Кіріспе

1993 жылы Малайзиядағы көпқабатты үйдің құлауы

1993 жылдың 11 желтоқсанында Малайзияның Селангор штатындағы Таман Хиллвьюде Хайленд Тауэрс құлдырауы орын алды. Ауыр жаңбырдың салдарынан тоғысу құбырлары жарылып, үлкен жер көшкінінен 1-ші блок құлап кетті. Хайленд Тауэрс үш 12 қабатты ғимараттан немесе "блоктардан" тұрды. 1-ші блоктың құлауы салдарынан 48 адам қаза тапты. Қалған екі блок тұрғындары мен көршілес мекемелер қауіпсіздік аясында эвакуацияланды. Хайленд Тауэрс кешені 1974 және 1982 жылдар аралығында кезең-кезеңмен салынды. Ол тік беткейлі төбенің батыс жағында, 1980 жылдардың басында кеңінен террасаланған жерге салынған. 1-ші блок ең оңтүстікте орналасқан, 2-ші блок 1-ші блоктан солтүстік-батысқа қарай, ал 3-ші блок 2-ші блоктан батысқа қарай салынған. Мұнараларда әулетті орта тапқа жататын отбасылар тұрды, тұрғындардың көп бөлігі шетел азаматтары еді.

Себептер

1991 жылы «Бұкит Антарабаса» даму жобасының құрылысы «Хайленд Тауэрс» мұнараларының артындағы төбеде басталды. Төбедегі ағаштар мен өсімдік жабынының жойылғандығы топырақтың эрозияға ұшырауына себеп болды. Топырақ эрозиясы және көшкін 1-ші блоктың іргетасын тұрақсыздандырды. Бұл «Хайленд Тауэрс» құрылысы басталмас бұрын, жергілікті «Ист Крик» ағысынан су құрылыс алаңының бойын айналып өту үшін бұрылды. Бірақ, құбырлар ағыннан және құрылыс алаңынан келген қосымша суды, минералдық қалдықтарды, құм мен лайды тоқтатуға жеткіліксіз болды. Құбырлар бірнеше жерде жарылып, 1-ші блок артық суды сіңіріп алды. 1993 жылдың желтоқсан айында аймақта ұзаққа созылған қатты жаңбыр жауды, топырақ лайлы болып, жаңбырдан кейін төбенің беткейінен су ағып жатқаны байқалды. Ұзақ жаңбырдан кейін көшкін басталды, ол бірінші блоктың тұрақ орнының артындағы тіреу қабырғасын қиратты. Шамамен 100 000 текше метр лай 1-ші блоктың іргетасын біртінде итеріп алға жылжытты. Артушы қысым 1-ші блоктың іргетасын жарып жіберді. Кейбір тұрғындар қабырғалардағы жарықтарды және мұнаралардың айналасындағы төселген жерлерді көрген соң ғимаратты тастап кетті. Зақымдану белгілері бірнеше күн бойы байқалғанымен, құлауға дейін ешқандай шаралар қолданылмады.

Құлау

1993 жылы 11 желтоқсанда сағат 13:30-да 1-блок құлап, ғимараттың ішіндегі адамдарды тонналап қалдықтардың астына көміп тастады. Екі индонезиялық азамат және бір жапон әйелі алғашқы үш құтқарылған адам болды, алайда әйел құлау салдарынан алған ішкі қан кетуден кейін қайтыс болды. Highland Towers тұрғын үй кешеніне жақын жерде тұратын студент құлауды куә болды және осы туралы ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдарына жеткізді. 13 желтоқсанда Жапонияның апаттан құтқару тобының 24 мүшесі және француздық Sécurité азаматтық қорғаныс тобы құтқару жұмыстарына көмектесу үшін апат орнына келді. Полицияның ішкі қауіпсіздік және қоғамдық тәртіп басқармасының директоры Датук Газали Яъкубтың мәлімдемесіне сәйкес, құтқарушылар үшінші және төртінші қабаттарда аман қалғандар бар екенін екі жаттықтырылған неміс қойшысының ғимарат ішінде оларды анықтауынан кейін білді. 2004 жылғы 2 маусымда AmBank Highland Towers кешенінің 139 тұрғынына 52 миллион RM өтемақы төлеуге келісім берді. Тұрғындардың кейбіреуі өтемақыға риза болса, Highland Towers иелері мен тұрғындар комитетінің төрағасы доктор Бенджамин Джордж басқа да тараптарға қатысты талаптар әлі де қаралып жатқанын мәлімдеді. 2006 жылғы 18 ақпанда Федералдық сот Ампанг Джая муниципалитетінің оқиғаға дейін, оқиға кезінде және оқиғадан кейін Highland Towers үшін жауапкер емес екенін шешті. Бұдан өзге, сот Кеңесті ғимарат құлағанға дейінгі оқиғаларға байланысты талаптардан парламенттік иммунитет қорғап тұрады деп шешті.

