Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиндік би рәсімі
Filipino dance ritual
Обандоның құнарлылық рәсімі – анитистік тамырлары бар, кейіннен католик фестиваліне айналған, Филиппиннің Булакан провинциясындағы Обандо қаласында әр мамыр айында тойланатын би рәсімі. Жергілікті тұрғындар мен паломниктер, кейде дәстүрлі киімдермен киініп, қала көшелерінде билеп, ән шырқап, Обандоның үш қасиетті әулиесіне құрмет көрсетіп, олардан тілек тілейді: Сан-Паскуаль (Паскаль Байлон), Санта-Клара (Ассизилік Клара) және Нуэстра Сеньора де Саламбао (Саламбао Анасы).
The Obando Fertility Rites are a dance ritual, Anitist in origin, that later became a Catholic festival celebrated every May in Obando, Bulacan, Philippines. Locals and pilgrims, sometimes dressed in traditional costume, dance and sing in the town's streets to honour and beseech Obando's three patron saints: San Pascual (Paschal Baylon), Santa Clara (Clare of Assisi) and Nuestra Señora de Salambáo (Our Lady of Salambao).
Шығу тегі
Тұқым қуалау рәсімдері бастапқыда тагалдардың махаббат құдайы Диян Масаланта, тагалдардың құнарлылық құдайы Лакапати және тагал халқының ең жоғарғы құдайы Баталаның құрметіне өткізілді. Рәсімдер дәмбананың жанында орындалды. Испаниялықтар келген соң, жергілікті тұрғындарды күштеп рим католицизміне көшірді және олардың тұқым қуалау рәсімдеріне қатысты діни сенімдерін өзгертті.
The fertility rites were initially done in honour of the anito Diyan Masalanta, the Tagalog goddess of love, Lakapati, the Tagalog fertility deity, and Bathala, the supreme deity of the Tagalog people. The rites were performed within the vicinity of a dambana. When the Spanish arrived, they forcibly converted the natives to Roman Catholicism and changed their religious beliefs regarding the fertility rites.
Мерекелік шаралар
Дін салт-дәстүрлері үш күндік циклде өтеді: 17 мамыр күні – Паскаль Байлонға, 18 мамыр күні – Ассизилік Кираға, 19 мамыр күні – Саламбао анамызға. Үш күннің әрқайсысы әдетте, приходтың діни қызметкерінің таңертеңгі миссасымен басталады. Одан кейін бірден үш әулиенің суреттерінен шеру ұйымдастырылады. Шеруде бамбук немесе мыстан жасалған аспаптармен ойнайтын музыкалық топтар және "Санта-Клара Пинунг Пино" (Санта-Клара, ең тазартылған) әнімен фанданго биін билейтін ізбасарлар болады. Әрбір әулиенің суреті өзінің белгіленген мереке күнінде шеруді жетектеп шығады. Бұл рәсімдер, әсіресе құнарлылық биі, Филиппиннің түкпір-түкпірінен келген паломниктердің арасында танымал. Көптеген ізбасарлар осы үш әулиеден бала, жар немесе жалпы жақсылық тілеп дұға етеді. Үш күн бойы ізбасарлар көшеде қуанышпен билейді, бұл – олардың дұғасы, әйелдердің жатырына өмірдің күші кірсін деп тілейді.
The rites are observed in a triduum: 17 May for St. Paschal Baylon, 18 May for St. Clare of Assisi, and 19 May for Our Lady of Salambáo. Each of the three days usually begins with a morning Mass said by the parish priest. A procession, held immediately thereafter, consists of the three saints' images followed by bands playing instruments made of bamboo or brass, and devotees who dance the fandango while singing the hymn, Santa Clara Pinung Pino (Saint Clare, Most Refined). The image of each saint leads the procession on his or her designated feast day. The rites, especially the fertility dance, are popular with pilgrims from all over the Philippines, most of whom supplicate the triad of saints for a child, a spouse, or general good fortune. Throughout the three days, devotees joyously dance in the streets as a form of prayer, asking for the spirit of life to enter into the wombs of women.
