Кіріспе

1965 жылғы авиациялық апат

United Airlines 389 рейсі Нью-Йорк штатының Нью-Йорк қаласындағы ЛаГуардия әуежайынан Чикаго штатының О'Хара халықаралық әуежайына бағытталған жоспарланған рейс болды. 1965 жылдың 16 тамызында шамамен 21:21 EST уақытында Боинг 727, теңіз деңгейінен 35 000 фут (10 668 м) биіктіктен төмен түсіп, Форт Шериданнан шығысқа қарай 32 км қашықтықта Мичиган көліне құлады. Соқтығысуға дейін ешқандай ерекше мәселелер байқалған жоқ. Борттағы барлық 30 адам – 6 экипаж мүшесі және 24 жолаушы қаза тапты. Ұлттық көлік қауіпсіздігі кеңесі (NTSB) тергеушілері апаттың нақты себебін анықтаған жоқ. Дегенмен, апаттың себебі ұшқыштардың үш көрсеткішті (3p) биіктікөлшегіштерін 10 000 футқа қате оқығандары болуы мүмкін деп саналады. Апат кезінде United Airlines компаниясының паркінде тағы 39 727 ұшағы болды (247 тапсырылған Boeing 727 ұшағының ішінде), олардың барлығы 727 100 (727 22) модельдік болды. Бұл Боинг 727 ұшағының алғашқы корпустық жоғалуы және алғашқы қазалық апаты болды.

Ұшақ

United Airlines Boeing 727 100 (727 22) ұшағы, тіркеу нөмірі N7036U, серийлік нөмірі 18328, конвейерлік нөмірі 146. Ұшақ 1965 жылдың 18 мамырында алғашқы рейсін жасады және 1965 жылдың 3 маусымында United Airlines компаниясына тапсырылды. Апатқа дейін ол екі жарым айдан бері жолаушылар тасымалында болды. Апатқа дейін ұшақ 138 цикл (ұшып-қону) орындаған, үш Pratt & Whitney JT8D 1 қозғалтқышымен жабдықталған және апатқа дейін ешқандай ірі механикалық ақаулар тіркелмеген. Апатқа дейін Boeing 727 ұшақтары шамамен екі жылдан бері коммерциялық рейстерде пайдаланылып келді, ал N7036U – есептен шығарылған алғашқы 727 ұшағы. Бұл сол жылы апатқа ұшыраған екі United Airlines 727 ұшағының бірі болды, екіншісі – сол жылдың соңындағы United Airlines Flight 227 рейсі, ол капитанның қате шешімі салдарынан болған апатты қонуға байланысты трагедияға ұшырады.

Экипаж

Ұшақтың капитаны Мелвилл У. Тоул болды. 1922 жылдың 11 қыркүйегінде дүниеге келген ол 1946 жылдың 12 ақпанында United Air Lines авиакомпаниясында жұмыс істей бастады. Ол Дуглас DC 3, DC 4, Vickers Viscount және Boeing 727 ұшақтарында сертификатталған. Оның 727 ұшағының соңғы тексеруі 1965 жылдың шілдесінде өтті. Оның жалқы ұшу уақыты 17 142 сағатты құрады, оның ішінде 59 сағаты 727 ұшағының капитаны ретінде, ал 22 сағат 39 минуттық жаттығу ұшулары болды. Оқиға болған кезде ол соңғы демалысынан бастап есептегенде, шамамен екі жарым сағаттан бері қызметте болды. Екінші ұшқыш – Роджер Маршалл Уайтселл. 1930 жылдың 6 қыркүйегінде туған ол капитан Таулдан United компаниясына жаңа келген. Уайтселл Дуглас DC 6, DC 7 ұшақтарында, сондай-ақ бір және көп қозғалтқышты шағын ұшақтарда біліктілік алды. 1964 жылдың 1 қарашасында 727 ұшағының екінші ұшқышы ретінде біліктілік алды. Оның жалқы ұшу уақыты 8466 сағатты құрады, оның 363 сағаты 727 ұшағының екінші ұшқышы ретінде болды. Оқиға болған кезде ол соңғы демалысынан бастап есептегенде, шамамен екі жарым сағаттан бері қызметте болды. Үшінші офицер (ұшу инженері) – Морис Л. Феммер. 1939 жылдың 26 наурызында дүниеге келген ол 1956 жылдың 26 наурызында United Air Lines авиакомпаниясында жұмыс істей бастады. Ол ұшу инженері, сондай-ақ бір қозғалтқышты ұшақтың ұшқышы ретінде біліктілік алды. 1964 жылдың 3 желтоқсанында 727 ұшағына сертификат алды. Оның жалқы ұшу тәжірибесі 649 сағатты құрады, оның ішінде 303 сағаты 727 ұшағында үшінші офицер ретінде болды. Апат болған кезде ол соңғы демалысынан бастап есептегенде, шамамен екі жарым сағаттан бері қызметте болды.

