Кіріспе

Нью-Орлеандағы қоғамдық саябақ, Луизиана штаты, АҚШ.
Қалалық саябақ, Нью-Орлеандағы қоғамдық саябақ, Луизиана штаты – АҚШ-тағы 87-ші ең үлкен және 20-шы ең көп келуші қалалық қоғамдық саябақ. Сити-парк Нью-Йорктегі Центральді парктен шамамен 50%-ға үлкен, ал америкалықтар оны бүкіл ел бойынша архетиптік қалалық жасыл кеңістік ретінде таниды. Бұл қалалық саябақтың жері Нью-Орлеан қаласына тиесілі болғанымен, оны Нью-Орлеан қалалық парктері мен жолдар департаменті емес, мемлекеттік үкіметтің бір бөлігі – Қалалық саябақтарды жақсарту қауымдастығы басқарады. Сити-парк ерекшелігі – ол негізінен өзін-өзі қаржыландыратын қоғамдық саябақ, оның жылдық бюджеті пайдаланушылар төлемі мен қайырымдылықтар есебінен түседі. «Катрина» дауылынан паркке келген зор зияннан кейін Луизиана штатының Мәдениет, демалыс және туризм департаменті парктің жұмысын ішінара қаржыландыра бастады. Сити-паркте 600 жылдан астам ғасырлық емен ағаштарының ең ірі коллекциясы бар. Парк 1854 жылы құрылған, ол елдегі ең көне 48-ші саябақ, ал 1891 жылы «Қалалық саябақ» деп аталып, ресми түрде құрылды.

Дуэльдеуші дуалдар

Бастапқыда бұл саябақ дуэльдер өткізу үшін пайдаланылған. 1800 жылдары адамдар өздерінің абыройын және намысын қорғау үшін қазіргі Сити Парктегі емен ағаштарының астында жекпе-жекке түсетін, бірақ ол кезде бұл қаланың қалған бөлігінен шалқап жатқан, әдетте тыныш орын болатын. Бастапқыда екі "дуэль емені" болған, бірақ біреуі 1949 жылы болған дауылда жойылды. Сити Паркте дуэльге қатысқан қаланың белгілі тұлғаларының бірі – Бернард де Мариньи, ол 1822-23 жылдары Луизиана Сенатының президенті болған. Көптеген даулар тараптар арасында жекпе-жекке дейін немесе біреуіне жеңіл жарақат алғаннан кейін келісімге келтірілді. Дегенмен, дуэльде қаза болған жағдайлар да тіркелді. 1805 жылы губернатор Уильям Клейборннің жеке хатшысы және қайын інісі Микаджа Грин Льюис, Клейборннің қарсыласы Роберт Стерриден қаза тапты. 1890 жылға қарай дуэльге тыйым салынды. «Катрина» даулы мен федералдық бөгеттердің бұзылуынан кейін Нью-Орлеан қалалық паркі шамамен 2000 ағашты жоғалтты, бірақ Дуэлинг Оукс Драйв пен Дрейфус Драйвтың қиылысында, Сидней мен Уолда Бестхофф мүсіндер бағы мен Нью-Орлеан өнер мұражайы арасындағы Дуэлинг Оукс әлі де тұр. Оның алдында шағын тақта орнатылған.

