Кіріспе
Steyr GB – 9×19 мм Парабеллум калибрлі, газды тежеуішпен жұмыс істейтін, екі рет әрекет ететін, үлкен корпусты жартылай автоматты тапанша. Сондықтан GB аббревиатурасы Gasbremse (газ тежегіш) дегенді білдіреді. Ол 1968 жылы Австрия армиясындағы ескі тапаншаларды алмастыру мақсатында жасалған. 1982 жылы қару жалпы азаматтық өндіріске түсті, ал 1988 жылы өндіріс тоқтатылды. 1970-ші жылдардың соңында Лес Рогак негіс салған американдық LES Incorporated (Мортон Гроув, Иллинойс) компаниясы австриялық түпнұсқаның ұқсас нұсқасы – Rogak P 18 тапаншасын сатты, бірақ өндіріс сапасының төмендігіне байланысты коммерциялық сәттілікке жете алмады, бұл тапаншаның сыртқы түріне де, жұмыс істеуіне де әсер етті. Қазір екі қару да коллекциялық заттар саналады, ал түпнұсқа (Steyr) моделі американдық нарықта қымбатқа бағаланады.
Жұмыс істеу механизмі
Steyr GB – жартылай автоматты, кері соққы арқылы жұмыс істейтін қару. Ол Barnitzke жүйесіне негізделген бірегей газ кідірту жүйесін қамтиды, бұл жүйе алғаш рет Volkssturmgewehr 15-те, содан кейін Swiss Pistole 47 W+F (Waffenfabrik Bern) прототипінде қолданылған. Barnitzke жүйесі тұтанған оқтың газ қысымын пайдаланып, оны камераның алдындағы ұңғыдағы кішкентай тесік арқылы өткізеді, бұл оқтың қозғалысын тежейді. Бұл, ұңғының сыртындағы бекітілген поршень мен слайдтың ішкі жағындағы жылжымалы цилиндр арасындағы кеңістіктегі газ қысымының көмегімен жүзеге асырылады, газ қысымы төмендегенше (оқ ұңғыдан шыққан кезде) слайдтың артқа жылжуына қарсылық көрсетеді, содан кейін слайдтың артқа жылжуын жалғастыруға мүмкіндік береді. Содан кейін Steyr GB дәстүрлі жартылай автоматты циклді орындайды: құлыпты ашу; бос патрон гильзасын шығару; дүңгірден жаңа патрон алу; жаңа патрон салу; бастапқы күйге оралу (егер дүңгір бос болмаса).
Ұлыбританияның даму тарихы
1960 жылдардың соңында Австриядағы Steyr Daimler Puch компаниясы Barnitzke құлыптау жүйесін қайта қарастыра бастады және оны одан әрі дамытуға кірісті. Бұл тікелей Steyr GB құрылымының пайда болуына әкелді. Steyr дизайнері Ханнес Кепплингердің 1972 жылдың 6 желтоқсанындағы соңғы патенттік сипаттамасы Barnitzke жүйесіне негізделген, бірақ конструкциялық тұрғыдан айтарлықтай жетілдірілген. GB әскери қолданысқа арналған толық өлшемді тапанша ретінде жобаланды, мақсаты – армия қорындағы ескірген Walther P38 және Colt P11 тапаншаларын, сондай-ақ Австрия полициясы қолданатын бельгиялық FN M35 тапаншасын алмастыру. Тапаншаға қатысты нақты талаптар болмаса да, Steyr Daimler Puch Австрия қарулі күштерімен байланысының арқасында әскерден жаңа қызметтік тапаншадан күтілетін қасиеттер туралы жақсы хабардар болды. Сондықтан компания тапанша жобасын Австрия қарулі күштерімен жасалған “бейресми” даму шарты ретінде қарастырды. Алғашқы конструкцияда бұрын ешбір тапаншада біріктірілмеген көптеген жаңа мүмкіндіктер енгізілді: қос әрекетті механизм (қауіпсіздік тетігі жоқ); газ шығарғыш кешіктірілген инерциялық жүйе; бекітілген ствол (теориялық тұрғыдан дәлдікті арттырады); көпбұрышты ойықтар; және жұмыс істейтін бөлшектердің азайтылған саны. Дамыту кезеңінде тапаншаға “Pi 18” деген жұмыс атауы берілді, ол 1970 жылдардағы тапаншалар үшін орташадан жоғары саналатын 18 оқтың сыйымдылығына сілтеме жасады. 1980 жылдары қайта ұсынылғанда, тапаншаның атауы “GasBremse” терминінен алынған “GB” деген аббревиатураға өзгертілді. Алғашқы жұмыс үлгілері 1972 жылы Австрия қарулі күштерінде сынақтан өтті. Әскери шенеуніктер тапаншаны қолдағанмен, коммерциялық келіссөздер сәтсіз аяқталды. Бұған себеп Steyr компаниясының бір мезгілде Австрия армиясына MPi 69 автоматтарының сатылуын ұсынуы және армияны Pi 18 тапаншаларын да сатып алуға итермелеуі болды. Steyr Daimler Puch пен Австрия армиясы келісімге келе алмады, нәтижесінде MPi 69 немесе Pi 18 тапаншалары Австрия армиясымен сатып алынбады. Бұл екі қарудың да тағдырын белгісіз қалдырды және Steyr компаниясын Pi 18 тапаншасын азаматтық нарыққа шығарудан бас тартты. 1981 жылы қайта ұсынылғанға дейін тапанша бірнеше рет модификацияланды. Оның қару сақшысы бұрынғыдан өзгеше, тік бұрышты пішінге келтірілді, қауіпсіздік тетігі мен стволды босату сияқты басқару элементтері қайта жобаланды, сондай-ақ тапаншаның рамасында Стерлинг стиліндегі бүгілген жабын пайдаланылды. Бұл өзгерістер тапаншаны 1980 жылдар нарығына сәйкес етуге және түпнұсқа Pi 18 пішініне ұқсас Rogak P18 тапаншасынан ерекшелендіруге бағытталған. Кейбір нарықтарда тапанша “GB 80” деп те аталады.
