Кіріспе

Эпидермистен өлі тері жасушаларын алу

Косметологияда эксфолиация – терінің беткі жасушаларын және жиналған кірді тері бетінен алып тастау процесі. Бұл термин латын сөзі exfoliare («жапырақтарды шешу») сөзінен шыққан. Бұл косметикалық индустрияда кең таралған практика, себебі ол терінің жаңаруын ынталандырады және тері тосқауылдарын терең тазартады. Бұл процесті бетке жағу кезінде механикалық немесе химиялық әдістермен, мысалы, микродермабразия немесе химиялық пилингтер арқылы жүзеге асыруға болады. Эксфолианттар әдемілікті күшейтуге, жастық және салауатты көрініс беруге көмектесетін құралдар ретінде жарнамаланады.

Тарих

Эксфолиация алғаш рет ежелгі египеттіктер арасында қолданылған. Бұл практика Азияда, әсіресе Қытайда, Цин династиясы (1644–1944 жж.) кезінде де қолданылған.

Механикалық эксфолиация

Механикалық эксфолиация әдістеріне теріге абразивті материалмен физикалық түрде сүрту кіреді. Мұндай эксфолианттарға микрофибралық маталар, жабысқақ эксфолиациялық парақтар, микродәнешіктермен жасалған бет скрабтары, креп қағазы, ұнтақталған абрикос немесе бадам қабықтары, қант немесе тұз кристалдары, пемза, шүмек, щеткалар және тірнақтар сияқты абразивті материалдар жатады. Пайдаланушы өздігінен қолдана алатын түрлі бет скрабтары саудада қолжетімді. Құрғақ терісі бар адамдар пемза немесе жанартау тастары көп мөлшерде бар эксфолианттардан аулақ болуы керек. Пемза көбінесе аяқ терісін жаңартуға қолданылатын материал.

Loofah (Луфа)

Луфа – теріні тазалау және жаңарту мақсатында қолданылатын душ аксессуары. Луфа ағаштан жасалған шүмектерге ұқсас, ыстық және субтропиктік аймақтарда өсетін, қияр тұқымдасына жататын луффа өсімдігінен жасалады. Луффа өсімдігі жетілген кезде оның талшықтары кеуіп, қалған қабығын тұқымдарын алып тастағаннан және пішін бергеннен кейін, сүрткіш құрал ретінде пайдалануға болады. Луфаның тек жаңартудан басқа да пайдалары бар: ол денеге сабынды жақсы таратып, тазалауға көмектеседі және қолдану кезінде қан айналымын жақсартады. Луфа кеуекті болғандықтан, бактериялар мен саңырауқұлақтарға бейім, бұл зиянды және инфекция тудыруы мүмкін. Луфаны дұрыс күту үшін әр қолданғаннан кейін оны шайып, кептіру керек, ал апта сайын тазалау үшін ағартқыш ерітіндісіне батыру керек.

Эксфолиациялық торлар Ганаға тән, бірақ Батыс Африканың көптеген елдерінде де кең таралған. Эксфолиациялық торларды күту үшін оларды қолдану арасында кептіріп, апта сайын кір жуғыш машинада немесе қолмен жуу керек. Пластикалық бұршақтар пемза, сүйкеу және жаңғақ қабықтары сияқты табиғи, экологиялық таза жаңартушы заттардың орнына қолданылады. Микробұршақты скрабты қолдану үшін теріні жылы сумен жұмсақ етіп, өнімді теріге айналма қозғалыстармен жұмсақ сүртіп, содан кейін теріден шаю керек.

Пемза

Пемза – газды көпіршіктермен ішінде қамалып, жылдам салқындаған еритілген лавадан тұратын магмалық тау жынысы, ол көбінесе тері қабыршақтағыш материал ретінде қолданылады. Пемза орташа деңгейде абразивті материал болып табылады, сондықтан ол тері қабыршақтауға пайдалы. Дерматома бет терісіндегі өлі тері жасушаларының ең жоғарғы қабатын және жұмсақ түктерін алып тастау үшін ақырып жылжытылады. Бұл процеске тері өнімдерді жақсы сіңіруге және коллаген өндірісін арттыруға көмектеседі, бұл терінің құрылымын және серпімділігін жақсартады.