Парк тарихы

Сити-парк 19-ғасырдың ортасында Метари-роудқа (қазіргі Сити-парк-авеню) қарап тұрған жерде, Миссисипи өзенінің бұрынғы саласы – Байо Метаридің қалдықтарымен бірге құрылды. Бұрынғы Оллард плантациясы 1850 жылы Джон МакДонагтың өсиеті бойынша қаланың меншігіне өтті және парк мақсатында сақталды. 1854 жылы 4-ші округтік сот мүлікті қоғамдық саябақ деп жариялады. Парк бастапқыда Сити-парк-авенюден 100 акрға созылып жатты, ал Байо Метари мен Пончартрейн көлінің оңтүстік жағалауы арасындағы ландшафттың көп бөлігі батпақ жерлермен жабылған еді. Бұл аудан, бастапқы парктің солтүстігінде, қала жоспарлаушыларымен көшелерге жоспарланған, бірақ ешқайсысы іске аспады. 1891 жылы Сити-паркті жақсарту қауымдастығы құрылды және мүлік ресми түрде «Сити-парк» деп аталды. 1897 жылы еселдермен жүргізілетін карусель ашылды, ал 1906 жылы механикалық карусельге жаңартылды. Шағын пойыз 1898 жылы, ал алғашқы гольф алаңы 1902 жылы салынды. 1905 жылдың 11 ақпанында жарыс жолы ашылды, бірақ үш жылдан кейін, 1908 жылы жабылды. 20-ғасырдың алғашқы екі онжылдығында Сити-паркті жақсарту қауымдастығы көптеген жақсартулар жасады. Пергола 1907 жылы салынды, ал Исаак Дельгадо өнер мұражайы, кейіннен Нью-Орлеан өнер мұражайы деп аталды, 1911 жылы ашылды. Екі жылдан кейін, 1913 жылы, Казино ғимараты ашылып, сыбаға ұсынды. Қазіргі уақытта Казино ғимаратында Café du Monde орналасқан. Попп оркестрлік трибунасы 1917 жылы салынды және 4 шілдеде ашылды. Ирби бассейні 1924 жылы салынды. Сити-парктің басқару кеңесі көптеген ірі жерлерді сатып алды, нәтижесінде парк қазіргі шекараларын қабылдады. 1915 жылы генерал Борегардың ат мүсіні Сити-паркінің кіреберісінде орнатылды. 2015 жылдың 24 маусымында Нью-Орлеан мэрі Митч Ландриу 2015 жылдың маусымында Чарльстон шіркеуіндегі оқиғаның әсерін мойындады және Конфедерация құл иелеріне арналған бірнеше қалалық ескерткіштерді алып тастауға шақырды. 2015 жылдың 17 желтоқсанында Нью-Орлеан қалалық кеңесі генерал Борегардың мүсінін және тағы үш тарихи ескерткішті алып тастау үшін 6:1 дауыспен шешім қабылдады. Борегардың мүсіні 2017 жылдың 16 мамырында алынып тасталды. 1919 жылы Уильям МакФадден саябақтағы жерді сатып алып, сарай салды. 1949 жылы бұл сарай Христиан бауырлар мектебіне айналды, ол 5-7 сыныптарға арналған ұлдарға арналған орта мектеп болып табылады және бүгінгі күнге дейін ұлдар мектебі болып қызмет етеді. 1927 жылы қала саябақты 900 акрға кеңейтті, ал келесі жылы алғашқы теннис корттары салынды. 1928 жылы Джон Филип Соуза Попп трибунасында өнер көрсетті. Парк 1930 жылдары Works Progress Administration-дан 12 миллион долларлық грант алып, кеңейтілді. Чикаголық Беннетт, Парсонс және Фрост компаниясының бас жоспары едәуір кеңейтілген парк құрылысына жетекшілік ету үшін тапсырылды; бұл жоспарды WPA 1930 жылдары көбінесе жүзеге асырды. Бұл WPA суретшісі Энрике Альферестің көптеген мүсіндерін орнатуды, ғимараттар, көпірлер, жолдар және 2005 жылы «Катрина» дауылы кезінде саябаққа әлі қызмет ететін электр және сантехникалық инфрақұрылымның көп бөлігін салуды қамтыды. Бұл жерде ресми түрде гүлзар пайда болды, ол бүгінгі Нью-Орлеан ботаникалық бағының бастауы болды. WPA сонымен қатар Кутерие орманды отырғызды және Попп фонтаны, Сити-парк стадионы, екінші 18 тесікті гольф алаңын, көптеген жылдар бойы Нью-Орлеан ашық гольф турниріне және гольф клубына үйі болды, ол кейіннен I-610 құрылысы үшін ішінара бұзылды. Сити-парктегі Тад Гормли стадионында көптеген іс-шаралар өтті. Нью-Орлеандық актриса Дороти Ламур елді аралап, соғыс облигацияларын сатты және 1942 жылы туған қаласына барып, Тад Гормли стадионында соғыс облигацияларын сатты. Боб Хоуп 1944 жылы стадионда өнер көрсетті. Рой Роджерс пен Триггер 1959 жылы стадионда пайда болды. Тіпті «Битлз» тобы 1964 жылы стадионда концерт берді, ал билеттердің бағасы 5 доллар ғана болды. 