Кіріспе

Т. Колин Кэмпбелл және Томас М. Кэмпбелл II-нің 2005 жылғы кітабы.

Қысқаша мазмұны

Қытай зерттеуі жануарлардан алынатын өнімдерді (оның ішінде сүт өнімдерін) тұтыну мен жүрек қысылысы, қант диабеті, сүт безі қатерлі ісігі, простата қатерлі ісігі және ішек қатерлі ісігі сияқты созылмалы аурулар арасындағы байланысты зерттейді. Бұл зерттеу Қытай–Корнелл–Оксфорд жобасының бір бөлігі болып табылады, ол 1973-1975 жылдар аралығында Қытайдың 65 ауданындағы қатерлі ісіктер мен басқа да созылмалы аурулардан болатын өлім-жітім көрсеткіштерін қарастырды. Бұл деректер 1983-1984 жылдардағы диеталық сараптамалармен және әр ауданнан алынған 100 адамның қан анализімен салыстырылды. Авторлар толыққанды, өсімдік тектес тағамдарды тұтынуға және мал өнімдерін (сиыр, шошқа, құс еті, балық, жұмыртқа, ірімшік және сүт сияқты) тамақтану көзі ретінде пайдаланбауға, сондай-ақ өңделген тағамдар мен тазартылған көмірсуларды азайтуға көшкен адамдар көптеген аурулардың дамуын болдырмайды, азайтады немесе кері қайтара алады деген қорытындыға келді. Олар "холестериннің мөлшері 0 мг-дан жоғары болатын тағамдарды жеу денсаулыққа зиян" деп жазады. Кітапта Д витаминінің жеткілікті деңгейін сақтау үшін күн сәулесіне ұшырау немесе диеталық қосымшалар қолдану, ал жануарлардан алынатын өнімдерді толығымен болдырмаған жағдайда В12 витаминін қосымша қабылдау ұсынылады. Аткинс диетасы сияқты, көмірсулардан алынатын калориялардың пайыздық үлесін шектеуді қамтитын төмен көмірсулы диеталар сынға алынады. Авторлар тамақтануды зерттеудегі редукционистік тәсілдерді, яғни ауруларға белгілі бір қоректік заттарды кінәлі деп бағалауды, тамақтанудың үлгілерін және қоректік заттардың өзара әрекеттесуін зерттеуге қарсы тұрады.

Жарияланым

Кітап алғаш рет 2005 жылы жарық көрді. 2016 жылы түзетілген және толықтырылған басылымы жарық көрді. Кітап неміс, поляк, словен, итальян, қытай, жапон, корей, румын, швед және урду тілдерінде де жарық көрді.

Қабылдау

CNN-нің бас медициналық тілшісі Санджай Гупта 2011 жылғы "Соңғы жүрек шабуылы" атты деректі фильмінде "Қытай зерттемесі" бүкіл әлемдегі адамдардың тамақтану әдеттерін өзгертті деді. Бұрынғы АҚШ президенті Билл Клинтон жүрек шабуылынан кейін өсімдіктерге негізделген диета ұстанғаннан кейін оның қолдаушысы болды. Канзас университетінің медициналық орталығының биохимия профессоры Уилфред Нильс Арнольд 2005 жылы "Леонардо" журналында кітапты былай бағалады: "[Авторлар] қарсылық және жаушыл көзқарас танытатындарды күтіп, ынтасымен алға жылжып, құнды жұмыс гипотезасын ұсынады. Шындығында, таң қалдыратын деректерді басқаша түсіндіру қиын". Гарриет Холл Science Based Medicine сайтында жариялаған мақаласында кітапта авторлардың мәлімдемелерін тікелей қолдамайтын сілтемелер бар екенін және деректеріне қатысты ерекшеліктерді, мысалы Қытайда асқазан рагының жоғары деңгейін түсіндірмегенін айтты. Степан Гюйенет Red Pen Reviews сайтында кітапты қарап шығып, "Қытай зерттемесі" "ғылыми және жақсы жазылған кітап" екенін, бірақ оның үш маңызды ғылыми тұжырымының "жалпы алғанда жеткілікті дәлелденбегенін" мәлімдеді.