Кіріспе

Керала экономикасы Үндістанның тоғызыншы ірі экономикасы болып табылады, 2020–2021 жылдары жылдық жалпы мемлекеттік өнім (ЖМӨ) құрады. Кераланың жоғары ЖІӨ және өнімділік көрсеткіштері жоғары даму көрсеткіштерімен бірге экономистер, саясаттанушылар және әлеуметтанушылар тарапынан жиі "Керала құбылысы" немесе "Керала даму моделі" деп аталады. Бұл құбылыс негізінен Кераланың жер реформаларынан, Кераланың алғашқы демократиялық үкіметінің басшысы Э.М.С. Намбудирипад бастаған және кейіннен әртүрлі үкіметтер тарапынан іске асырылған бүкіл қоғамдық қауымдастықтардың әлеуметтік жаңғыруынан туындайды. Керала экономикасы әлеуметтік-демократиялық әл-ауқатты мемлекетке негізделген. Financial Express сияқты кейбір басылымдар "Ақша жіберу экономикасы" терминін қолданады. 2011 жылғы халық санағы бойынша Керала елдегі екінші ең урбанизацияланған ірі штат болып табылады, қала халқы 47,7% құрайды, және дамуды таңдамал қалаларға шоғырландырмай, бүкіл штат бойынша экономиканы сақтауға тырысқан. 2013 жылы жарияланған Үндістанның Резервтік банкінің жылдық есебіне сәйкес, Керала Гоадан кейін ең аз кедейлікке тап болған екінші штат. Үндістан халқының 2,8% және жер аумағының 1,2% -ын құрайтын Керала, Үндістанның ЖІӨ-сіне 4%-дан астам үлес қосады. Осылайша, оңтүстік штаттағы жан басына шаққандағы табыс Үндістанның орташа көрсеткішінен 60% жоғары. Бұл төмен деңгейдегі жұмыс орындарына ішкі көші-қонды күшейтті, тіпті кералдықтар жақсы жалақылы жұмыс іздеу үшін, көбінесе Парсы шығанағы елдеріне эмиграциялады. Шамамен 3 миллион кералдық шетелде, негізінен Парсы шығанағында жұмыс істейді, мұнда көші-қон Парсы шығанағы гүлдәген кезде басталды. Сондықтан Керала экономикасы қызмет көрсету саудасына және жіберілген ақшаға көбінесе тәуелді. 2012 жылы штат Үндістанға жіберілген ақшаның ең көп көлемін алды, ол 49 965 крор рупий (штаттың ЖІӨ-сінің 31,2%) құрады, одан кейін Пәнджаб және Уттар-Прадеш штаттары келді. Кералаға көшіп келген жұмысшылар штаттың өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы секторында маңызды жұмыс күші болып табылады. Керала экономикасы 1960 мен 2020 жылдар аралығында аграрлық экономикадан қызмет көрсетуге негіделген экономикаға қарай біртіндеп өсті. 2016 жылы жұмыссыздық деңгейі 12,5% болған кезде Керала жұмыссыздық бойынша Үндістандағы 11-орыннан 3-орынға түсті. Еңбек және жұмыспен қамту министрлігінің Еңбек бюросы дайындаған "2015–2016 жылдарға арналған бесінші жылдық жұмыспен қамту және жұмыссыздық туралы есеп" көрсеткендей, Үндістандағы ең жоғары жұмыссыздық деңгейі Трипурада 19,7% құрады, одан кейін Сикким (18,1%) және Керала (12,5%) келді. 2020 жылы жұмыссыздық деңгейі шамамен 5% болған кезде Керала экономиканың барлық салаларына әсер еткен COVID-19 пандемиясына қарамастан, өз тағдырын өзгертуге қол жеткізді. Штаттың кедейлік деңгейі ең төменгі көрсеткішті құрайды – 0,71%, және ол елдегі жалғыз кедей тұрғындары жоқ Коттаям ауданына ие.