Салдары

1993 жылғы 12 желтоқсанда барлық тұрғындар қауіпсіздік мәселелеріне байланысты 2-ші және 3-ші блоктарды эвакуациялағандықтан, кешен тасталып, қалалық құлдырауға ұшырады. 1994 жылғы 11 маусымда, апаттан алты ай өткен соң, трагедияны еске алу үшін алғашқы ескеру рәсімі өтті. Қайтыс болғандарға ескерткіш тақта орнатылды. 2004 жылғы 11 желтоқсанда, трагедияның он бірінші жылдығында, «Хайленд Тауэрс»-тың барлық бұрынғы тұрғындары мен құрбандары соңғы қоштасу ретінде жиналды. Жиынға Сити Хасма Мохамед Али және бұрынғы премьер-министр Махатхир Мохамедтің әйелі де қатысты. 2010 жылғы 11 желтоқсанда AETN History Channel телеарнасы бір сағаттық деректі фильм көрсетті, онда құрбандар, олардың отбасылары және «Хайленд Тауэрс»-тың бұрынғы тұрғындарынан алынған материалдар ұсынылды. 2013 жылғы 3 желтоқсанда AmBank «Хайленд Тауэрс» және оның жақын маңдағы бунгалоларын сатуды жоспарлап отырғаны хабарланды, бірақ компанияның ниеттеріне қатысты ешқандай түсіндірме берілмеді. Жер сатылмағандықтан, AmBank оны 2017 жылғы 5 қаңтарда екінші рет сатуға тырысты. 2016 жылғы 29 наурызында екі аман қалған адамды құтқаруға жауапты өрт сөндіруші Бандар-Утамада TV9 телеарнасымен сұхбаттасып, олармен қайта байланысты. 2-ші және 3-ші блоктардың тасталған қалдықтарына қоғамның кіруі шектелді, ал аумақ вандализм мен табиғи факторлардың әсерінен құлдырап кетті. Жақын жердегі тұрғындар қалған ғимараттар қылмыскерлер, есірткіге тәуелділер және Mat Rempits үшін уақытша панаға айналды деп хабарлады. 2016 жылғы 12 сәуірінде полиция ғимараттардың жанында үш қылмыскерді қаза таптырды. Аумақты қоршауға әрекет жасалғанмен, периметрлік қоршау орнатылмады, ал қақпаға кіру үшін бұзылған. Бұл жерді қылмыскерлердің жасырынған жері ретінде ұзақ уақыт пайдалану «Таман Хиллвью» және көрші «Таман Шри Укай» тұрғындарын аман қалған мұнараларды бұзуға шақырды. Тұрғын үй және жергілікті басқару министрлігі ғимараттарды бұзуды және олардың орнына B40 тобы үшін арналған үйлер салуды ұсынды, 2018 жылғы 28 маусымда алғашқы ұсыныс жасады. «Хайленд Тауэрс»-тың бұрынғы тұрғындары, бұл аумақты саябаққа айналдыруды үміттенген, бұл ұсынысқа қарсы шықты. Кейіннен жердің құлап кеткені үшін тұрғын үй салуға жарамсыз екені анықталды. Нәтижесінде, 2018 жылғы 19 тамызда ұсыныс өзгертіліп, оның орнына демалыс саябағын құруға мүмкіндік берілді. Алайда, ғимараттардың құрылымдық тұрақтылығын саралауды күтіп, бұзу 2018 жылғы 11 желтоқсанда кейінге шегерілді. Ұзақ кешігулерден кейін «Хайленд Тауэрс» 2019 жылғы маусымға дейін бұзылуы тиіс еді, бірақ 2021 жылға дейін әлі де тұр. 2021 жылғы 6 сәуірінде бұзу жоспарлары тағы да жарияланды.

Қалалық аңыздар

Аймақтағы көптеген өлім-жағдайларға байланысты, кейбір жергілікті тұрғындар бұл жердің құрдымға кеткеніне сенім білдіреді. Бұл мәлімдемелер паранормальдық құбылыстарды анықтауға тырысатын әуесқойларды қираған орынға тартты. Басқалары лотереяда сәттілік тілеу үшін бұл жерге келеді. 2015 жылы бір YouTube блогері аймаққа тергеу үшін келді; оның командасы бұл жердің құрдымға кеткенін көрсететін ешқандай дәлел таппады. Жергілікті тұрғындардың бір бөлігі паранормальдық оқиғаларды жоққа шығарып, мұндай құбылыстарды көрулерге байланыстырады.