Сент-Клэр
Ассизилік Кира – Катангаланның (қаланың бұрынғы атауы) қамқоршысы ретінде жарияланған ең көне әулие, оның бейнесі алғаш рет қаладағы Кіші Фрацискан орденінің миссионерлері салған шағын ғибадатханада орналастырылған. Кира – XIII ғасырдағы итальяндық монах, ол өзінің замандасы Францисктің ережелері мен үйретпелері бойынша Кедей Клара қауымын құрған. Кира испан тілінде "Клара" деген есіммен белгілі болды, себебі оның есімі дауылдан кейін аспанның ашық болуымен байланысты. Осыдан филиппин халқының Кираға жақсы ауа-райы үшін тауық жұмыртқасын сыйлау дәстүрі пайда болды, өйткені испан тілінде жұмыртқаның ағы немесе альбуменді білдіретін "клара" сөзі оның есімімен де байланысты. Құдайға сыйынғандар фанданго биін билегенде кейде қолында жұмыртқа ұстап тұратын. Испан францискандары Кираны отарлық кезеңге дейінгі тагалог құдайларының, әсіресе Дьян Масалантаның орнына қойды, бұл ескі анимистік Касилонаван биі ритуалын әйелдердің сүйексіздігін болдырмау немесе емдеу үшін әулиеге фанданго сыйлауға айналдырды. Соңында Кира үйленуге және бала табуға, әсіресе қыз балаға ниеттенгендердің қамқоршысы болды.
St. Clare of Assisi is the oldest saint declared patroness of Catanghalan (the town's former name), her image first enshrined the chapel built by missionaries of the Order of Friars Minor in the town. St. Clare was a 13th century Italian nun, who founded the Poor Clares according to the rule and teachings of her contemporary, St. Francis. St. Clare became the patroness of good weather because her Spanish name, Clara, also referred to clearer skies after a storm. This formed the basis for the Filipino custom of offering chicken eggs to St. Clare to ensure good weather, as the Spanish word for egg white or albumen, clara, is also a pun on her name. Devotees participating in the rites would sometimes hold eggs as they sway to the fandango. The introduction of St. Clare by Spanish Franciscans as a replacement for pre colonial Tagalog gods, especially the deity of conception Diyan Masalanta, transformed the old, animist Kasilonawan dancing ritual into the offering of the fandango to the saint to prevent or cure sterility in women. Eventually, St. Clare evolved into the patroness of individuals seeking a mate and to have children, particularly daughters.
Қасиетті Пасхаль
XVIII ғасырда францискан миссионерлері қаладағы шіркеуді салып, әулие Паскаль Байлонға табынуды енгізді. Оның Байлон тегі "билеуді жақсы көретін адам" деген мағынаны білдіреді, бұл испан тіліндегі "bailar" ("билеу") сөзінен туындаған. Әулие Клара сияқты, ол да өнімділік, байлық және молшылық үшін шақырылатын қасиетті патша болды. Аңыз бойынша, көршілес Хагоной қаласынан баласыз жұбайлар краб сатушы жас жігітпен кездеседі. Жас жігіт оларға Обандоға барып, жағдайларын жақсарту үшін қасиетті рәсімдерге қатысуды кеңес береді. Обандо шіркеуіне кіргенде, жұбайлар әулие Паскальдың бейнесін көріп, таңғалады, себебі оның сыртқы келбеті жас краб сатушыға дәл келіп жатқан еді. Осыдан бастап әулие Паскаль балалы болғысы келетін, әсіресе ұл балаға аңсаған, баласыз жұбайлардың қамқоршысы атанды.
During the 18th century, the Franciscan missionaries built the town church and introduced the veneration of Saint Paschal Baylon. His surname, Baylon, was taken to mean "one who likes dancing", ultimately derived from Spanish bailar ("to dance"). Like St. Clare, the saint also became a patron invoked for fertility, wealth and abundance. An anecdote tells of how a childless couple from the neighbouring town of Hagonoy met a youth selling crabs. The young man told the couple to visit Obando and participate in the rites to ameliorate their condition. Upon entering Obando Church, the couple were amazed by the sight of Saint Paschal's image, for its face looked exactly like the young crab vendor. This is the origin of St. Paschal's patronage of childless couples who wish to have children, particularly sons.