Салалар

Мемлекеттік қызмет көрсету секторы, мемлекет кірісінің шамамен 65% құрайтын бөлігі, негізінен қонақжайлылық индустриясы, туризм, Аюрведа және медициналық қызметтер, қажылық сапарлар, ақпараттық технологиялар, көлік, қаржы секторы және білім беруге негізделген. Өнеркәсіптік сектордағы маңызды бастамалар: Кочин кеме құрылыс кемежайы, мұнай өңдеу зауыты, кеме жасау, бағдарламалық өнімдер индустриясы, жағалау минералдық өнеркәсіптері, тағамдық өнімдерді өңдеу, теңіз өнімдерін өңдеу және резеңке негізді өнімдер. Мемлекеттің біріншілік секторы негізінен ақшалай дақылдарға негізделген. Керала Үндістанда кокос, шай, кофе, қара бұрыш, табиғи каучук, кардамон және кашу сияқты ақшалай дақылдардың ұлттық өндірісінің маңызды бөлігін шығарады. 1950 жылдардан бастап тағамдық дақылдарды өсіру көлемі азайды. Кераланың өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы салаларында мигрант жұмысшылар маңызды еңбек күшін құрайды. Үндістанның жалпы жер аумағының 1,18%-ы мен халқының 2,75%-ын ғана құрайтын Керала, Үндістанның жалпы ішкі өнімінің 4%-дан астамын қамтамасыз етеді.

Ақпараттық технологиялар

Керала ақпараттық-технологиялық сектордың өсуіне көбірек назар аударды, Технопарк, Теруваннатпурам құрылды, ол Кераладағы ең ірі IT жұмыс берушілердің бірі. Бұл Үндістандағы алғашқы технологиялық парк болды және 22 ақпан 2007 ж. Тежасвини кешенінің ашылуымен Технопарк Үндістандағы ең ірі IT-паркке айналды. Infosys, Oracle, Tata Consultancy Services, Capgemini, HCL, UST Global, NeST және Suntec сияқты ірі бағдарламалық қамтамасыз ету компаниялары штаттың ішінде кеңселерге ие. Штатта екінші ірі IT орталығы – Инфопарк орналасқан, ол Триссур және Чертала қалаларындағы «тораптармен» (ол «орталық» ретінде әрекет етеді) байланысты. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Инфопарк штаттың жалпы IT кірісінің үштен бірін құрады, соның ішінде Tata Consultancy Services, Cognizant, Wipro, UST Global, IBS Software Services сияқты ірі IT компанияларының кеңселері орналасқан. Сондай-ақ, IBM, KPMG, Ernst & Young, EXL Service, Etisalat DB Telecom, Nielsen Audio, Xerox ACS, Tata ELXSI сияқты көпұлтты корпорациялар да бар. Кочиде Дубай үкіметімен серіктестікте салынған SmartCity жобасы да салынып жатыр. Үшінші ірі IT орталығы Кожикод маңында салынып жатыр, ол Cyberpark деп аталады. Керала интернетке қол жеткізуді негізгі құқық деп мойындаған алғашқы үндістандық штат. 1991 жылы Керала Үндістанда толық сауатты деп танылған алғашқы штат болды, бірақ сол кездегі тиімді сауаттылық деңгейі тек 90% болды. 2006-2007 жылдары штат Үндістандағы 21 ірі штаттың ішінде Білім беру даму индексінде (EDI) көш бастады. 2007 жылғы мәліметтер бойынша, бастауыш білім беруге қабылдау шамамен 100% құрады және басқа үндістандық штаттардан айырмашылығы, білім алу мүмкіндігі жыныстар, әлеуметтік топтар және аймақтар арасында шамамен тең бөлінген. 2011 жылғы халық санауы бойынша, Кераланың сауаттылық деңгейі 93,9% құрайды, ал ұлттық сауаттылық деңгейі 74,0% болды. 2016 жылдың қаңтарында Керала Athulyam сауаттылық бағдарламасы арқылы 100% бастауыш білім беруді қамтамасыз еткен алғашқы үндістандық штат атанды. Кералада білім берудің құны жалпы алғанда төмен деп есептелсе де, Ұлттық үлгілі сараптаманың 61-ші раундысына (2004-2005 жж.) сәйкес, ауылдық үй шаруашылықтарының білім беруге жан басына шаққандағы шығыны Керала үшін ұлттық орташа көрсеткіштен екі еседен астам деп есептелді. Сараптама сонымен қатар, Кераладағы ауылдық және қалалық үй шаруашылықтарының білім беруге жұмсаған шығындары арасындағы айырмашылық Үндістандағы қалған аймақтарға қарағанда әлдеқайда аз екенін көрсетті. KITE Kerala – Керала үкіметінің Білім министрлігіне қарасты мемлекеттік арнайы мақсаттағы компания. Ол штаттың мектептерінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдау мақсатында құрылды. Бұрынғы IT@School жобасы 2017 жылдың тамызында KITE-ге трансформацияланды. Керала барлық мемлекеттік мектептерде жоғары технологиялық сыныптармен жабдықталған ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолданатын алғашқы үндістандық штат. 2019 жылы NITI Aayog жариялаған мектеп білімінің сапалық индексі бойынша Керала көш бастады.

