Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштері офицері (1782–1845)

Джесси Дункан Эллиотт (14 шілде 1782 – 10 желтоқсан 1845) – АҚШ Әскери-теңіз күштері офицері және 1812 жылғы соғыс кезінде Эри көліндегі американдық теңіз күштерінің қолбасшысы, әсіресе Эри көлі шайқасындағы даулы әрекеттерімен белгілі.

Ерте өмір

Эллиотт Мэриленд штатының Хагерстаун қаласында дүниеге келген. Оның балалық шағындағы үйі, Эллиот Бестер үйі, 1975 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне қосылған. Ол 1804 жылдың сәуір айында АҚШ Әскери-теңіз күштеріне мичман болып қабылданды және 1805-1807 жылдар аралығында Барбарий соғыстары кезінде Жерорта теңізінде қызмет етті, коммодор Джеймс Баррон басқаратын USS Essex кемесінде болып. 1807 жылдың маусым айында Эллиотт USS Chesapeake кемесінде болғанда, коммодор Барон HMS Leopard кемесін тексеруге рұқсат беруге мәжбүр болды.

1812 жылғы соғыс

Эллиотт 1810 жылғы сәуір айында лейтенант шеніне көтеріліп, 1812 жылғы соғыс басталғанда Эри көліндегі АҚШ теңіз эскадрильясының құрылысын қадағалау үшін Эри көліне тағайындалды. 1812 жылғы 8 қазанда ол және армия капитаны Нейтан Таусон Ниагара өзенінің жоғарғы ағысындағы британдық Эри бекітігіне жақын жерде орналасқан британдық бригтерді, сондай-ақ бұрынғы АҚШ бригі «Адамс»-ты басып алды. «Каледония» жүктелген терімен американдық портына қашып, «USS Caledonia» болып қайта аталды. «Детройт» Ниагара өзенімен ағызылып, британдықтардың қаруларының жететін қашықтығына келді. Эллиотт оқ-дәрісі бітіп қалғанша жағалаудағы нығайтылған бекініске қарсы күресті, содан кейін кемені Скво аралында (қазіргі Унити аралы) жағаға тіреп, өзеннің американдық жағына қашты. Британдық және американдық артиллерия жағаға тірелген кемені қиратты. Кейіннен Эллиотт пен Таусон Конгресс тарапынан осы іс-әрекеттері үшін мақталып, награда алды. Алайда 1813 жылғы ақпан айында Эллиотт Эри көлі эскадрильясының командирі лауазымынан босатылып, Оливер Х. Перри оның орнына тағайындалды. Онтарио көліне ауыстырылған Эллиотт коммодор Исаак Чонсидің қол астында «Мэдисон» флагманының капитаны болып қызмет етті және 1813 жылғы 27 сәуірде Йорк шайқасына, ал 27 мамырда Форт-Джордж шайқасына қатысты. Шілде айында ол майстер-командир шеніне көтеріліп, Эри көлі эскадрильясына коммодор Перридің орынбасары болып қайта тағайындалды. Ол Перридің жеткіліксіз жауынгерлік тәжірибесі бар екенін ойлады және әсіресе Перридің кеме құрылысы үшін Преск аралын таңдауына қарсы болды.

