Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық дипломат (1934–2015)
Canadian diplomat (1934–2015)
Кеннет Дуглас Тейлор (5 қазан 1934 – 15 қазан 2015) – канадалық дипломат, педагог және бизнесмен, 1979 жылы «Канадалық капер» деп аталған құпия операциядағы рөлімен ең танымал. Американың Орталық барлау агенттігімен (ЦБА) бірлесіп, Тейлор алты америкалықтың Ираннан қашуына көмектесті. Ирандағы кешірімсіз жағдай кезінде ол америкалықтарға Канада паспорты сатып алып, оларды Иран революциялық гвардиясын алдап, Канадалық кинотоппасы ретінде түсірілім алаңдарын қарап шығып жатқандай көрінуге мүмкіндік берді. Егер Иран революциялық гвардиясы (ИРГ) бұл туралы білген болса, елшіліктегі барлық канадалықтар өлім жазасына кесілген болар еді. Тейлордың рөлін 1981 жылғы канадалық «Ираннан қашу: Канадалық капер» телефильмінде Гордон Пинсент сомдады. 2012 жылғы америкалық «Арго» фильмінде Тейлордың рөлін канадалық актер Виктор Гарбер ойнады. Оның қайтысынан кейін The Washington Post газеті Тейлорды Ирандағы кешірімсіз жағдайдан қашудың «басты батыры» деп сипаттап, «бұл процестің барлығын ұйымдастырған» деп бұрынғы президент Джимми Картердің сөздерін келтірді. 1981 жылы президент Рональд Рейган Тейлорға Конгресс Алтын медалін табыс етті. Дегенмен, «Арго» фильмінде оның рөлінің маңыздылығы азайтылған.
Kenneth Douglas Taylor (October 5, 1934 – October 15, 2015) was a Canadian diplomat, educator and businessman, best known for his role in the 1979 covert operation called the "Canadian Caper" when he was the Canadian ambassador to Iran. With the cooperation of the American Central Intelligence Agency, Taylor helped six Americans escape from Iran during the Iran hostage crisis by procuring Canadian passports for the Americans to deceive the Iranian Revolutionary guard by posing as a Canadian film crew scouting locations. Had the IRG known, every Canadian in the embassy would have been executed. Taylor is portrayed by Gordon Pinsent in the Canadian 1981 television film, Escape from Iran: The Canadian Caper which dramatizes the cover story for the operation. The later 2012 American film, Argo, focuses more on the CIA and Hollywood's role, with Taylor played by Canadian actor Victor Garber. After his death, The Washington Post described Taylor as the "main hero" of the Iran hostage escape "who orchestrated the entire process", quoting former president Jimmy Carter in doing so. In 1981, Taylor was awarded the Congressional Gold Medal by President Ronald Reagan. Nonetheless, the significance of his role was downplayed in the film Argo.
Ерте өмір және білім
Тейлор Калгари, Альбертада дүниеге келген. Ол Торонто университетінің Виктория колледжінде бакалавр, ал Калифорния университетінің Беркли қаласындағы Бизнес басқару магистрі дәрежесін аяқтады. Ол Сигма Чи студенттік бауырластығының мүшесі болды және кейіннен оның ең жоғары наградасы – «Significant Sigma Chi» құрметті атағымен марапатталды.
Taylor was born in Calgary, Alberta. He completed his Bachelor of Arts degree at Victoria College at the University of Toronto and his Master of Business Administration degree at the University of California, Berkeley. He was a brother of the Sigma Chi fraternity and was later honoured with its highest award, Significant Sigma Chi.
Иран тұтқындық дағдарысы
1979 жылы 4 қарашада ирандық студенттер Тегерандағы АҚШ елшілігін басып алды. Көтеріліс кезінде алты америкалық қашып құтыла алды. Олар төрт күн бойы жасырынды, содан кейін Канада елшілігіне жетіп, онда Тейлормен кездесті. Тейлор оларды Ираннан қауіпсіз шығару жоспарын жасады. 1981 жылы 20 қаңтарда Рональд Рейган президенттік қызметке кіріскен кезде, Иран 444 күн тұтқында ұстаған қалған 52 американдық тұтқынды АҚШ-қа қайтарды. Тейлор тұтқындық дағдарысы туралы ақпаратты Канада және АҚШ барлау қызметтеріне жеткізуде маңызды рөл атқарды. Ол сәтсіз аяқталған Delta Force құтқару операциясы – «Құс тырнағы» операциясы үшін қону алаңдарын таңдауға көмектескендігі хабарланды. Оқиғаға арналған «Ираннан қашу: Канадалық авантюра» атты телефильм 1981 жылы түсірілді. 2012 жылы Бен Аффлек «Арго» атты фильмді өндіріп, бас рөлде ойнады. Фильм ЦРУ агенті Тони Мендестің «Маскировка шебері» кітабына негізделген. 2012 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілгеннен кейін, фильмде Канада үкіметінің, әсіресе Тейлордың қатысуын әділетсіз түрде азайту туралы сын туды. Бұл драмалық эффект үшін фильмге бірнеше ойдан шығарылған эпизодтар қосылғанын, сондай-ақ постскрипт мәтінінде ЦРУ Тейлорға саяли мақсаттармен еңбек еткенін көрсеткенін білдіреді, бұл оның алған мақтауларына лайық еместігін білдірді. Аффлек: «Біз бұл шын оқиғаға негізделген десек, шын оқиға емес деуге болады, сондықтан бізге драмалық еркіндік берілді. Ақиқаттың рухы бар» деді. Бірақ Аффлек постскрипт мәтінін өзгертіп, былай деп жазды: «ЦРУ-дың қатысуы Тегеранда ұсталған алты адамды босату үшін Канада елшілігінің күш-жігерін күшейтті. Бүгінгі күнге дейін бұл оқиға үкіметтер арасындағы халықаралық ынтымақтастықтың жарқын үлгісі болып табылады». Фильмнің соңына Канаданың құтқару операциясындағы рөлін талқылайтын тарихи жаңалықтар кадрлары қосылды. Тейлор өзі фильмнің «күлкілі, қызықты, өзекті және уақтылы» екенін айтты, бірақ «Канада оқиғалардың қалай өрбуін жай ғана бақылап тұрмады. ЦРУ екінші деңгейдегі серіктес болды» деді.