Кеме жасау

Кочидегі Кочин кеме жасау зауыты – Үндістандағы ең ірі кеме жасау нысаны. Кочин кеме жасау зауыты 1972 жылы Үндістан Үкіметіне толық тиесілі компания ретінде құрылды. Соңғы үш онжылдықта компания Үндістанның кеме жасау және кеме жөндеу өнеркәсібінде жетекші орынға ие болды. Бұл зауытта Үндістандағы ең ірі кемелерді жасауға және жөндеуге болады. Ол 1,100,000 тоннаға дейінгі өлшемдегі кемелерді құрастыра алады және 1,250,000 тоннаға дейінгі кемелерді жөндеуге қабілетті. Зауыт 95,000 тонналық екі үлкен қос қабырғалы "Афрамакс" танкерін тапсырды. CSL Еуропа мен Таяу Шығыстан әйгілі халықаралық компаниялардан кеме жасауға тапсырыс алды және елдегі алғашқы ұлттық әуе қорғанысы кемесін салуға тағайындалды. Кочин кеме жасау зауыты сонымен қатар Үндістан Әскери-теңіз күштері үшін де кемелер салады. Зауыт 1982 жылы кеме жөндеу жұмыстарын бастады және мұнай барлау өнеркәсібінің кемелерін жаңарту, сондай-ақ Әскери-теңіз күштері, UTL, Жағалау күзеті, Балық шаруашылығы және Порт-Траст кемелерінің, сондай-ақ SCI және ONGC сауда кемелерінің мерзімдік жөндеулерін және қызмет ету мерзімін ұзартуды жүзеге асырды. Зауыт жылдар бойы күрделі және жоғары технологиялық жөндеу жұмыстарын орындауға қажетті мүмкіндіктерді дамытты. Жақында Кочин кеме жасау зауыты ONGC компаниясынан маңызды жөндеу тапсырысын жеңіп алды. CSL халықаралық бәсекеде үш бұрғылау платформасын – Мобильді теңіздік бұрғылау құрылғысы (MODU) Sagar Vijay, Мобильді теңіздік бұрғылау құрылғысы (MODU) Sagar Bhushan және Джек-Ап бұрғылау құрылғысы (JUR) Sagar Kiran күрделі жөндеуден өткізу туралы тапсырыс алды.

Инфрақұрылым

Кералада жолдардың ұзындығы 5,6% Үндістанның жалпы көрсеткішін құрайды. Бұл мың адамға шаққанда шамамен жолдың көрсеткіші, ал ел бойынша орташа көрсеткіштен жоғары. Кераланың батыс жағалауының көп бөлігі NH 66 (бұрын NH 17 және 47) арқылы, ал шығыс жағы мемлекеттік тас жолдары арқылы қолжетімді. Жақында Керала инфрақұрылымдық инвестициялық қоры (KIIFB) аясында таулы және жағалаулық тас жолдарына қатысты жаңа жобалар жарияланды. Кераланың дерлік барлық ауылдары жолмен байланысты. Кераладағы көлік ағыны жыл сайын 10–11% өсіп, жолдардағы қозғалыстың қарқындылығын арттырып, жолдарға үлкен жүктеме түсіруде. 2003 және 2004 жылдар аралығында Кераладағы жолдардың жалпы ұзындығы 5% артты. Кераладағы жол тығыздығы ұлттық орташа көрсеткіштен шамамен төрт есе жоғары, бұл Кераланың ерекше қоныстану ерекшеліктерін көрсетеді. Үндістанның ұлттық тас жол желісінде Керала бойынша 1524 км бар, бұл ұлттық көрсеткіштің 2,6% құрайды. Штатта 8 белгіленген ұлттық тас жол бар. Керала мемлекеттік көлік жобасы (KSTP) аясында, оның ішінде ГИС-негізделген Жол ақпараты мен басқару жобасы (RIMS) бар, 1600 км мемлекеттік тас жолдар мен маңызды аудандық жолдарды жаңарту және күтіп ұстау жұмыстары жүргізілуде. Керала инфрақұрылымдық инвестициялық қоры – мемлекеттік кірістен тыс қаражаттарды инфрақұрылымды дамытуға жұмылдыратын мемлекеттік қаржы институты, мақсаты – мемлекеттің инфрақұрылымын жаңғырту.

