үлкен тәуелділікте болғандықтан, кез келген ақаулық бизнестің қалыпты жұмысын бұзып, оның қызметін белгілі бір мерзімге тоқтата қоюы мүмкін. Деректердің жоғалуын болдырмау және тоқырауларды азайту үшін жақсы жоспарланған резервтік көшірмелер мен қалпына келтіру процедуралары болуы және оларға қатаң орайласу қажет. Қалпына келтіру процесі жүйе істен шыққанда оны қайта құруға мүмкіндік береді.