Шашты алып тастау

Кейбір шаш алу әдістері теріге механикалық түрде қабыршақтану (эxфолиация) жасайды. Воскпен шаш алу теріден шашты жұлып шығарып, қабыршақтануға көмектеседі. Оны екі-сегіз апта сайын жасауға болады, бірақ көптеген қабыршақтану құралдары сияқты жиі қолданылмайды. Сондықтан, ол қабыршақтану режимін толыққанды алмастыра алмайды. Жақпен қырқу да қабыршақтану қасиеттеріне ие. Шаш қырқуға арналған щетканы бетке күшпен жүгірту өлі тері жасушаларын алып тастап, теріні бірден тазартады. Щеткамен көбікті жаққаннан кейін, қырыққышпен теріге жақыннан жүргізу арқылы өлі тері жасушалары алынады. Қолмен ұсталатын қырыққыштар электрлі қырыққыштарға қарағанда тиімдірек қабыршақтандырады.

Тарих

Теріні әдемілеу үшін химиялық қабыршақтау әдістері ежелгі египеттіктер заманына дейін барып жетеді. Олар тері сапасын жақсарту үшін жануар майы, алабастр, тұз және қышқыл сүттің қоспасын пайдаланған. Грек, рим, түрік, үнді және венгр халықтары сияқты көптеген өркениеттерде түрлі басқа химиялық қабыршақтау техникалары дамыған. Бұл химиялық заттар жасушалардың байланысын әлсіретіп, оларды оңай шешуге мүмкіндік береді. Олардың ішінде күнделікті қолдануға арналған АХҚ (альфа-гидроксил қышқылы) және БХҚ (бета-гидроксил қышқылы) ғана нарықта қолжетімді. АХҚ терінің сыртқы қабатын тазарту үшін қолданылады, ал БХҚ теріге еніп, оны іштен тазартады. Бұл қабыршақтағыштарды медициналық мамандар жоғары концентрацияда қолдана алады немесе рецептсіз өнімдер арқылы төмен концентрацияда ұсына алады. Бұл типтегі қабыршақтау акнемен күресу кезінде ұсынылады. Континенттік Еуропаның сұлулық орталықтарында шарап жүзімі қабыршақтау қасиеттеріне ие деп есептеледі және винотерапияда қолданылады. Басқаша айтқанда, шашты жоюға арналған болса да, «Найр» және қырқу ұнтағы сияқты химиялық депиляторлар да химиялық қабыршақтағыш ретінде әрекет етеді. Мұндай өнімдерде кальций гидроксиді және/немесе тиогликоль қышқылы бар. Олар шашты түгелдей тартып алудың орнына, тері астындағы шашты ішінара жойғандықтан, шаш алудан гөрі жиі қолданылады (аптасына бір рет). Апта сайын қолдану апталық қабыршақтау режимін алмастыра алады.

Технологиялық эксфолиация

Косметика өнеркәсібіндегі технологиялық жетістіктер лазерлік жаңарту сияқты инновациялық тері қабыршақтану техникаларын дамытуға әкелді.

Лазерлік аблациялық қайта өңдеу

Бұл әдіс көбінесе бет жаңарту үшін қолданылады. Бұл тері бетіндегі ақауларды емдеу үшін лазерді пайдаланатын қабыршақтану процесі. Бұл қабыршақтану әдісі әжімдер мен тері түсінің өзгеруін емдеуде ең тиімді. Көмірқышқыл газы лазерлері, эрбий лазерлері және олардың комбинациялары – бетін қайта жаңарту процесінде қолданылатын аблятивті лазерлердің түрлері. Лазер терідің сыртқы жоғарғы қабатын алып тастайды, сонымен бірге оның астындағы тері қабатын қыздырады. Бұл процесс коллаген өсуін ынталандырады, бұл терінің текстурасын және серпімділігін жақсартады. Терінің жоғарғы қабаты жазылып, қайта өсіп, тегіс және тар көрініс береді. Дермабразия процедурасы алдында теріді ұю үшін анестезия қажет. Емдеудің ауқымына байланысты, емдеуден туындаған ауырсынуды азайту үшін қосымша ұйытқыш дәрілер берілуі мүмкін. Ал, шамадан тыс жасанды қабыршақтану терінің микроорганизмдерге қарсы қорғаныс қабатын бұзып, инфекцияға әкелуі мүмкін. Осылайша, 2014 жылдың маусымында Иллинойс штаты микрошариктерді қолдануға тыйым салған алғашқы американдық штат болды, ал L'Oreal, Johnson & Johnson және Colgate сияқты косметика өндірушілері көбірек табиғи ингредиенттерді пайдалануға келісті.