Iranian students invaded the United States embassy in Tehran on November 4, 1979. During the riot, six Americans managed to escape. They hid for four days before reaching the Canadian embassy, where they met Taylor, who devised the plan to get them out of Iran safely. On January 20, 1981, as Ronald Reagan was being sworn in as President, the remaining 52 American hostages were released by Iran into US custody, having spent 444 days in captivity. Taylor played a crucial role in providing intelligence on the hostage crisis to Canadian and American intelligence agencies. Reportedly, he helped scout out landing sites for the abortive Delta Force rescue attempt, Operation Eagle Claw. A made for TV movie of the events, Escape from Iran: The Canadian Caper, was produced in 1981. In 2012, Ben Affleck produced and starred in a movie titled Argo, which is based on the book The Master of Disguise by Tony Mendez, a CIA agent involved in the incident. After the film was previewed at the 2012 Toronto International Film Festival, criticism arose that the film unfairly minimized the participation of the Canadian government, and Taylor in particular, in the extraction operation. This included the addition to the film of several fictional events for dramatic reasons, as well as a postscript text indicating that the CIA let Taylor take the credit for political purposes, implying that he did not deserve the accolades he received. Affleck noted, "Because we say it's based on a true story, rather than this is a true story, we're allowed to take some dramatic license. There's a spirit of truth." However, Affleck did respond by changing the postscript text to read, "The involvement of the CIA complemented efforts of the Canadian embassy to free the six held in Tehran. To this day the story stands as an enduring model of international co operation between governments." Historical news footage discussing Canada's role in the rescue was also added near the end of the film. Taylor himself said that the film was "fun, it's thrilling, it's pertinent, it's timely," but noted that "Canada was not merely standing around watching events take place. The CIA was a junior partner."
Кейінгі өмір және өлім
Ираннан оралғаннан кейін Тейлор Нью-Йорк қаласындағы Канаданың бас консулы болып тағайындалды. 1980 жылы ол әйелі Пэт және қашуға қатысқан басқа да канадалық қызметкерлермен бірге Канада орденінің офицері атанды. Ол сонымен қатар 1980 жылы Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығымен марапатталды. Бірнеше жыл бойы Торонто университетіне Виктория колледжінің канцлері ретінде оралды. Тейлор 1984 жылы дипломаттық қызметтен кетіп, 1984 жылдан 1989 жылға дейін Nabisco (1986 жылдан кейін RJR Nabisco) компаниясының аға вице-президенті болып жұмыс істеді. Тейлор АҚШ-қа көшіп, 2015 жылдың 15 қазанында 81 жасында қайтыс болғанға дейін Нью-Йоркте тұрды. Тейлор Нью-Йорк Пресвитериан ауруханасында 4-ші сатыдағы ішек қатерлі ісігінен ем алып жатқанда көз жұмды. Тейлордың қоштасу рәсімі 2015 жылдың 27 қазанында Торонтодағы Тимоти Итон еске алу шіркеуінде өтті. Ол әйелі Патрисия, ұлы Дуглас және екі немересі Тристан мен Кассияны қалдырды.
After returning from Iran, Taylor was appointed Canadian Consul General to New York City. In 1980, he was made an Officer of the Order of Canada along with his wife Pat and other Canadian personnel involved in the escape, He also received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement in 1980. He returned to the University of Toronto for several years as the Chancellor of Victoria College. Taylor left the foreign service in 1984 and served as Senior Vice President of Nabisco (RJR Nabisco after 1986) from 1984 to 1989. Taylor moved to the United States and resided in New York City until his death at the age of 81 on October 15, 2015. Taylor died at NewYork–Presbyterian Hospital, where he had been treated for Stage 4 colon cancer. Taylor's funeral service was held at Timothy Eaton Memorial Church in Toronto on October 27, 2015. He is survived by his wife, Patricia, his son, Douglas, and two grandchildren, Tristan and Kassia.
Ескертпелер мен сілтемелер
Тейлор Канада үкіметінің Ираннан Кувейтке резиденттік және аккредиттеуді ауыстыру шешіміне байланысты, Кувейтте Канада елшілігі ашылғандықтан, сенімхаттарын ұсынбады.
a. Taylor did not present credentials because of the Canadian government's decision to change residency and accreditation from Iran to Kuwait, with the opening of a Canadian Embassy in Kuwait.