Кіріспе
1894 жылғы 1 мамырдағы көтеріліс – 1894 жылы 1 мамырда (Мамыр күні) Кливленд, Огайо штатында болған бірнеше зорлық-зомбылықпен жүрген наразылық акциялары. 1893 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде Кливлендтегі жұмыссыздық деңгейі күрт өсті. Соңында, жұмыссыздар қала басшыларын тиімсіз көмек көрсету шаралары үшін айыптап, көтеріліс ұйымдастырды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, 1894 жылғы 1 мамырда "әрбір жұмысшы жұмысты тоқтатуға ұмтылғандай болды". Чикаго (Иллинойс штаты) қаласында жалпы ереуіл кезінде белгісіз біреу халыққа бомба лақтырып, полиция оқ атып, халық пен полиция қызметкерлерін қаза таптырды. 1890 жылы осы күні Реймонд Лавин осы күнді еске алу үшін халықаралық демонстрацияларға шақырды. 1886 жылғы мамырда Хеймаркет алаңындағы төңкерістен кейін АҚШ президенті Гровер Кливленд 1 мамырдағы Еңбек күнін атап өту, көтерілісті еске түсіруге мүмкіндік береді деп қорқып, сақтық танытты. Еңбек күні құрылғандықтан, АҚШ-та Мамыр күні тойлау азайып кетті. Қазіргі кезде бұл көтерілістің солшыл саясат пен коммунизммен байланысы бар екені белгілі болды. Көтерілістен кейін жақын арада "Қызыл үрей" басталды.
feared that commemorating Labor Day on May 1 could become an opportunity to commemorate the riots. May Day celebrations have diminished in the United States, because of the creation of Labor Day. The riot is now known to have associations with left wing politics and communism. The Red Scare followed soon after the riots.
Әсерлер
1894 жылғы көтерілістер, Хеймаркет оқиғасымен бірге, Америкадағы жұмыс күші және экономикалық дағдарыс туралы көптеген пікірталастарға әкелді. 1904 жылы Амстердамда өткен Халықаралық Социалистік Конференция "барлық елдердің социал-демократиялық партия ұйымдары мен кәсіподақтарын 1 мамырда 8 сағаттық жұмыс күнінің заңды түрде орнатылуы, пролетариаттың кластық талаптары және жалпыға ортақ бейбітшілік үшін күшпен наразылық білдіруге" шақырды. Конференция "барлық елдердің пролетариат ұйымдарына жұмысшыларға зиян келтірмейтін, мүмкін болған жағдайда 1 мамырда жұмысты тоқтатуды міндеттеді".
Оқиғалар
Қала экономикалық дағдарыстан зардап шегіп отырды. Көп ұзамай, көптеген адамдар жұмысынан айырылып, бұл жаппай наразылық демонстрациялары мен митингтерге әкелді. Бұл оқиғалар зорлық-зомбылыққа ұласып, билік өкілдерімен қақтығыстарға салды. Бұл топтың құрамында шамамен 4000 адам болды, олар "көбінесе шетелдіктерден құралған қарапайым халық" деп сипатталды. Толған жұрт қаладағы "Төмендік" деп аталатын өндіріс аймағынан шеруге шықты, қолында таяқтар мен тастар бар еді. Көп мүлік қиратылды, бірақ соңында полиция оларды таратып жіберді. Байрақ ұстаған адамдар толған жұртты көтеріліске қосылуға шақырып, бірақ олардың қатарына он шақты бала ғана қосылды. Алаң бос қалды, толған жұрт шеру тастап кеткенде. Толған жұрт "оларға қосылмағандарды ұнатпай, мазақтап" жүрді. Олар өрт сөндірушілерге шабуыл жасап, оларды полиция деп жаңылысты. Өрт сөндірушілер