Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы алты фрегатының бірі
{|
In 1861, United States was in port at Norfolk when she was seized by the Virginia Navy. She was subsequently commissioned into the Confederate navy as CSS United States, but was later scuttled by Confederate forces. The U. S. Navy raised United States after retaking Norfolk, Virginia, but the aged and damaged ship was not returned to service; instead, United States was held at the Norfolk Navy Yard until she was broken up in December 1865.
1861 жылы "АҚШ" Норфолк портында тұрғанда Вирджиния флоты оны тартып алды. Кейіннен ол Конфедерация флотына CSS United States ретінде қабылданып, бірақ кейін Конфедерация күштері оны суға батырып жойды. АҚШ Әскери-теңіз күштері Норфолк, Вирджинияны қайта басып алғаннан кейін "АҚШ" көтерілді, бірақ ескі және зақымдалған кеме қайтадан қызметке қойылмады; оның орнына, "АҚШ" 1865 жылдың желтоқсанында бөлшектелгенге дейін Норфолк Әскери-теңіз базасында сақталды.
{|
In 1861, United States was in port at Norfolk when she was seized by the Virginia Navy. She was subsequently commissioned into the Confederate navy as CSS United States, but was later scuttled by Confederate forces. The U. S. Navy raised United States after retaking Norfolk, Virginia, but the aged and damaged ship was not returned to service; instead, United States was held at the Norfolk Navy Yard until she was broken up in December 1865.
Дизайн және құрылыс
1790 жылдары американдық сауда кемелері Жерорта теңізінде, әсіресе Алжирден келген Барбарийлік қарақшылардың құрбаны болды. Конгресс 1794 жылғы Теңіз заңына жауап ретінде қабылданды. Заң алты фрегат құрылысына қаражат бөлді, бірақ егер Америка Құрама Штаттары Алжирмен бейбіт келісімге келсе, кемелердің құрылысы тоқтатылады деген шартты қарастырды. Джошуа Хамфристің жобасы өте ауыр зеңбіректерді орнату үшін терең, ұзын келі және тар корпусты болды. Дизайнға диагональды қабырғалық схема енгізілді, бұл кемелердің иілуін шектеуге және өте берік қабырғасын жасауға мүмкіндік берді. Бұл фрегаттардың корпусын басқа, жеңіл салынған фрегаттардан мықтырақ етті. Хамфрис өз жобасын Америка Құрама Штаттарының жаңадан құрылған теңіз күштері Еуропалық мемлекеттердің теңіз күштерімен шайқаса алмайтынын түсінгеннен кейін жасады. Сондықтан ол фрегаттарды басқа фрегаттарды жеңіп, бірақ желілік кемеден қашуға жететіндей жылдамдықпен жасады. Бастапқыда "Фрегат А" деп аталған, кейін Президент Джордж Вашингтон оны "АҚШ" деп атады. Оның келі 1795 жылы Филадельфиядағы Хамфристің кеме жасау шеберханасында салынды. Хамфрис кеме құрастырушы болып тағайындалды, ал Джон Барри – капитан, және ол жаңадан құрылған АҚШ Теңіз күштерінің алғашқы капитаны болды. Филадельфия сол кезде Американың астанасы болғандықтан, көптеген келушілер құрылысын бақылау үшін келіп өтті. Хамфрис жеке өзі Президент Вашингтон мен бірінші ханым Мартаға экскурсия өткізді. Президент кеменің үлкен өлшемдеріне ризашылық білдірді. Азды-көпті қызығушылық танытқан келуші, Бенджамин Франклин Бач (Бенджамин Франклиннің немересі) Клемент Хамфрис (Джошуаның ұлы) тарапынан Бачтың Федералистік партияға және оның оппозициялық газетіне қарсылығы үшін физикалық шабуылға ұшырады. Саботажға қаулы болған Хамфрис кеме