Эри көлінің шайқасы

10 қыркүйекте Эри көлі шайқасында капитан Роберт Барклей басқаратын британдық эскадрильяға қарсы Елиотт "Ниагара" бригін басқарды. Перри "Ниагараның" бауырласы "Лоуренс" кемесінің командасын басқарды. Америкалық жауынгерлік шептің ортасында "Ниагара" "Каледониядан" кейін, ал "Каледония" "Лоуренс" кемесінен кейін орналасты. Шабыстың басында "Лоуренс" британдық ең ауыр кемелерге қарсы жалғыз күресті, ал "Ниагара" шайқасқа көбінесе қатыспады. "Лоуренс" қирағаннан кейін Перри "Ниагараға" қолбасшылықты алды, ал Элиотт қайықпен майданның артындағы кішкентай американдық канонерлік қайықтарды жақын шайқасқа шақыру үшін жіберілді. Шабыс бүкіл британдық эскадрильяның тапсыруымен аяқталды. Элиотт өзінің іс-қимылдары үшін және Перридің ресми мақтауы үшін ерекше көзге түсті, сондай-ақ келесі айда Эри көлі эскадрильясының басшылығына тағайындалды. Дегенмен, оның шайқастағы әрекеттеріне қатысты пікір таластары болды. Кейбіреулер (Перри сияқты) оның "Ниагараны" шайқастың басында әдейі ұстап қалғанын күдіктенді, және олар өмірінің соңына дейін осы мәселеде дауласты.

Құрметтер

1814 жылғы 6 қаңтарда Эллиотт пен Перри екеуі де Конгресс Алтын медалімен және Конгресс Алғыс хаттарымен марапатталды. (Қараңыз 3 Stat. 141) Бұл тарихта тұңғыш рет британдық теңіз эскадрильясы толығымен қарсы тарапқа берілгенін мойындау үшін жасалды. Перри 1819 жылы Венесуэлаға дипломатиялық миссияға кеткен кезде өзінің айыптамалары мен ерекшеліктерінің тізімін досы Коммодор Стивен Декатурға тапсырды, сол миссия барысында ол қайтыс болды. Эллиотт 1820 жылы капитан Джеймс Барронның екіншісі болды, ол Декатурды дуэльде өлтірді. Декатурдың әйелі Перри жасаған айыптамаларды жылдардан кейін жариялады, өйткені ол Эллиотты күйеуінің өліміне кем дегенде жартылай жауапты деп санады.

Кейінгі мансап

Эллиотт екінші Барбария соғысы кезінде USS Ontario шлюпінің командирі болды және 1818 жылы капитандыққа көтерілді. Ол 1822 жылға дейін әскери-теңіз кемежайларын, маяқтарды және басқа да жағалау қорғаныстарын салу үшін жерлерді таңдаған әскери-теңіз комиссиясында қызмет етті. 1820 жылы Эллиотт коммодор Джеймс Барронның екіншісі болған кезде, ол Стивен Декатурды дуэльде қаза таптырды. 1825 жылы Бразилия эскадрильясына ауыстырылып, екі жыл бойы USS Cyane кемесінің капитаны болды, ал кейін 1829-1832 жылдары Батыс Индия эскадрильясына қолбасшылық етті. Эллиотт 1833 жылы Бостон әскери-теңіз кемежайының басшысы болып тағайындалды, ал 1835 жылдың 3 наурызынан 1838 жылдың 18 тамызына дейін фрегат USS Constitution және Жерорта теңізі эскадрильясының командирі болды. Жерорта теңізіндегі қызметі кезінде бірнеше кіші офицерлер оған ресми лауазымын жеке пайдаға қолдану және Constitution кемесінде сатып алған жануарларды тасымалдау сияқты ұсақ құқық бұзушылықтар жасады деп айып тақты. Эллиотт 1838 жылы АҚШ-қа қайтарылды. Ол сол кезде саяси жағынан танымал болмады (мүмкін, Эри көліндегі шайқастағы және Перримен болған кейінгі араздығына байланысты), сондықтан осы айыптаулар бойынша сотталып, президент Джон Тайлер 1843 жылдың қазан айында қалған айыптауларды жойғанға дейін төрт жылға қызметтен шеттетілді. 1844 жылдың желтоқсанында Филадельфия әскери-теңіз кемежайының командирі болып тағайындалған Эллиотт 1845 жылдың 10 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін сол қызметте болды. Ол Филадельфиядағы Маунт Мориа зиратында жерленген. Ұзақ жылдар бойы қабірі қамытқа кеткеннен кейін, 2012 жылы қайта анықталды.