Кіріспе

Коледж Сұлтан Абдул Хамид (; қысқартылған SAHC; сондай-ақ Мактаб Сұлтан Абдул Хамид деп те аталады) – Кедах штатының Алор-Сетар қаласында орналасқан Малайзияның ең көне және беделді мектептерінің бірі. 1908 жылы Үкіметтік ағылшын мектебі (G. E. S.) ретінде құрылған, сонымен қатар ол елдің ең көне ағылшын тіліндегі мектептерінің бірі. Коледж студенттерінің көп бөлігі ұлдар, өйткені 1-ден 5-ке дейінгі сыныптар ұлдарға арналған, ал төменгі және жоғарғы сыныптар аралас. 1908 жылы бар болғаны 50 студент оқыса, 2007 жылы 1200-ден астам студент тіркелді. Мектеп Алор-Сетар және Кедах штатының тұрғындары арасында "Коледж" деп кеңінен танымал. Бұл мектептің студенттері "Колледжиандар" деп мақтан тұтады. Мектептің жылдық журналы "Даруламан" ("бейбітшілік мекені") атауын Кедах штатының құрметті атауынан алған. Мектеп 2008 жылы құрылғанына 100 жыл толып, Сұлтан Абдул Хамид ескі түлектер қауымдастығы (SAHOCA) мектептің 100 жылдығын атап өту үшін жаңа зал – Деван-Сентиел Сұлтан Абдул Халимді салды. Зал 2016 жылдың 18 мамырында ашылды және Малайзияның 5-ші және 14-ші Сери Падука Багинда Янг Ди Пертуан Агонгы (Малайзияның Жоғарғы Королі), сондай-ақ Кедах штатының сұлтаны Сұлтан Абдул Халим Муадзам Шах Ибни Әлмархум Сұлтан Бадлишахтың есімімен аталады. Ол 2008 жылы мектептің 100 жылдығын мерекелеу кезінде "Ғасырдың колледжианы" атанды.

Алғашқы мектеп

1908 жылы Кедах британдықтардың қорғауына кіргенге дейін, штат үкіметі Пенанг еркін мектебінің аға мұғалімі және Махатхир Мохамедтің (Малайзияның төртінші премьер-министрі) әкесі Мохамед бин Искандарды "Мемлекеттік ағылшын мектебінің" (GES) алғашқы директоры етіп тағайындады. Бұл штаттың алғашқы ағылшын мектебі болды. Мектеп Алор-Сетар жоғары сотының ғимаратының (қазіргі Галерия Сұлтан Абдул Халим) және Балай Нобатқа қарап тұрған, Jalan Baru (қазіргі Jalan Putera) қиылысының арасындағы ағаш үйдің ішінде орналасқан. Бұл шағын ғимаратқа 50-ден аспайтын оқушы сыйып, бұрынғыда бас министр Ван Мд Саманның кеңсесі болған. Ол Ван Мд Саман каналын салуға үлкен үлес қосты. 1910 жылы Мохамед бин Искандар отставкаға келіп, Пенанг еркін мектебіне қайтып оралды, ал GES-ті Мд. Салех басқарды. Келесі жылы Пэнанг еркін мектебінің тағы бір аға көмекші мұғалімі Исмаил Мерикан директор болып тағайындалды. Оқушылар саны 97-ге жетті, бұл ғимараттың сыйымдылығынан асып, кейбір сабақтарды ашық ауада өткізуге тура келді.

Екінші мектеп

1911 жылы мектеп Джалан Пенджара Ламадағы жеке үйге көшірілді. Мұнда да оқушылар санына орын жеткіліксіз болды, олар кішкентай, қараңғы бөлмелердегі шағын жайларда орналасты, ал көптегені еденде отырды. 1912 жылға қарай 160 бала тіркелді. Мектеп оқытушылар құрамын кеңейтіп, төртінші сыныпқа дейін оқытуды жүзеге асырды. Ұялыжайлардың және білікті кадрлардың жетіспеуі оқуды жоғары деңгейде жүргізуге мүмкіндік бермеді, сондықтан оқушылар төртінші сыныпты бітіргеннен кейін Пенанг еркін мектебіне немесе Малай колледжіне түсті немесе жұмыс іздеді. Көптеген оқушылар жұмыс істеуді қалаған, себебі төртінші сыныпты бітіру куәлігімен жақсы жұмыс табуға болатын.