Авариялар реті

Ұшуды әуе қозғалысын басқару (ATC) 6000 фут MSL биіктікке дейін рұқсат берді, бірақ ұшақ ешқашан 6000 футқа (1829 м) дейін тепе-теңделмеді. Оның орнына, ол Мичиган көлінің суларына дейін минутына шамамен 2000 фут жылдамдықпен үздірілмей төмендеуді жалғастырды, көлдің су беті 577 фут (176 м) MSL биіктікте болды. О’Харадағы бақылау мұнарасы Мичиган көлінің батыс жағалауына жақындағанда ұшақпен радиобайланысын жоғалтты. О’Хара мұнарасының бір қызметкері пилоттың жерге қону нұсқауларын алғанын және ұшақпен байланыс үзілгенде «Роджер» деп жауап бергенін айтты. Чикаго саябағының құтқарушысы Уоллес Уигам Солтүстік авенюдегі жағажай үйінен көкжиектің бойында қызғылт түсті жарқыл көргенін хабарлады. Үш секундтан кейін, ол «күрт дауыс» естігенін мәлімдеді. Апат туралы басқа да хабарлар полиция мен жағалау күзетіне Солтүстік жақтан және Солтүстік жағалаудан көптеп келіп түсті. Жағалау күзеті Хайленд-Парктегі Норт-Шор яхт клубында суға секірушілер жиналғанын, оның бейресми іздеу базасы ретінде пайдаланылғанын хабарлады. Бірнеше сағат іздеуден кейін тірі қалғандардың ізіне келінбеді, бірақ егер табылар болса, аймақ дайын күйде сақталды. Апаттан кейін бірнеше сағат өткен соң, Азаматтық авиация кеңесінің (НТСБ-ның алдыңғы ұйымы) өкілдері оқиға орнына келді және апатты тергеуді бастады. Ең мүмкін түсіндірме - ұшқыштар 16 000 фут (4877 м) MSL биіктігінен төмендеп жатыр деп ойлаған, бірақ шындығында 6000 фут MSL биіктігінен төмендеп жатқан. Уақыт және радар суреттерін талдау көрсеткендей, ұшақ қайтадан 6000 фут (1829 м) биіктікке дейін шектелгенге дейін MSL биіктігіне дейін түсіп кеткен. Капитан бұл соңғы рұқсатты қабылдады, және суға соқтығысқанға дейін АТК-мен соңғы байланыс осы болды. Апаттан 30 миль (48 км) қалыс қалған 707 ұшағының капитаны, олардың төмендеуі аспаптық жағдайда болғанын, жағалаудан шығысқа қарай бұлт қабатынан шыққанға дейін жалғасқанын айтты. Түнде көріну «бұлыңғыр және нашар» болды, жағалаудағы шамдар ғана көрінетін.

Тергеу

ҰҚКБ ұшақ суға соққан кезде шамамен жылдамдықпен ұшып бара жатқанын бағалады. Тергеуге ұшақ деректерін жазу құрылғысының (FDR) апат орнынан табылмауы кедергі келтірді, ол 250 фут (76 метр) тереңдіктегі лайлы суға түсті. FDR корпусы табылды, бірақ құрылғының ішкі бөліктері, жазба тасбастамаларымен қоса, ешқашан табылған жоқ. Екінші расталған жағдай – 1958 жылғы 24 желтоқсанда Англияның оңтүстігіндегі Крайстчерч, Дорсет маңында болған Bristol Britannia 312 ұшағының апаты. Алғашқысы тек ұшқыштар экипажымен болса, екіншісінде барлық жеті жолаушы және экипаждың екі мүшесі қаза тапты, ал апаттан құтқарылған экипаж мүшелері себебін анықтауға көмектесті.