жасау алаңының ашық болуына алаңдады, бұл кез келген адамның еркін кіруіне мүмкіндік берді. Ол соғыс департаментінен күзетшілерді сұрады, олар келушілерді ұстап тұруға орналастырылды, бірақ тиімді болмады. Құрылыс баяу жалғасты, 1796 жылдың наурыз айында АҚШ пен Алжир арасында бейбіт келісімге қол жеткізілді. Теңіз заңындағы шартқа сәйкес, "АҚШ" кемесінің құрылысы тоқтатылды. Президент Вашингтон Конгрестен қалай әрекет ету керектігі туралы нұсқау сұрады. Бірнеше ұсыныстар талқыланды, содан кейін Вашингтонға үш фрегатты аяқтауға рұқсат беретін соңғы шешім қабылданды; "АҚШ", "Констелляция" және "Конституция" таңдалды. 1797 жылдың 10 мамырында ол 1794 жылғы Теңіз заңы бойынша іске қосылған алғашқы американдық соғыс кемесі болды. "АҚШ" бастапқыда 55 зеңбірекпен қаруланды: отыз екі 24 фунттық (10,9 кг) зеңбірек; жиырма екі 42 фунттық (19 кг) каронада; және бір 18 фунттық (8 кг) ұзын зеңбірек. Қазіргі заманғы теңіз кемелерінен айырмашылығы, сол дәуірдегі кемелерде тұрақты зеңбірек батареясы болмаған. Зеңбіректер көшпелі болды және жағдайға қарай кемелер арасында жиі алмастырылды. Әр капитан кеменің қару-жарағын өз қалауынша өзгертетін, жүктің жалпы тоннажы, кемедегі экипаж мүшелерінің саны және жоспарланған бағыттар сияқты факторларды ескеретін. Осылайша, кеменің қару-жарағы өмірі бойы жиі өзгеріп отыратын, мұндай өзгерістердің тізімі әдетте сақталмайтын.
1812 жылғы соғыс
Америка Құрама Штаттары 1801–1805 жылдардағы Бірінші Барбарий соғысы кезінде және 1809 жылға дейін, оны активті қызметке дайындау туралы бұйрық берілгенге дейін Вашингтон теңіз базасында қалды. 1812 жылдың 18 маусымында АҚШ Ұлыбританияға қарсы соғыс жариялады. Үш күннен кейін Декатур мен Америка Құрама Штаттары Комодор Джон Роджерстің басқаруымен Нью-Йорк қаласынан эскадрилья құрамында шықты. Эскадрильяның басқа кемелері Конгресс, Хорнет және Аргус болды; олар жетпіс күндік Солтүстік Атлантика круизіне аттанды. Өтетін американдық сауда кемесі Роджерске Ямайкадан Ұлыбританияға бағыт алған британдық сауда кемелерінің флоты туралы хабарлады. Роджерс және оның эскадрильясы оларды қуалай бастады, және 23 маусымда кейін HMS Belvidera екені анықталған кемеге кездесті. Америка Құрама Штаттары мен эскадрилья Ямайка флотын қуалауға қайта оралды және 1 шілдеде ямайкалықтардың қалдырған кокос қабықтары мен апельсин қабықтарының ізін ұстанды. Америка Құрама Штаттары Англия арнасынан бір күндік сапарға дейін жетті, бірақ конвойді көре алмады. Роджерс 13 шілдеде қуғын-сүргінді тоқтатты. Бостонға қайта оралу сапарында эскадрилья жеті сауда кемесін жаулап алды және бір американдық кемені қайтарып алды. Кейбір жөндеу жұмыстарынан кейін, әлі де Декатуртың басқаруындағы Америка Құрама Штаттары 8 қазанда Роджерспен бірге қайтадан теңізге шықты, бірақ 12-сі күні өз патрулі үшін эскадрильядан бөлінді. Үш күннен кейін, Мандаринды жаулап алғаннан кейін, Америка Құрама Штаттары кемелермен байланысты үзді және шығысқа қарай круизді жалғастырды. 25-і күні таңда, Азор аралдарынан оңтүстікке қарай бес жүз миль жерде Америка Құрама Штаттары кемесіндегі қарауылшылар желдің бағытымен 19 шақырым қашықтықтағы бір желкенді көргенін хабарлады. Кеме көкжиектің үстіне көтерілгенде, капитан Декатур HMS Macedonian-нің таныс контурларын байқады.