Қазіргі ғимарат

Қазіргі ғимарат орналасқан жерге Che Md. Арифин (Үкімет хатшысы) және Че Исмаил Мерикан (мектеп директоры) Таңжунг Бендахарада шамамен бір учаске жерді таңдады. 1915 жылы басталган құрылыс 1916 жылдың соңында аяқталды. Ғимараттың ортасында екі қабатты құрылыс орналасқан, екі жағында әрқайсысы екі сыныптан бар. Болашақта кеңейту мүмкіндігі қарастырылды, оқу алаңдары мен мыңнан астам оқушыны қабылдайтын сыныптар үшін жеткілікті кеңістік қалдырылды. Мектеп 1917 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде ашылды, ал мектеп директоры және Білім беру жөніндегі бастығы Е. А. Г. Стюарттың кеңсесі орталық ғимаратта болды. 1917 жылы тізімде 223 оқушы және он бір қызметкер, оның ішінде директор болды. Білім беру курстары әлі басталмағандықтан, Стюарт басқа мұғалімдерді өзі даярлады. Стюарт бір уақытта екі қарқынды дамып келе жатқан мекемені басқару міндетін атқарды. 1923 жылы ол жалғыз өзінің күшімен айналысу қиын болғандықтан, Е. К. Хикс оның көмекшісі болып тағайындалды. 1926 жылы 400-ден астам оқушы қабылданды, содан кейін үкімет штаттағы ағылшын тіліндегі білім берудің болашағы туралы ұсынымдар жасау үшін комиссия құрды. Комиссия мүшелері Стюарт, С. Деннис, Е. А. П. Хелпс, Тунку Мохамед және Туан Сайед Мохамед Идид болды. Олар, басқа нәрселермен қатар, 800 ұл балаға ағылшын тілінде білім беруді ұсынды, олардың 640-ы малайлар болуы керек. Стюарт директор лауазымынан бас тартып, барлық уақытын 1926 жылдан 1935 жылға дейін Пошта ғимаратының жоғарғы қабатында орналасқан Білім беру кеңсесіне арнады. Хикс 1926 жылдың соңында директор болып тағайындалды. Стюарт келесі жылы Пулау Тикус санаториясында, Пенангта қайтыс болды, одан кейін колледж кітапхана салып, оның құрметіне атады.

Бірлескен білім беру

Колледждің алғашқы жылдарынан-ақ аралас білім беруге рұқсат берілген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қыздардың қабылдануы көбейді, ал 1953 жылы «Даруламан» журналында былай деп жазылған: «Кампонг Бару қыздар мектебінде (КБГС) мұғалімдердің жетіспеушілігі және студенттер санының аздығына байланысты 1948 жылы Сұлтан Абдул Хамид колледжіне (САХК) аралас білім беру енгізілді. КБГС тек 7-ші сынып оқушыларын жіберді. Олар – Калсом мен Суи Энг, бірақ жыл соңында Че Зайда да оларға қосылды». 1949 жылы төрт малай қызы қабылданды, олардың ішінде Кедах сұлтанының қызы Тунку Сакина да болды. 1950 жылы 11 қыз оқуға түсті. 1951 жылы КБГС директоры тек ең үздік деп санаған оқушыларды ғана жібергендіктен, қабылдау саны азайды. 1952 жылдың басында тек сегіз қыз қалды. 1953 жылы бұл көрсеткіш 19-ға дейін өсіп, барлығы 24 қыз 7-ші сыныпта оқыды. 1954 жылы колледжде 11-ші сынып сабақтары басталды және тағы үш қыз оқуға қабылданды.

Атақты түлектер

Сұлтан Абдул Хамидтің бұрынғы студенттер қауымдастығы (SAHOCA) штаб-пәтері Селангор штатының Келана Джаясындағы Висма SAHOCA ғимаратында орналасқан.