1992 жылы Тад Гормли стадионы АҚШ Олимпиадалық жеңіл атлетика және фитнес сынақтарын қабылдау үшін қайта жаңартылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тағы екі 18 тесікті гольф алаңы салынды, парк арқылы I-610 салынды, жаңа гольф клубы салынды, Виснер қоры Байо Сент-Джонның бойындағы көрнекті саябақтық жолды (Виснер бульвары) дамытуға қаржылай көмек берді және парктің әртүрлі нысандарында бірнеше кеңейту және жақсарту жүргізілді. 1970 жылдарға қарай Сити-паркте төрт 18 тесікті гольф алаңы, 50-ден астам теннис корты, көптеген басқа спорттық алаңдар мен нысандар және жаңадан кеңейтілген Нью-Орлеан өнер мұражайы болды. Алайда, осы кезеңде көптеген қалалық парктер сияқты, Сити-парк бюджеттің қысқаруына байланысты жеткіліксіз күтімге ұшырады. Осы кезеңнің соңына қарай Сити-парктің достары (1979) құрылды, олар паркті қолдау үшін және ресурстар жинау үшін күш біріктірді. 1946 жылы Сити-паркте алғашқы Сити-парк үлкен балық аулау родеосы өтті. 1960 жылы елдің әртүрлі аймақтарынан 593 балықшы родеоға қатысты. 1958 жылға дейін, Storyland ашылғаннан кейін екі жыл өткен соң, барлық парктік мүмкіндіктер, ойын алаңдары мен Storyland-ты қоса алғанда, тек ақ тұрғындарға ғана шектелді. Африка-американдық балалар мен отбасылар парктің ішіне кіруге тыйым салынды. 1970 жылдар бойы Попп фонтаны Діни Руханилық Орденінің бас кеңсесі болды, ол Мэри Онейда Тупс құрған эзотерикалық секта. 1999 жылдан бері Сити-парк Voodoo Experience-ке үйі болып табылады, ол паркте өткізілетін тікелей музыкалық іс-шаралардың ең ірісіне айналды. 2005 жылдың тамызында «Катрина» дауылы паркте 43 миллион долларлық зиян келтірді, желдің күшімен шамамен 1000 ағаш құлап, көптеген ағаштар зардап шекті. Соңынан бірнеше бөгеттердің бұзылуы қаланың көп бөлігінің суға батуына әкелді, ал парктің 95% 1 метрден 3 метрге дейін сумен жабылған, су екі-төрт апта бойы тұрды, барлық ғимараттарға, ойын-сауық аттракционаларына, техникалық жабдықтарға, электр жүйелеріне және көлік құралдарына зиян келтірді, сондай-ақ тамырларынан айырылған көптеген ағаштар мен ландшафтқа, соның ішінде Нью-Орлеан ботаникалық бағындағы өсімдіктердің көбіне зиян келтірді. 2005 жылдан бастап 75 000-нан астам жергілікті және ұлттық еріктілер жөндеу жұмыстарына көмектесті. 2017 жылдың мәліметтері бойынша Сити-паркі 2005 жылғы бас жоспары бойынша басқарылады және қайта құрылуда, бұл жоспар «Катрина» дауылынан кейін қайта құруға көмектесуді тиімді бағыттау үшін өте құнды болды. Парк «Катрина» дауылынан кейін қалпына келтірілді, нысандар қайта ашылды және көптеген жаңа аттракциондар қосылды, соның ішінде жақын арада ашылатын су паркі және болашақтағы көптеген жоспарлар, мысалы, скейт-парк және экологиялық білім беру орталығы. Виснер бульвары мен Байо Сент-Джон арасында саябақтың бойында арнайы велосипед жолы салынды, тағы бірі Байо Сент-Джон мен Макони драйвы арасында парктің солтүстік шекарасы бойында орнатылды, ал үшіншісі Гаррисон авенюінің бойында салынды. Соңғы жаңалық – Үлкен көлдің айналасындағы ландшафталған серуендеу жолы, Нью-Орлеан өнер мұражайының жанында орналасқан. Бұл жаңа мүмкіндік, парктің 2005 жылғы бас жоспарында қарастырылған, айналасындағы аудандардың ғимараттар мен велосипедтерге арналған көрнекті серуендеу жолына ұзаққа созылған тілегін қанағаттандырды, бұрыннан таныс болған Оптон қалалық паркіндегі ұсынысқа ұқсас.