АҚШ мен Македония
Екі кеме де бірден шайқасқа дайындыққа келтіріліп, сағат 09:00-де маневрлерді бастады. Капитан Карден, АҚШ кемесінің бағытын кесіп өтудің қаупін алмай, оның бортын жақындатудың орнына, американдық кемемен қатар желге қарай бағытталды. Ол 104 адамдық шығынға ұшырады, ал АҚШ 12 адамдық шығынмен шайқастан салыстырмалы түрде аз зардап шекті. Екі кеме "Македония" жөнделіп, теңізге шығуға дайын болғанша екі аптадан астам уақыт бойы бірімен-бірі қатар тұрды. АҚШ және оның олжасы 4 желтоқсанда жеңіс құрметіне шаттықпен Нью-Йорк портына кірді. Капитан Декатур және оның экипажы Конгресс пен президент Джеймс Мэдисон тарапынан мақтауға ие болды.
Салдары
Кейіннен «Македон» кемесін АҚШ Әскери-теңіз күштері сатып алып, жөндеуден өткізіп, қызметке қойды. Жөндеу жұмыстарынан кейін «АҚШ», «Македон» және «Хорнет» шлюпі 1813 жылғы 24 мамырда Нью-Йорк портынан теңізге шықты. Бұл миссияның ерекшелігі – «АҚШ» экипажында екі әйелдің болуы. Теңізші Маршалл және тәжірибелі британдық теңізші Уильям Гудман (өзін британдықтардың кек алуынан қорғау үшін Джон Аллен деп таныстырды) коммодор Декатурдың ынталандыруымен әйелдерін, Мэри Маршалл мен Мэри (Хамфриз) Алленді, кеме жаумен шайқасқа түссе, жараланғандарға күтім көрсету үшін медбике ретінде саяхатқа алып келді. Олар АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесінде қызмет атқарған алғашқы әйелдер деп есептеледі. 1 маусымда үш кеме, желілік кемелерді қамтитын күшті британдық эскадрильяның тосқауылынан Нью-Лондонға, Коннектикут штатына қашқан болатын. «АҚШ» мен «Македон» соғыс аяқталғанға дейін осы жерде блокадада қалды. Екі кеме де қарусыздандырылды, олардың экипаждары мен қарулары Ұлы көлдердегі эскадрильяға жіберілді. «Хорнет» 1814 жылғы 14 қарашада блокададан сүрініп өтіп, теңізге қашып құтылды. 1815 жылғы 2 наурызда президент Джеймс Мэдисоннің өтініші бойынша Конгресс Алжирге соғыс жариялады. Екі американдық эскадрильяны дайындау жұмыстары бірден басталды – біреуі Бостонда коммодор Уильям Бэйнбридж басшылығымен, екіншісі Нью-Йоркте коммодор Стивен Декатур басшылығымен. «АҚШ» Бэйнбриджге бекітілді, бірақ 1812 жылғы соғыстың соңғы кезеңінде портта болғандықтан жөндеу және қайта жабдықтау қажет болды. Бэйнбридж 3 шілдеде Бостоннан шығар кезде ол теңізге шығуға дайын болған жоқ. «АҚШ» екі айдан кейін капитан Джон Шоу басшылығымен Жерорта теңізіне бағыт алды және 25 қыркүйекте Гибралтарға жетті. Одан кейін Шоу коммодор Декатур Алжирмен бейбіт келісімге қол жеткізгенін білді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің көптеген кемелерінің құрамына енген «АҚШ», «Констелляция», «Эри» және «Онтарио» кемелерімен бірге қалды. Кейіннен оларға Джон Адамс, «Алерт» және «Хорнет» қосылды. Аймақтағы американдық теңіз офицері капитан Шоу коммодор болып тағайындалды және «Констелляция», «Ява», «Эри» және «Онтарио» кемелерінен тұратын эскадрильяға қолбасшылық етті, ал коммодор Исаак Чонси 1816 жылғы 1 шілдеде келіп, басқаруды өз қолына алды. Дегенмен, «АҚШ» флагмандық позициясын жоғалтса да, 1819 жылдың көктемінде үйіне қайтып, 18 мамырда Хэмптон Роудсқа жеткенге дейін Жерорта теңізінде қызметін жалғастырды. Фрегат 1819 жылғы 9 маусымда қызметтен босатылып, Норфолк портында сақталды.