Энергия

Қайта жаңғыртылатын энергия көздері Керала штатында өндірілетін электр энергиясының көп бөлігін құрайды. KSEB Ltd компаниясының 31 гидроэлектрлік жобасы, 11 күн энергиясы жобасы, 2 дизельдік электр станциясы және 7 жел электр шаруашылығы бар. KSEBL компаниясынан басқа, жеке режимдегі жобалар, тәуелсіз электр станциялары және біріктірілген режимдегі жобалар да электр энергиясын өндіруге қатысады.

Мұнай өңдеу және мұнай химиясы

Кочи мұнай өңдеу зауыты – Кочи қаласында орналасқан мемлекеттік мұнай өңдеу зауыты. Бұл жылына 15,5 миллион тонна өндіріс көлемі бар Үндістанның ең ірі мемлекеттік мұнай өңдеу зауыты. Бұрын Кочин мұнай өңдеу зауыты деп белгілі болған, кейін Кочи мұнай өңдеу зауыты деп аталды. 2006 жылы оны «Бхарат Петролеум Корпорациясы» сатып алды. Бүгінде Кочи мұнай өңдеу зауыты Fortune 500 компаниясының құрамындағы жетекші кәсіпорын болып табылады. Шамамен 2,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі айналыммен мұнай өңдеу зауыты мұнай өнімдерін өңдеу және сатудағы өзінің позициясын нығайтуға, сондай-ақ энергетика және мұнай-химия салаларын одан әрі дамытуға бағытталған. Кочи мұнай өңдеу зауыты мұнай өнімдерін өңдеу және сатумен айналысады. Күніне 50 000 баррельдік өндірістік қуаттан бастап, бүгінде зауыттың өңдеу қуаты 310 000 баррельден астам. Компания 1989 жылы бензол және толуол өнімдерімен мұнай-химия саласына енді. Мұнай және газ өнеркәсібі – жаһандық экономикада маңызды рөл атқаратын маңызды сектор. Үндістанның оңтүстігіндегі Керала штатында орналасқан Кочиде мұнай және газ саласына қатысты курстар ұсынатын бірнеше оқу орындары бар.

Күн энергиясы

Үндістанның ең ірі жүзбелі күн электр станциясы Ваянада, Керала штатындағы Банасура Сагар су қоймасында орнатылған. Бұл 500 кВтж (киловатт шыңы) қуатты күн электр станциясы. Ол Керала мемлекеттік электр энергиясы басқармасына (KSEB) тиесілі. Ол Банасура Сагар су қоймасының 1,25 акр су бетінде орналасқан. Үндістандағы алғашқы күн энергиясымен жұмыс істейтін, жалпы көліктерге арналған "Адитя" паромдары Керала штатында пайдалануға берілді. Кочин халықаралық әуежайы – әлемдегі толығымен күн энергиясымен жұмыс істейтін бірінші әуежай және ол Кералада орналасқан. Кочи метрополитені қала үшін 78 күн электрлі паромдық кемені жоспарлап отыр, бұл әлемдегі ең ірі біріктірілген су көлігі жүйесі болады.

