Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адсорбер немесе тұзақ (кейде Lean тұзақ деп аталады, қысқартылған жазуы LNT) – азот оксидтерінің (NO және NO2) шығарындыларын азайту үшін, майлы отынмен жұмыс істейтін ішкі жану қозғалтқышынан адсорбция арқылы шығаратын құрылғы.
A adsorber or trap (also called Lean trap, abbr. LNT) is a device that is used to reduce oxides of nitrogen (NO and NO2) emissions from a lean burn internal combustion engine by means of adsorption.
Адсорбердің мақсаты мен қызметі
Адсорбер азот оксидтерін азайту үшін жасалған, олар ағын күйіндегі ішкі жану қозғалтқышының түтін газымен шығарылады. Ағын күйіндегі қозғалтқыштар, әсіресе дизельдік, шығарындыларды бақылау жүйесін жобалаушылар үшін ерекше қиындық тудырады, себебі түтін газындағы О2 (атмосфералық оттегі) деңгейі салыстырмалы түрде жоғары болады. 1980 жылдан бері стехиометриялық қозғалтқыштарда (мысалы, бензин, СЖМ, СГМ немесе этанолмен жұмыс істейтін) сәтті қолданылып келе жатқан үш жолды катализатор O2 деңгейі 1,0% асып кеткенде тиімді жұмыс істемейді және 0,5% деңгейінен жоғарыда жақсы жұмыс істемейді. Дизельдік қозғалтқыштардан шығатын газдардың мөлшерін шектеу қажеттілігі артып келе жатқандықтан, түтін газын қайта айналдыру (EGR) және селективті каталитикалық тотығуды азайту (SCR) сияқты технологиялар қолданылып келеді, бірақ EGR тиімділігі шектеулі, ал SCR түтін газына үздіксіз түрде тотығуды азайтушы заттарды талап етеді. Адсорбер EGR және SCR жүйелерінде кездесетін мәселелерді болдырмау үшін жасалған. Цеолит сияқты адсорбент NO және NO2 молекулаларын ұстап тұрады – молекулалық шұңқыр сияқты әрекет етеді. Тұзақ толғаннан кейін (суға толы шүмек сияқты) одан артық сіңірілмейді. Тұзақты "тазалау" немесе "қайта жаңарту" үшін әртүрлі схемалар жасалған. Бұл мақсатта қолданылатын реактивтердің бірі – дизель отыны. Дизель отынын адсорберге жіберу арқылы оны тазалауға болады – адсорбердегі заттар байытылған жағдайда көмірсутектермен әрекеттесіп, су мен азотты құрауы мүмкін. Сондай-ақ, сутек жақсы тотығуды азайтушы зат болып табылады, бірақ ол қауіпті және сақтау қиын. Кейбір тәжірибелік жүйелер бортында сутекті өндіру үшін отын реформаторларын қолданды.
A adsorber is designed to reduce oxides of nitrogen emitted in the exhaust gas of a lean burn internal combustion engine. Lean burn engines, particularly diesels, present a special challenge to emission control system designers because of the relatively high levels of O2 (atmospheric oxygen) in the exhaust gas. The 3 way catalytic converter that has been successfully used since the 1980s on stoichiometric engines (such as fueled by petrol, LPG, CNG, or ethanol) will not function at O2 levels in excess of 1.0%, and does not function well at levels above 0.5%. Because of the increasing need to limit emissions from diesel engines, technologies such as exhaust gas recirculation (EGR) and selective catalytic reduction (SCR) have been used, however EGR is of limited effectiveness and SCR requires a continuous supply of reductant to the exhaust. The adsorber was designed to avoid the problems that EGR and SCR experienced. An adsorbant such as zeolite traps the NO and NO2 molecules — acting as a molecular sponge. Once the trap is full (like a sponge full of water) no more can be absorbed. Various schemes have been designed to "purge" or "regenerate" the trap. One of possible reactants used to this aim is diesel fuel. Injection of diesel fuel before the adsorber can purge it — the is made to desorb and react with hydrocarbons under rich conditions to produce water and nitrogen. Also hydrogen is a good reductant, but is dangerous and difficult to store. Some experimental systems have used fuel reformers for on board hydrogen generation.
Нарықты пайдалану
Volkswagen Jetta TDI және Volkswagen Tiguan тұжырымдамаларында майыстырғыш қолданылды. Екі модель де 2008 жылға дейін американдық нарыққа енгізілуі күтілуде. Олар Audi, Daimler Chrysler және Volkswagen компанияларының BlueTec бағдарламасы аясында сатылатын болды. 2015 жылы ADAC жүргізген (ICCT тапсырысымен) 32 Euro6 автокөліктің зерттеуі көрсетті, көптеген көліктер жол жүру кезіндегі шығарындылар нормасына сай келмейді, ал LNT көліктерінде шығарындылар ең жоғары болды.
A trap is used on the Volkswagen Jetta TDI and the Volkswagen Tiguan concepts. Both are projected to be introduced into the American market by 2008. They were to be marketed as part of the BlueTec program from Audi, Daimler Chrysler, and Volkswagen. In 2015 an ADAC study (ordered by ICCT) of 32 Euro6 cars showed that few complied with on road emission limits, and LNT cars had the highest emissions.
Техникалық мәліметтер
Адсорбер монолитті катализатор тірегіне негізделген, беті цеолиттер қосылған адсорциялық жабынмен жабылған. Адсорбент ретінде сілтілік/салтты оксидтер (карбонаттар) да қолданылуы мүмкін. SOx адсорбциясы күштірек болғандықтан, тұзақтар осымен біртіндеп толады, бұл адсорбердің қызмет ету мерзімін қысқартатын, мерзімді жоғары температуралық регенерацияны талап етеді.
The adsorber is based on a monolithic catalyst support that has been coated with a adsorbing washcoat such as one containing zeolites. Alkali/alkaline oxide (carbonate) can also be used as the adsorbant. Traps are gradually poisoned by SOx which adsorbs more strongly than It necessitates a periodic high temperature regeneration that tends to reduce the adsorber's operating life.