Кіріспе
Бенджамин Франклиннің әйелі Дебора Рид Франклин (1708 – 19 желтоқсан 1774) – көп салалы ғалым және Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы әкелерінің бірі Бенджамин Франклиннің заң жүзіндегі әйелі болған.
Deborah Read Franklin ( 1708 – December 19, 1774) was the common law wife of Benjamin Franklin, polymath and one of the Founding Fathers of the United States.
Алғашқы жылдар
Ридтің ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол шамамен 1708 жылы Англияның Бирмингем қаласында (кейбір дереккөздерде Филадельфияда туғандығы айтылады) Джон мен Сара Ридтің құрметті квакер отбасында дүниеге келген. Джон Рид 1724 жылы қайтыс болған, орташа дәрежеде табысты құрылыс шебері және ағаш ұстасы болды. Ридтің үш бауырласы болды: екі ұлы, Джон мен Джеймс, және бір қызы, Фрэнсис. Ридтер отбасы 1711 жылы Британдық Америкаға көшіп, Филадельфияда қоныстанды.
Некелер
1723 жылдың қазан айында Рид, бір таңертең Маркет-стриттегі үйінің жанынан өтіп бара жатқан 17 жасар Бенджамин Франклинмен кездесті. Оның қалтасы болмағандықтан, Франклин әр қолының астына бір-бір рулондағы нәрсені алып жүрді де, үшіншісін жеп отырды. Рид (Франклин оны "Дебби" деп атады) үйінің есігінде тұрды және Франклиннің "өте қиын, күлкілі келбетіне" таңсық болды. Франклин кеткен соң, Ридті анасы Джон Роджерске, британдық адамға, шебер немесе қыш өндіруші ретінде танылған адамға үйленуге көндірді. Рид ақырында келісіп, 1725 жылдың 5 тамызында Филадельфиядағы Крайст-Черч шіркеуінде Роджерске тұрмысқа шықты. Рид Роджерспен бірге тұрудан және оны күйеуі деп мойындаудан бас тартты. Біраз уақыттан кейін, Роджерс Британдық Вест-Индияға барып, төбелес кезінде қаза тапқаны туралы расталмаған хабарлар тарады. Джон Роджерстің нағыз тағдыры әлі дәлелденбеді. Бұрын Лондонда қалу ниеті болғанымен, Франклин 1727 жылдың қазан айында Филадельфияға оралды. Ол және Рид ақырында қарым-қатынастарын жаңартты және үйленуге шешім қабылдады. Рид өзінің алғашқы күйеуімен некесінің аяқталғанын санаса да, заңды түрде қайтадан тұрмысқа шығуға мүмкіндік алмады. Сол кезде Пенсильвания провинциясының заңы тастап кеткені үшін ажырасуға рұқсат бермейтін; сондай-ақ Рид Роджерстің қайтыс болғанын дәлелдеуге болмағандықтан, өзі жесір екенін мәлімдеуге де құқылы емес еді. Егер Роджерс Франклинге заңды түрде үйленгеннен кейін оралса, Ридке бигамия айыбы тағылып, жалаңаш арқасына отыз тоғыз қамшы соғылып, қатаң еңбекпен өмір бойына бас бостандығынан айырылу жазасы тағайындалар еді. Кез келген заңдық қиындықтарды болдырмау үшін Рид пен Франклин фактілік некеге отыруға келісті. 1730 жылдың 1 қыркүйегінде олар достары мен туыстары үшін той ұйымдастырып, енді күйеу мен әйел ретінде өмір сүретінін жариялады. Олардың екі баласы болды: Фрэнсис Фолгер "Фрэнки" (1732 жылы туған), ол 1736 жылы төрт жасында шешек ауруынан қайтыс болды, және Сара "Салли" (1743 жылы туған). Рид сонымен қатар Франклиннің анасының кім екені әлі белгісіз заңды емес ұлы Уильямды тәрбиелеуге көмектесті.
Кейінгі жылдар және өлім
1750-ші жылдардың аяғына қарай Бенджамин Франклин табысты баспагер, баспа иесі және жазушы ретінде танымал болды. Ол Филадельфияның алғашқы пошта бастығы болып тағайындалды және АҚШ құрылуына әкелетін әлеуметтік және саяси мәселелерге белсенді түрде қатысты. 1757 жылы Франклин Еуропаға көптеген сапарларының біріншісіне шықты. Рид теңізде саяхаттаудан қорқып, онымен бірге барудан бас тартты. Франклин келесі бес жыл бойы шетелде болса, Рид Филадельфияда қалды. Білімі шектеулі болғанына қарамастан, ол күйеуінің бизнесін сәтті басқарды, үйді ұстады, олардың балаларын күткенімен қатар, квакерлер жиналысына тұрақты түрде қатысты. Франклин 1762 жылдың қараша айында Филадельфияға оралды. Ол Ридті Еуропаға бірге баруға көндіруге тырысты, бірақ ол тағы да бас тартты. Франклин 1764 жылдың қараша айында Еуропаға қайта оралды және он жыл бойы сонда қалды. Рид Франклинді енді ешқашан көрмеді. 1769 жылдың қараша айында Рид Франклинге, оның инсульт, денсаулығының нашарлауы және депрессиясы оның ұзақ уақыт болмауынан туындаған "қанағатсыз мазасыздықтан" болғанын жазды. Франклин әлі де оралмады, бірақ Ридке хат жазуын жалғастырды. Ридтің Франклинге жазған соңғы хаты 1773 жылдың 29 қазанымен тарихталған. Одан кейін ол күйеуімен хат алмасуды тоқтатты. Франклин Ридке хат жазуын жалғастырды, оның хаттары неге тоқтағанын сұрады, бірақ әлі де үйіне оралмады.