Қаржылық

2002 жылдың наурызында Кераланың банк секторы 3341 жергілікті банк филиалынан тұрды: әрбір филиал 10 000 адамға қызмет көрсетті, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (16 000) төмен; штат Үндістан штаттары арасында банктердің таралуы бойынша үшінші орында. 2011 жылдың 1 қазанында Керала елдегі әрбір ауылда кемінде бір банк мекемесі бар алғашқы штат болды. 2020 жылдың наурызына қарай, штаттың ұйымдасқан секторындағы жұмыспен қамтылғандардың шамамен 8%-ы қаржы және сақтандыру салаларында жұмыс істейді. Керала әлемдік ақ кокос талшығы өндірісінің 60%-ын қамтамасыз етеді. Үндістандағы алғашқы кокос фабрикасы 1859–60 жылдары Аллеппиде салынды. 1959 жылы сол жерде Орталық кокос зерттеу институты құрылды. SIDBI жүргізген 2006–2007 жылдарғы халық санағы мәліметтері бойынша, Кералада 1,468,104 микро, шағын және орта кәсіпорын бар, олар 3,031,272 адамды жұмыспен қамтиды. KSIDC Кералада 650-ден астам орта және ірі өндіріс фирмаларын құдайылап, 72,500 адамға жұмыс орындарын жасады. GSDP-ның 0,3%-ын құрайтын тау-кен секторы илменит, каолин, боксит, кремний, кварц, рутил, циркон және силиманиттің өндірілуін қамтиды.

Балық шаруашылығы

Жағалау белдеуі, 400 мың гектар ішкі су ресурстары және шамамен 220 мың белсенді балықшысы бар Керала – Үндістандағы балық өндіруші алдыңғы қатарлы штаттардың бірі. 2003–2004 жылдарғы мәліметтерге сәйкес, шамамен 1,1 миллион адам балық аулау және оған байланысты кептіру, өңдеу, қаптау, экспорттау және тасымалдау сияқты салалардан табыс табады. 2003–2004 жылдары сектордың жылдық өнімі 608 000 тоннаға бағаланды. Бұл штаттың жалпы экономикасының шамамен 3% құрайды. 2006 жылы Үндістандағы теңіз балықтарының жалпы өнімінің 22% Кераладан түсті. Суда әртүрлі балықтар кездеседі: пелагикалық түрлер – 59%, демерсальды түрлер – 23%, шаяндар, моллюскалар және басқалары – 18%. 1999–2000 жылдарғы есеп бойынша, шамамен 1,050 миллион балықшы жыл сайын 668 000 тонна балық аулайды; 222 балықшы ауылы жағалау бойында орналасқан. Тағы 113 балықшы ауылы ішкі аймақтарда шашыраңқы орналасқан.

Қорғаудағы сәулелену деңгейлері

Кераланың жағалау аймағында илменит, моназит, торий және титан сияқты минералдар табылады. Кераланың Карунагаппалли жағалау аймағы торийлі моназит құмынан туындайтын жоғары фондық радиациясымен белгілі. Кейбір жағалаудағы ауылдық кеңестерде (панчаяттарда) сыртқы радиацияның орташа деңгейі жылына 4 мГр-ден асып, жағалаудың кейбір жерлерінде 70 мГр-ға жетеді.

Алкоголь

Үкімет штаттың ішкілік сатуына мемлекеттік монополияны жүзеге асырады, бұл шетелдік ішкілік дүкендеріне тыйым салғаннан кейін, мемлекеттік меншікке өткен Керала мемлекеттік ішкілік корпорациясы (KSBC) арқылы іске асырылады. Жыл сайын ішкілік сату көлемі артып келеді және 2010-2011 қаржы жылында ішкілік пен сыраның жалпы сатылымы шамамен 67 миллиард рупийді құрауы күтілді. Үкімет ішкілікке ең жоғары мемлекеттік салықты қолданады (шамамен 247%). Виски басқа барлық ішкіліктерден көп сатылатын елде, Кералада ром мен бренди ең танымал сусындар болып табылады. Ішкілікке салынатын салықтар мемлекеттік бюджеттің маңызды кіріс көзі болды, бірақ соңғы кезде төмендеу тенденциясы байқалуда. Жылдық бюджет кірісінің барлық 4,2%-ы ішкілік сатудан түседі. Ішкіліктен мемлекеттік қазынаға түсетін кірістер соңғы төрт жылда 100%-ға өсті. 2015-2016 жылдары ішкілік сату 201 миллион ілікке, құны 11 577 крор рупийді құрады, бұл өткен жылғы 220 миллион ілікке (10 013 крор рупий) қарағанда азайды. 2016 жылдың алғашқы үш айында жалпы сату көлемі шамамен 4000 крор рупийді құрады. Алкоголь және есірткі туралы ақпарат орталығы (AIDIC) талдаған Керала мемлекеттік ішкілік корпорациясының деректері 2014 жылдың сәуір айынан бері ішкіліктің тұтынуы 20,27%-ға төмендегенін көрсетіп тұр, бұл соңғы 30 жылда жылдық өсім 12%-дан 67%-ға дейін тіркелген нарықта орын алды. 2018-2019 жылдары Кералада ішкілік сатудан түскен айналым 14 500 крор рупийден асты, ал салық түрінде алынған кіріс 12 400 крор рупийден жоғары болды. Керала үкіметі үшін тағы бір кіріс көзі – лотереялар. 2020-2021 жылдары лотерея сатудан түскен кіріс 4911,52 крор рупийді құрады, нәтижесінде 472,70 крор рупий пайдаға ие болды.

