Кіріспе

Қарулы атқыш ережесі – бұл "бас бармақ ережесі", ол көлденең нысаналарға баптау жасалған мылтықпен жоғары немесе төмен орналасқан нысаналарға дәл атуға мүмкіндік береді. Ережеге сәйкес, нысананы реттеу немесе оқ түсіруді ескере отырып, тек көлденең қашықтықты ғана ескеру керек. Әдетте, биіктіктегі нысананың қашықтығы көлбеу қашықтық ретінде қарастырылады, ол горизонтальдық қашықтықты және биіктік қашықтығын (теріс болуы мүмкін, яғни төмен қарай) қамтиды, мысалы, қашықтық өлшегіш нысанаға дейінгі қашықтықты анықтағанда. Көлбеу қашықтық оқ түсуін бағалау үшін стандартты баллистикалық кестелермен үйлесімсіз. Қарулы атқыш ережесі белгілі бір көлбеу қашықтықтағы нысананы алу үшін горизонталь қашықтықты бағалауға көмектеседі (мылтықтан жоғары немесе төмен қашықтық). Егер оқ көлбеу қашықтықтағы нысанаға тиюі керек болса және көлбеу бұрышы болса, онда мылтықтың нысанасы, егер атысшы көлденең нысанаға қашықтықта бағытталған болса, реттелуі керек. 1-сурет осы ату сценариін көрсетеді. Бұл ереже көлбеу және төмен қарай ату үшін қолданылады (барлық бұрыштар көлденеңмен салыстырылады). Өте дәл компьютерлік модельдеу және тәжірибелік деректер бұл ереже ауада, оқтармен де, жебелермен де ақылға қонымды дәлдікпен жұмыс істейтінін көрсетеді.

Анықтамалар

Мылтыққа орнатылатын көзге қадағалайтын құрылғы бар. Мылтық көздерінің көптеген түрлері бар, бірақ олардың бәрі атушыға мылтықтың трубкасы мен нысанаға бағытталған көру сызығы (LOS) арасындағы бұрышты орнатуға мүмкіндік береді. 2-сурет LOS және трубка бұрышы арасындағы қатынасты көрсетеді. Нысанаға бағытталған көру сызығы (LOS) мен трубка бұрышы арасындағы бұл қатынас "нөлдеу" деп аталатын процесте анықталады. Трубка бұрышы оқ параболалық траекториямен LOS-ты нысанаға белгілі бір қашықтықта қиып өтуін қамтамасыз ету үшін орнатылады. Дұрыс реттелген мылтық трубкасы мен көздері "нөлделген" деп айтылады. 3-сурет LOS, оқтың траекториясы және қашықтық арасындағы байланысты көрсетеді.

Талдау

Бұл бөлімде мылтықшы ережесінің толыққанды шығарылуы келтірілген.

Алыстыру

6-теңдеуді келесі теңдеуден алуға болады, бұл теңдеу «Траектория» мақаласында 11-теңдеу деп аталған. Бұл өрнекті синус еселік бұрыш формуласын (тригонометриялық тепе-теңдікті қараңыз) және тангенс пен косинус анықтамаларын пайдаланып кеңейтуге болады. Жақша ішіндегі өрнекті алдыңғы тригонометриялық мүшеге көбейтіңіз. Жақша ішіндегі өрнектен көбейткішті шығарып алыңыз. Жақша ішіндегі өрнек синус айырмасы формуласы түрінде. Сондай-ақ, нәтижедегі өрнекті көбейткішке көбейтіңіз. Жақша ішіндегі өрнектен көбейткішті шығарып алыңыз. Сонымен қатар, жақша ішіндегі өрнекке қосыңыз және одан алыңыз. Егер (1-теңдеуді қараңыз) және жақша ішіндегі өрнекті ықшамдаңыз. өрнегін таратып көбейтіңіз. және орнына қойыңыз. шығарып алыңыз. теңдеуге қойыңыз. , , және анықтамаларын теңдеуге қойыңыз. Бұл мылтықшы ережесінің дәл түрін шығаруды аяқтайды.