Саламбаолық әулие анамыз
1763 жылғы 19 маусымда Саламбаодағы Біздің Анамыздың бейнесі (ресми атауы: "Саламбаодағы Таза ұғымның Біздің Анамыз") Обандоға соңғы рет әкелінген қасиетті тұлға болды. Аңыз бойынша, Хуан, Хулиан және Диего дела Круз есімді үш балықшы саламбау – бамбук тіректерімен бекітілген және салға орнатылған балық аулау торларында Мәриям Ананың бейнесін ұстап алған. Олар Хулингдуонг, Бинваган (қазіргі Малабонның бір бөлігі) деген жерде балық аулап жүргенде, бейнені көршілес Навотас қаласына апаруға шешім қабылдағанда, қайықтары кенеттен ауырлап, қозғалмай қалды. Бірақ олар бейнені Обандоға апаруға шешім қабылдағанда, қайықтары жеңілдеп, айдау оңай болды. Бұл – Біздің Анамыздың Обандо шіркеуінде құрметпен сақталуын қалағанын көрсететін белгі еді. Ол әлі күнге дейін балық аулаудың және жақсы егістіктің жергілікті қамқоршысы ретінде құрметтеледі.
On 19 June 1763, the image of Our Lady of Salambáo (formal title: "Our Lady of Immaculate Conception of Salambáo"), was the last saint whose cultus was introduced to Obando. Legend tells of three fishermen named Juan, Julián, and Diego dela Cruz, who caught the Virgin Mary's image in their salambáw, a fishing net supported with bamboo crosspieces and mounted on a raft. They were fishing at a place known as Hulingduong, Binwangan (now part of Malabon), and, when they decided to bring the image to the neighbouring town of Navotas, their boat suddenly grew heavy and immobile. When they eventually decided to bring the image to Obando instead, their boat quickly lightened and became easy to paddle. This was taken a sign that the Virgin wanted to be enshrined in Obando Church. She is still venerated there as the local patroness of fishing and of good harvests.
Тыйым және соғыстан кейінгі қайта өрлеу
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шіркеу мен Обандоның көп бөлігі өрттен қирады; зақымдалған мүліктердің арасында үш қасиетті әулиенің бейнелері де болды. Соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Манила архиепископы мен Обандо шіркеуінің викарийі оның язычничество тамырларына байланысты құнарлылық биін тыйым салды. Тыйым салынған кезеңде тридуум күндері әдеттегі діни процессиялар өтті, бірақ көшедегі көңілді билер болған жоқ. 1972 жылы шіркеу пастыры, әке Рим Р. Фернандес және Обандоның Калинанган комиссиясы (Мәдениет комиссиясы) тыйымды алып тастауға және ежелгі би дәстүрін қайта жаңғыртуға көмектесті, ол әлі күнге дейін сақталып келеді.
During the Second World War, the church and a large portion of Obando were ravaged by fire; included amongst the damaged property were the images of the three patron saints. A few years after the war's end, both the Archbishop of Manila and the vicar of Obando Church forbade the fertility dance due to its pagan origins. During the prohibition, normal religious processions were still held on the triduum, but without the lively street dancing. In 1972, parish priest Rev. Fr. Rome R. Fernández and the Komisyon ng Kalinangan (Commission on Culture) of Obando helped in having the ban lifted and in reviving the ancient dance ritual, which is still practised to this day.
Танымал мәдениетте
1887 жылы жарық көрген "Noli Me Tángere" романында Филиппин ұлттық батыры Хосе Ризал 6-тараудағы ("Капитан Тиаго") кейіпкерінің көптен күткен жүктілігін осы рәсімдерге байланыстырып айтады. Осы жүктіліктің нәтижесінде романның маңызды кейіпкерінің бірі – Мария Клара дүниеге келеді. 2012 жылы бұл рәсімдер филиппин телесериалының алғашқы эпизодында ("Ina Kapatid Anak") көрсетілді, онда сүйексіздік мәселесі сюжеттік құрал ретінде қолданылды.
In his 1887 novel Noli Me Tángere, José Rizal, the Philippine national hero, has a character in Chapter 6 ("Captain Tiago") attribute her long sought pregnancy to the rites. The pregnancy results in the birth of one of the novel's principal characters, María Clara. In 2012, the rites were featured in the pilot episode of the Filipino teleserye Ina Kapatid Anak, which used fertility issues as a plot device.