Адольф Тидеман: Норвеж суретшісінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Норвегиялық суретші Адольф Тидеманд (14 тамыз 1814 – 8 тамыз 1876) – белгілі норвегиялық романтикалық ұлтшылдық бағытты ұстанған суретші. Оның ең танымал картиналарының қатарында «Хаугиандер» (The Haugianerne; 1852) және Ханс Гудемен бірлесіп салған «Хардангердегі той процессиясы» (The Bridal Procession in Hardanger; 1848) бар.

Өмірбаян

Адольф Тидеманд Норвегияның Мандал қаласында кеден инспекторы және Стортинг мүшесі Кристен Тидемандтың (1779–1838) және Йоханна Генриетте Хенрике Хасттың (1779–1859) ұлы болып дүниеге келді. Ол туған қаласында жеке сурет сабақтарын алып, таланты тез танылды. Кейін Кристианиядағы сурет мектебіне қабылданды, ал 1832–1837 жылдары Копенгагенге көшті. Копенгагенге келген соң, Дания Корольдік Көркемсурет академиясы оны қабылдамады, сондықтан жеке сурет мектебінде оқыды, бірақ 1833 жылы академияның оқушысы болды және 1835 және 1836 жылдары академия көрмелерінде өнер туындыларын көрсетті. Ол бес жыл бойы оқыды, содан кейін оқуын жалғастыру үшін Италияға сапар шекті. Бірақ Тидеманд Германияның Дюссельдорф қаласына келгенде, оған осы қала қатты ұнады және ол сол жерде қалды. 1837 жылдан 1841 жылға дейін Дюссельдорф сурет академиясында оқуын жалғастырды, ол сол кезде халықаралық деңгейде танымал болды. Ол ұстазы Теодор Хильдебрандттан сабақ алды және оның ықпалында болды. Осы жерде ол әйгілі «Жағалауда қайтып келген балықшылар» (Hjemvendte fiskere ved den sjællandske kyst, 1838) суретін жасады. «Густав Васа Мора шіркеуіндегі халыққа сөйлейді» (Gustav Vasa taler til dalalmuen i Mora kirke, 1841) картинасы неміс мұражайына сатылды, бірақ кейін Кристианияға қайтарылды. Ол Дюссельдорф суретшілер мектебімен байланысты. 1841 жылдың күзінде ағасы Эмильмен бірге Италияда оқыды. Осы кезеңдегі оның көптеген туындылары сақталмады, тек «Наполитандық балықшы» (Napolitansk fisker, 1842) суреті ғана белгілі. Тидеманд Норвегия тарихымен қызығушылық танытты, әсіресе Норвегияға сапардан оралғаннан кейін. 1843 жылы Хардангерге сапар жасағанда 18 жасар Ханс Гудемен танысты. Олардың арасында жақын достық қалыптасты, соңында олар бірнеше пейзаж суреттерін бірлесіп жасады, онда Тидеманд адамдарды суреттеді. 1842–1845 жылдары Норвегияда кеңінен саяхаттады (Остердален, Гудбрандсдален, Согн, Хардангер және Телемарк). Осы кезеңнен көптеген туындылары сақталған, соның ішінде «Оқиға айтушы» (Eventyrfortellersken, 1844), «Хардангерлік түтін бөлмесіндегі жексенбі кеші» (Søndagskveld i en hardangersk røkstue, 1843) және «Норвегиялық ауылдық шіркеудегі құлшылық» (Gudstjeneste i en norsk landsens kirke, 1845). Оңтүстік Норвегияға жасаған кейінгі сапарларында, соңғысы 1875 жылы, Тидеманд халықтық киімдерді, тұрмыстық заттарды және үйлерді зерттеді, сондай-ақ ауызша дәстүрлермен, халықтық әңгімелермен және аңыздармен танысты. Оның қарапайымдыққа ұмтылысы өте танымал болды және 1848 жылы Швеция мен Норвегия королі Оскар I оған Кристиания маңындағы Оскаршаль сарайы үшін норвегиялық шаруалар өмірін суреттеуді тапсырды. Бүгінде Адольф Тидеманд норвегиялық шаруалар мен мәдениетті бейнелеуімен ең танымал және алғашқы норвегиялық тарихи суретшілердің бірі саналады. Тидеманд ескі норвегиялық шаруалар мәдениетін суреттеген суреттерінде шаруаларды жаңа қадір-қасиетпен, адамгершілікпен және мәдени тұрғыдан бейнеледі. Ослодағы Ұлттық өнер, сәулет және дизайн мұражайында (Nasjonalgalleriet) оның 100-ден астам туындысы сақталған.