Эскадрильялық қызмет
Құрама Штаттар 1823 жылғы қарашада коммодор Исаак Халлдың басшылығымен қайта қызметке кірісті. 1824 жылғы 5 қаңтарда жөндеу және дайындық жұмыстарынан кейін, ол Тынық мұхитында коммодор Чарльз Стюартты алмастыру үшін сапарға шықты. Халлмен бірге оның әйелі және қарындасы Жаннет Харт болды. Құрама Штаттар Тынық мұхитына жолда Рио-де-Жанейрода тоқтады және 7 наурызда Чилидің Вальпараисо қаласына жетті. Коммодор Халл Чилидің енді тәуелсіз екенін және Испания тарапынан мойындалғанын білді, бірақ Перумен қарым-қатынас әлі де шиеленісіп тұрды; Кальяо испандықтардың бақылауында болды және Перу флотымен блокадаға алынған еді. Құрама Штаттардың ұстанымы соғыста қатаң бейтараптық болды, ал Халлдың бұйрықтарында американдық сауданы бақылау және қорғаудың басты мақсаты көзделген. Құрама Штаттар 4 сәуірде Кальяоға келді. "Франклин" кемесінің командирі коммодор Стюарт Халлмен алмастырылып, үйіне қайтып кетті. Халлдың басшылығымен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эскадрильясына "Винсенс", "Пикок" және "Дельфин" кірді. Құрама Штаттар Перу маңында болды және оның міндеті көбінесе оқиғасыз өтті. 1825 жылдың күзінде Халл лейтенант Джон Персивалды "Дельфин" кемесіне командир етіп тағайындады және оған американдық "Глоб" кит аулау кемесінен бүлікшілерді іздеуді тапсырды. Персиваль бүлікшілердің тек екеуін ғана тапты, бірақ бұрыннан белгісіз аралды ашты және оны "Халл аралы" деп атады; қазір ол Мария аралдары деп белгілі. Персивал Гавайиге сапар шекті және тайпа басшылары мен миссионерлер арасында наразылық тудырды. Халл Томас ап Кэйтсби Джонсты "Пикок" кемесіне командир етіп тағайындады және Персивалдың мінез-құлқына қатысты мәліметтер алу үшін Гавайиге жіберді. Алайда Джонс келген кезде Персивал бұл жерден кетіп үлгерген еді. Халлдың қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін, Құрама Штаттар 1826 жылғы 16 желтоқсанда Кальяодан шығып, 1827 жылғы 24 сәуірде Нью-Йорк теңіз портына жетті. 1828 жылы кеме күрделі жөндеуге Филадельфия теңіз портына жіберілді және 1830 жылға дейін онда қалды. Фрегат 1832 жылға дейін Нью-Йоркте болды және толықтай жаңартылды. 1832 жылғы 3 шілдеде ол капитан Дж. Б. Николсон басшылығымен Жерорта теңізіндегі коммодор Паттерсон эскадрильясына қосылды және 1834 жылғы 11 желтоқсанда Нью-Йоркке оралды. 1836 жылдан 1838 жылға дейін капитан Дж. Уилкинсон басшылығымен Құрама Штаттар тағы да Жерорта теңізінде болды, ал 1839 жылдан 1840 жылға дейін капитан Лоренс Кернидің басшылығымен Отандық эскадрильяда қызмет етті.
Герман Мелвилл
Герман Мелвилл, «Моби Дик» романының болашақ авторы, 1843 жылғы 18 тамызда Гавайи штатының Гонолулу қаласында «АҚШ» кемесіне қарапайым теңізші ретінде тіркелді. «Ақ жакетте» қамшылаудың суреттемесі оның алғашқы таңында (18 тамыз 1843) кемеде басталған тікелей бақылауларына негізделген. Ресми кемелік күнделікте былай деп жазылған: «Солтүстік-батыстан және шығыстан қоңыржай желмен басталып, аспан ашық болды. Херман Мелвиллді «қарапайым теңізші» ретінде қабылдады, сондай-ақ Гриффит Уильямсты «қарапайым теңізші» ретінде қабылдады. Сағат 9-да экипажды жинап, Ж.Н. Холлды «қарапайым теңізші» ретінде күзетшіге шабуыл жасағаны үшін 12 қамшымен жазалады, Гео Кларкты «қарапайым теңізші» ретінде арақ контрабандасы үшін 12 қамшымен, Босмат С.Б. Стэнлиді «көмекші» ретінде ұрыс үшін 12 қамшымен, ал В.