The first working models were fielded by the Austrian armed forces in 1972. Although the military authorities were supportive of the pistol, the business negotiations fell short. The reason for this was due to Steyr simultaneously trying to market the MPi 69 submachine gun to the Austrian army, while also pushing the army to buy the stocks of Pi 18 alongside them. Steyr Daimler Puch and the Austrian army failed to reach an agreement and neither MPi 69 nor Pi 18 was purchased by the Austrian Army. This left both weapons in flux and discouraged Steyr from releasing the Pi 18 for the civilian market. The pistol received a handful of modifications before being reintroduced in 1981. Its trigger guard was altered to a more jagged look, with redesigned controls such as safety and slide release, as well as a Sterling style crinkle finish on the pistol frame. This was to make the pistol more contemporary for the 1980s markets and to differentiate it from Rogak P18, which closely followed the appearance of the original Pi 18. In certain markets, the pistol is also referred to as "GB 80".
Плагиат, ROGAK/L.E.S. P-18
1970 жылдардың ортасында Steyr-дің АҚШ-тағы өкілі Рогак, Steyr GB-дің сериялық үлгісінен бұрынғы/прототипі "Pi 18" өндіріс құжаттарын белгісіз Steyr менеджерінен алды. Бұл қалай орындалғаны әлі анықталған жоқ. Рогак пен Steyr арасында өндіріс бойынша ресми лицензиялық келісім немесе басқа да байланысты келісім болған емес. 1980 жылы бір сауда журналында осы мәселе туралы сұралғанда, Steyr Daimler Puch (цитата) "Steyr мен Rogak арасында ешқандай келісім болған жоқ" деді. Рогак 1970 жылдардың соңында АҚШ-та "L. E. S. Rogak P 18" деген атпен тапаншаны өндіруді бастады және оны өз сату компаниялары арқылы бүкіл әлемге сатуға кірісті. Австриялық "Pi 18"-дің техникалық сипаттамаларына сүйене отырып, Рогак нарықта үлкен мүмкіндіктерді көріп, оларды мүмкіндігінше жылдам пайдалануды жоспарлады. Рогак үш "сыртқы түрі жағынан" аздап ерекшеленетін, тот баспайтын болаттан жасалған нұсқаларын өндірді. Рогак дұрыс өлшемдерді сақтауға және/немесе австриялық "Pi 18" түпнұсқасына ұқсас өнім жасау үшін қажетті материалдарды алуға күш жеткізбеді немесе ынта алмады. Нәтижесінде, бұл "жылдам және саспаған P 18" тапаншалары маңызды бөліктерінде құрылымдық талаптарға сай келмеді. Steyr-дің 1980 жылдары шығарған GB тапаншаларымен салыстырғанда, жалпы жұмыс сапасы өте нашар болды. Жағымсыз пікірлерге тап болғаннан кейін, Steyr Rogak P 18 олардың GB тапаншасына зиян келтіретінін түсінді, оны американдық нарыққа шығаруды жоспарлаған еді. Steyr Rogak-қа қарсы сотқа дайындалды, бірақ Рогак өз еркімен тапанша өндірісін тоқтатқандықтан сот болған жоқ. Өндіріс 1981 жылы тоқтағанға дейін шамамен 2300 тапанша сатылды.
Рогак П-18
Шығарылған кезде Рогак P 18 американдық қару журналдарының сыншылары мен тұтынушылар тарапынан өте теріс қабылданып, жазбаларға түсті. Оның нашар сападағы құрастырылуы мен нашар сенімділігі америкалық жұртшылықтың "Джамматик" немесе "жақсылатылған қоқыс" сияқты жағымсыз атауларын алды. Бұл азаматтық нарықтағы "Wonder nine" типті тапаншалардың алғашқы үлгілерінің бірі болды. Дегенмен, Rogak компаниясының жаңашылдық еңбегі Steyr Pi 18/GB-ны көшіруі салдарынан құлдырады. Рогак P 18 барлық уақыттағы ең нашар жартылай автоматты тапаншалардың бірі ретінде жаман атқа ие болды. Бірақ, ол қару-жарақ коллекционерлері үшін әлі де қызығушылық тудырады.