Шетелден ақша аударымдары

32 миллион халқының 1,6 миллионы шетелде жұмыс істейді. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, Персі шығанағы елдеріндегі кералиттер жыл сайын 9,25 миллиард АҚШ долларын жібереді, бұл Үндістанға түсетін ақша аударымдарының шамамен 10% құрайды. Көптеген адамдар құрылыс саласында жұмыс істейді. Жоғары сауаттылық деңгейі кералиттерге әкімшілік және кеңсе қызметкерлерінің жұмыстарын алуға мүмкіндік береді. Көшіп кеткен отбасылар, көшіп кетпеген отбасыларға қарағанда үш есе жақсы тұрғын үйлерде тұрады және телефон, тоңазытқыш, автомобильдерге ие болу мүмкіндігі шамамен екі есе жоғары. Малаппурам ауданы штаттағы көшіп кеткен отбасылардың ең көп санына ие. 2014 жылғы шетелден түскен ақшалай аударымдар көлемі , ал 2016 жылы ол төмендеді. 2017 жылы штат алған жылдық ақшалай аударымдар шамамен құрады, бұл сол жылғы штаттың жалпы табысының 35% -ын білдірді. 2018 жылы штаттан 2,1 миллион адам көшіп, ақша жіберді. 2013-2018 жылдар арасында штаттан көшіп кеткендердің саны шамамен 300 мыңға азайды. Алайда, жалпы ақша аударымдары алдыңғы жылдармен салыстырғанда өсті. Керала көші-қон бойынша жүргізілген зерттеудің бұрынғы зерттеулерінде де қызықты мәліметтер кездеседі, атап айтқанда, 1990 жылдардан 2004 жылға дейін Кераладан жоғары білікті әйелдердің көшіп кетуі тұрақты түрде өсті. Бұл әйелдер көбірек білім алған және дағдылы, сондай-ақ білікті емес көшіп кеткендерге қарағанда жоғары табыс табады. Әйелдердің көшіп кетуінің бастапқы және соңғы нүктелері әртүрлі, олардың көшіп кетуі тек Таяу Шығысқа ғана бағытталмайды, және олар негізінен Орталық Кераладан шығады, ал ерлер көбінесе Малабар аймағынан шығып, ШҚО елдеріне көшеді. Әйелдердің жұмысы ерлерге қарағанда тұрақтырақ. Бұл әртараптандыру 2010 жылдары Батыс Азия елдерінің азаматтығын алу процесінің күшеюінен және Батыс елдерінің иммиграциялық заңдарын қатаңдатуынан қорғады, соның арқасында ақша аударымдары сақталды. Көшіп кеткен әйелдердің көпшілігі медбике мамандығын меңгерген. Керала штатының жоспарлау кеңесі тапсырған зерттеуге сәйкес, штат шығындарын қаржыландыру үшін ақша аударымдарына ғана сүйенудің орнына басқа да сенімді көздерді іздеуі керек.

Басқа

Керала – еліміздегі білім беру несиелерінің ең ірі бастауы болып табылады. Білім беру несиелерінің жалпы сомасы 60 миллиард рупийді құрайды. Алува – Кераланың ең ірі өнеркәсіптік аймағы. Мұнда 247-ден астам өнеркәсіп орны бар, мысалы, «Fertilisers and Chemicals Travancore» (FACT), «Travancore Cochin Chemicals», «Indian Rare Earths Limited», «Hindustan Insecticides Limited» және тағы да көптеген компаниялар химиялық және мұнай-химиялық өнімдер, пестицидтер, сирек кездесетін жер элементтері, резеңке өңдеуге арналған химиялық заттар, тыңайтқыштар, мырыш/хром қосылыстары және былғары тауарлары сияқты алуан түрлі өнімдерді өндіреді.