Иран саяхатшысы Хосейн Ала өмірі мен қызметі

Кіріспе

Хосейн Аля (حسین علاء; 13 желтоқсан 1881 – 13 шілде 1964) – 1951 жылы және 1955 жылдан 1957 жылға дейін Иранның премьер-министрі қызметін атқарған ирандық саясаткер.

Өмірбаян

Ол 1881 жылы Тегеранда дүниеге келді және балалық шағын Лондонда өткізді. Ол Вестминстер мектебінде оқыды, содан кейін Лондон университетінде құқық танымын алды және Иннер Темплде адвокат болып жұмыс істеуге қабылданды. Иран Сыртқы істер министрлігіндегі қызметі арқылы ол саясатқа қатысты.

Мансап

Алғашқы саяси өмірінде Ала 1905 жылдан 1916 жылға дейін Иран сыртқы істер министрлігінің кабинет басшысы болды. Кейін ол 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясына жіберілген ирандық дипломатиялық делегацияның мүшесі болды. Әлиқоли Масуд Ансари басқарған делегацияның күш-жігеріне қарамастан, сол кездегі британ үкіметі Иранның дипломатиялық жиынға ресми қатысу мүмкіндігін жоққа шығарды. Сонымен қатар, Тегерандағы иран үкіметі Англия-Иран келісімі туралы келіссөздер жүргізіп болғаннан кейін, Ансари мен Ала келісімге қарсы наразылық тудырмауы үшін шетелдік елшіліктерге жіберілді. 1920 жылы Ала Испаниядағы ирандық дипломатиялық өкілі болып тағайындалды. Көп ұзамай Ала Вашингтондағы Иранның жетекші дипломаты болып тағайындалды, онда ол американдық мұнай компанияларын Иранға инвестиция салуға көндіруге тырысты, бұл «Англо-Персиялық мұнай компаниясының» монополиясын бәсеңдету мақсатында болды. Кейін ол парламент мүшесі болды және Шах Пахлави кезеңінде Каджар әулетінің құлауына қарсы болған оппозицияның қатарында болды. 1933-1934 және 1941-1942 жылдары ол Bank Melli Iran банкінің басқарушысы болды. 1934 жылдан 1936 жылға дейін Ала Ұлыбританиядағы елші болды. Ала 1946 жылдан 1950 жылға дейін АҚШ-тағы Иран елшісі болды. 1951 жылы Хадж Али Размараның қазасынан кейін парламент оны премьер-министр етіп сайлады. Алайда, оның премьер-министрлік қызметі ұзаққа созылмады, ол 27 сәуірде Мұхаммед Мосаддық екі күн бұрын парламентке ұсынған мұнайды ұлттандыру туралы заң жобасына байланысты отставкаға кетті. Ұлттандыру мәселесі өте күрделі болды және Ала оған қарсы шыққандай көрінгісі келмеді. Оның қысқа мерзімдік басқару кезеңінде парламент мүшелерінің өкілеттік мерзімі 2 жылдан 4 жылға дейін ұзартылды. Кейін ол сот министрі болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы қызметте қалды. Ала 1955 жылы екінші рет премьер-министр болып тағайындалды және 1955 жылдың қараша айында Абол Гасем Кашани ұлының жерлеу рәсімінде болған қастандықтан аман қалды. 1957 жылдың сәуір айында Ахмад Шах және оның бандасы үш американдықты өлтірген оқиғадан кейін ол қызметтен алынды. 1963 жылы Шах Мұхаммед Реза Пахлавидің саясатына қарсы діни қайраткерлер бастаған наразылықтар Иранда күшейді. Мұхаммед Әли Варастех, Абдулла Энтезам және Ала Шахтың саясаты мен оның салдарына қатысты алаңдаушылықтарын білдірді, бұл оларды Шахтың сарайында шеттетілгендерге айналдырды. Ол бір ұл мен бір қызды қалдырды, ал оның әйелі 1981 жылы қайтыс болды. Оның ұлы Фәрйдун Ала Иранның Ұлттық қан құю қызметінің негізін қалаушы директоры және Иранның гемофилияға арналған кешенді емдеу орталығының құрметті президенті болды. Оның қызы Иран Иранның фаунасы және қоршаған орта мәселелері жөніндегі белгілі маман Эскендір Фирузға үйленген.

In his early political life Ala served as the chef de cabinet of the Iranian foreign ministry from 1905 to 1916. Subsequently, he was a member of an Iranian diplomatic delegation sent to the Paris Peace Conference of 1919. Despite the efforts of the delegation, led by Aliqoli Massoud Ansari, and assisted ably by Ala, the British government of the time nixed Iran's hopes of officially attending the diplomatic gathering. Moreover, with the Iranian Government in Tehran having recently negotiated the Anglo Iranian Agreement it was decided that Ansari and Ala would be banished to foreign legations to ensure they would not act as lightning rods against the agreement. Ala was appointed as the Iranian diplomatic envoy to Spain in 1920. Shortly thereafter Ala was appointed as Iran's lead diplomat in Washington where he attempted to interest American oil companies to agree to invest in Iran, to undercut the monopoly of the Anglo Persian Oil Company. He then became a member of parliament and was among the opposition to the fall of the Qajar dynasty during the Shah Pahlavi transition. He was the governor of Bank Melli Iran from 1933 to 1934 and from 1941 to 1942. From 1934 to 1936, Alā was ambassador to the United Kingdom. Alā was Iranian Ambassador to the United States from 1946 to 1950. He was elected Prime Minister by parliament following the assassination of Haj Ali Razmara in 1951. His premiership, however, was not to last long, and he resigned on 27 April after Mohammad Mosaddegh had submitted another oil nationalisation bill to parliament two days earlier. The issue of nationalisation was highly contentious, and Alā did not want to appear to oppose it. During his brief administration, the term of service of members of parliament was increased from 2 to 4 years. He was later appointed as Court Minister, remaining one until his death. Alā was appointed Prime Minister for the second time in 1955, and in November 1955 survived an assassination attempt at the funeral of a son of Abol Ghasem Kashani. He was replaced in April 1957 after an upsetting international incident involving the murder of three Americans by outlaw Ahmad Shah and his gang. In 1963 the protests led by religious figures intensified in Iran due to the policies of the Shah, Mohammad Reza Pahlavi. Mohammad Ali Varasteh, Abdollah Entezam and Ala personally expressed their concerns about Shah's policies and their potential results which made all of them outsiders in the court of the Shah. He left a son and a daughter, and was survived by his wife, who died in 1981. His son, Fereydoun Ala, was the founding director of the National Iranian Blood Transfusion Service and is honorary president of the Iranian Comprehensive Haemophilia Care Center. His daughter, Irān, is married to Eskandar Firouz, the noted authority on Iranian fauna and environmental topics.