Adolph Tidemand was born in Mandal, Norway as the son of customs inspector and Storting representative Christen Tidemand (1779–1838) and Johanne Henriette Henrikke Haste (1779–1859). He received private art lessons in his home town and his talent was soon recognized. He then was enrolled in an art school in Christiania, moving on to Copenhagen in the period 1832–1837. Upon arrival in Copenhagen, he was rejected by the Royal Danish Academy of Fine Arts and studied at a private school of art, but by 1833 he was a pupil at the Academy, earning Academy exhibitions in 1835 and 1836. He studied there for five years and then began a journey to Italy to study further. But when Tidemand came to Düsseldorf, Germany, he liked it so much that he settled down there. From 1837 until 1841 he continued his studies at the art academy in Düsseldorf, which at the time enjoyed widespread international recognition. He studied with and was influenced by his teacher, Theodor Hildebrandt. Here he prepared the well known Hjemvendte fiskere ved den sjællandske kyst (1838). The painting Gustav Vasa taler til dalalmuen i Mora kirke (1841) was sold to a German museum, but was later returned to Christiania. He is associated with the Düsseldorf school of painting. In the autumn of 1841 he studied in Italy along with his brother Emil. Few of his works from this period remain, except for the picture Napolitansk fisker (1842). Tidemand was preoccupied by Norwegian history, particularly after returning on a journey to Norway. During a journey to 1843 in Hardanger, he met the 18 year old Hans Gude. This resulted in a close friendship, and eventually they collaborated on several landscape paintings in which Tidemand painted the figures. During 1842–1845 he traveled extensively in Norway (to Østerdalen, Gudbrandsdalen, Sogn, Hardanger and Telemark). More of his works survive from this period, including Eventyrfortellersken (1844), Søndagskveld i en hardangersk røkstue (1843) and Gudstjeneste i en norsk landsens kirke (1845). In his later travels in southern Norway, the last in 1875, Tidemand studied folk costumes, domestic utensils and building and made himself familiar with oral traditions, folk tales and legends. His version of rusticity proved highly popular and in 1848 he was commissioned by Oscar I, King of Sweden and Norway, to paint a series of Norwegian peasant life for the royal palace of Oscarshall, near Christiania. Today Adolph Tidemand is best known for this depiction of Norwegian farm and culture and is counted among the first Norwegian historic painters. In Tidemand's paintings of the old Norwegian farm culture, he portrayed the peasant with a new dignity, humane and culturally. The National Museum of Art, Architecture and Design (Nasjonalgalleriet) in Oslo alone owns more than 100 of his works.

Жеке өмір

1845 жылы балалық шағынан бергі сүйіктісі Клаудин Мари Бергитт Ягерге (1817–1887) үйленді. Жұбайлар 1845 жылы Дюссельдорф қаласына қоныстанды. Олардың жалғыз баласы, ұлы Адольф 1874 жылы 28 жасында дүние салды. Тидеман 1849 жылы Норвегия Корольдік Сент-Олаф орденімен, 1855 жылы Францияның Құрмет легионымен және 1866 жылы Швецияның Поляр жұлдызы орденімен марапатталды.