қарсы тұрып, таяқтармен қорғанысты. Көп ұзамай олар толған жұрттың басшысымен кездесті, ол оларды бейбіт болуға шақырды, бірақ оған құлақ естілмеді. Олар құю бөліміне кірді, онда жұмысшылар жұмысты тоқтатуға мәжбүр болды. Бір жұмысшы жұмысын қайта бастауға тырысты, бірақ басқалары ғимараттан қашып жатқанда, толған жұрт мүшелері оны ұстап алды. Дүкендер жабылып, есіктеріне тосқауыл қойылды, ал қызметкерлер қашып кетті. Толған жұрт "Жеңіс!" деп айқайлап, "Стандарт" бояу зауытына жүгірді. Зауыт жұмысшылары толған жұртқа қосылып, "Упсон жаңғақ зауытына" шабуыл жасады. Адамдар дүкенге көмір лақтырып, терезелерді сындырып, жұмысшыларды құлатып, олар қашуға үлкермей тұрып, жарақаттады. Шабуыл кезінде зауыттың ішіндегі көптеген адамдар жарақат алды. Толған жұрт қақпаға шабуыл жасағанда көмір лақтыру тоқтады. Бұл аз қарсылық толған жұртты "есіктер мен қақпаларды қиратып, кек алуға" итерді. Содан кейін олар ғимаратты толық басып алды, ал жұмысшылар үрейленіп қашып кетті. Дүкендегі сындыруға болатын барлық нәрсе қиратылды. Олар қираған дүкеннен шығып, теміржол бойымен компанияның бас кеңсесіне қарай бет алды. Полиция келді, бұл толған жұртты қысқа уақытқа тоқтатты. Олар көмір арбаларын алып, полицияны қоршау үшін кедергі ретінде пайдаланды және оларға тас лақтырды. Толған жұрттың бір бөлігі полицияның келгеніне қорқып, қашып кетті. 5000 адамнан тұратын толған жұрт "осы санның жартысына дейін азайды". Толған жұрттың басшылары Фаулхабер жиһаз компаниясына шабуыл жасауды жоспарлады, бірақ полиция оларды Упсон зауытындағы оқиғаның қайталануына жол бермеді. Полиция күштері соншалықты артты, олар "қорқынышты көрініс" туғызды. Олар толған жұртты таратып, олардың басшысы Том Мурды тұтқындады. Қаланың шығыс бөлігі де жағдай жақсы емес еді. 200 итальяндық адамдар таяқтармен, темір және сым таяқтармен, қақпа бағаналарымен қаруланып көшелерде шеруге шықты. Гейтс карьерінде сөздер айтылып, қорқытулар жасалды, жұмысшылар құралдарын тастап, оларға қосылды. Нефф карьерінде де осындай сөздер айтылып, қорқытулар жасалды, және тағы да көп адамдар қосылды. Ридер карьерінде қарсылық аз болды. Олар пансионаттарға кіріп, басқаларды да оларға қосылуға мәжбүрледі. Қала әкімі халықты көтеріліске бармауға шақырып, полиция күштерін жинауға шақырды. Ол қаланың құқық пен тәртіпті сақтау үшін барлық мүмкіндіктерін қолданатынын мәлімдеді. Әкімнің бұйрығымен қару-жарақ қоймалары дайындыққа келтірілді. Тағы бір толған жұрт "Біріккен тұз компаниясы" жұмысшыларын жұмыстан шығаруға мәжбүрледі. Олар полициямен кездескен Кливленд "Доңғалақ зауытына" барды. Бірнеше минут қатты ұрысқаннан кейін, толған жұрт әр бағытқа тарап кетті. Жеті адам тұтқындалды, олардың барлығының да басы жараланған. Полиция қызметкерлері алаңға орналасып, ешкімнің жиналмауына бақылау жасады. Сондай-ақ, толған жұрт теміржол компаниялары зауыттар мен жеке үйлерді жарылту үшін қолданған динамитті жинап алады деген қорқыныш болды, бірақ олар солай істегеніне ешқандай дәлел жоқ.