Б. Эуингті «көмекші» ретінде сыртқы түрткіс беруші сөздер қолданғаны үшін 6 қамшымен жазалады. Палуба офицеріне наразылық білдіргені үшін қайықшы қызметтен шеттетілді, ол палуба офицерінің бұйрығымен, Мидшипман Кей арқылы, барлық теңізшілерді жуылған киімдерімен жинауға шақырғанда, «Бұл кемеде енді ешқандай бұйрық қабылдамаймын» немесе осы сияқты сөздер айтты. Келесі күні, 1843 жылғы 19 тамызда, күнделікте: «Джио Дэвис, Вм Стюарт және Антонио Гуавелланы «музыканттар» деп жазалады, олардың әрқайсысы мас болғаны үшін 12 қамшымен жазаланды» делінген. Мелвилл осы қатыгез оқиғаларды (33–35 тараулар) теңізшілердің есімдерін сәл өзгертіп, жазалауды теңізде өткізіп, көркемдеп суреттеді. Оның 1850 жылы жарық көрген «Ақ жакет» романы, көркемдік туынды болғанымен, оның кемедегі тәжірибелеріне және экипаж мүшелеріне негізделген, мысалы, оның батыры Джек Чейс – Maintop капитаны, теңізші Джон Дж. Чейс (4-тарау және сурет). Дегенмен Мелвилл «АҚШ» кемесінің капитаны және жалпы теңіз салт-дәстүрлері сияқты басқаларға сын көзбен қарады. Мелвилл Армстронгтың жиі палубада мас күйінде көрінетінін байқады. Джонс өзінің қол астындағы барлық кемелерді 10 апта бойы тексерді, әр тексеруде ресми рәсімдерді күтті. Экипаждың көңіл көтеруі тек «АҚШ» кемесі «Констелляция» және британдық кемеге порттан шығуға жарыс ұсынғанда болды. «АҚШ» екеуін де жеңіске жеткізді. 1844 жылдың ортасында үйге қайтатын бағытты ұстап, «АҚШ» Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына толықтыру үшін келді және 14-ші күні қызметтен шығарылды. 1846 жылғы 18 мамырда ол қайтадан қызметке кірістіріліп, Африка эскадрильясына құл саудасын тоқтату үшін, капитан Дж. Смуттың басшылығымен, вице-адмирал Джордж С. Ридтің флагмандық кемесі ретінде жіберілді. «АҚШ» 1847 жылы Жерорта теңізі эскадрильясына қосылды және 1848 жылдың соңында үйге қайтуға бұйрық берілгенге дейін Еуропа суларында қызмет етті. 1849 жылғы 17 ақпанда Норфолкке оралды, 24 ақпанда қызметтен шығарылды және қайтадан қарапайым кемелерге қосылды.
Азаматтық соғыс
АҚШ-тың Норфолк қаласындағы жағдайы 1861 жылдың 20 сәуірінде Конфедерация әскерлері әскери-теңіз базасын басып алғанға дейін нашарлап, қиын жағдайға түсті. Базаны тастап келе жатқанда, Одақтың өрт сөндірушілері кемені басқа тасталған кемелермен бірге өртеп жіберуге тырыспады, өйткені ескі кемені жоюдың қажеті жоқ деп ойлады. Кез келген жағдайда кемелерге мұқтаж болған Конфедерация әскерлері оны судан шығарып, 29 сәуірде CSS United States фрегатын (бірақ олар оны көбінесе Конфедерация штаттары деп атады) пайдалануға кірістірді. 15 маусымда ол 19 зеңбірекпен жабдықталған палубалық батареясы бар қабылдау кемесі ретінде қайта жабдықталды, бұл портты қорғауға арналған болатын. Жақсы көрсеткеніне қарамастан, ол 1862 жылы Конфедерация әскерлері базаны тастап кеткен кезде, Вирджиния штатындағы Элизабет өзеніне батырылды, Одақтың кемелеріне кедергі келтіру үшін. 1862 жылдың 11 мамырында "Виргиния" бронекемесінің жойылғаннан кейін және Норфолк әскери-теңіз базасы Одақ әскерлеріне берілгеннен кейін, АҚШ федералды билік органдары кемені судан көтеріп, базаға сүйреп әкелді. Ол 1864 жылдың наурызына дейін сол жерде тұрды, содан кейін Құрылыс және жөндеу бюросы оны бөлшектеп, ағашын сатуға шешім қабылдады. Бұл шешім 18 желтоқсанда Бюроның фрегатты Норфолкке тікелей орналастырып, содан кейін бөлшектеуге бұйрық бергеніне дейін кейінге шегерілді.