Кіріспе

Пигменттелген балауыздан жасалған таяқ, жазу немесе сурет салу үшін қолданылады. Балауыз бояулары пастельдерден, онда пигмент құрғақ байланыстырғыш заттармен, мысалы, арабика жемісімен араластырылады, және майлы пастельдерден, онда байланыстырғыш балауыз бен майдың қоспасы болып табылады, ерекшеленеді. Балауыз бояулары әртүрлі бағада сатылады және олармен жұмыс істеу оңай. Олар көптеген бояулар мен маркерлерге қарағанда азрақ ластанып, дөңгелектелген (қарындаш немесе қалам қолданғандағы өткір ұштардың қаупін жояды), көбінесе улы емес және кең ауқымды түстерде қол жетімді. Осы қасиеттері балауыз бояуларын кішкентай балаларды сурет салуға үйрету үшін ең қолайлы құралға айналдырады, сонымен қатар оларды студенттер мен кәсіби суретшілер де жиі пайдаланады.

Құрамы

Қазіргі ағылшын тілінде "crayon" термині көбінесе балалар қолданатын стандартты балауызды бояулармен байланысты. Мұндай бояулар әдетте шамамен ұзындығы 9-10 см болып келеді және негізінен парафиннен жасалады. Парафин қыздырылып, суытылып, пайдалы балауыз затты бояуға болатын дұрыс температураға жеткізіледі, содан кейін оны өндіріп, бүкіл әлемге жіберіледі. Парафин балауыздары косметикада, шамдарда, баспа сиясын дайындауда, жемістерді консервілеуде, фармацевтикалық өнеркәсіпте, майлау мақсатында және бояу қарындаштарда қолданылады. Колин Снедекер, Binney & Smith (Crayola-ның сол кездегі бас компаниясы) компаниясының химигі, тұтынушылардың боялған маталар мен қабырғаларға қатысты шағымдарына жауап ретінде бірінші жууға болатын бояуларды жасады. 1990 жылы Snedeker компаниясына жуатын қарындаштарда қолданылатын жуатын қатты таңбалау құрамына патент берілді. Кейіннен бұл мағына "қалам" деп өзгерді, ол қазіргі француз тілінде де қолданылады. Рим ғалымы Плиний Ескісі алғашқы балауыз бояумен сурет салу әдістерін сипаттаған болуы мүмкін. Бұл әдісті ежелгі египеттіктер, римдіктер, гректер және Филиппиннің жергілікті халқы әлі күнге дейін қолданады. Алайда, бұл процесс бояуларды ұстауға және бояуға арналған пішінге айналдыру үшін қолданылмады, сондықтан сыныпта немесе балалар қолөнерінде қолдануға жарамсыз болды. Қазіргі кездегі бояу қарындаштар Еуропадан пайда болды деп есептеледі, онда алғашқы цилиндр пішінді бояу қарындаштардың кейбіреулері көмір мен майдан жасалды. Пастель – бұл суретшіліктің заманауи қарындашпен бірге пайда болған түрі, оны 1495 жылы Леонардо да Винчи жасаған. Conté бояулары, Парижден шыққан, пастель мен кәдімгі бояулардың аралас түрі, 1790 жылдардың соңынан бастап суретшілер үшін сурет салу бояулары ретінде пайдаланылады. Кейіннен, түрлі түстегі ұнтақ пигменттер 19 ғасырдың басындағы өнімдердің көпшілігінде кездесетін негізгі көмір құрауыштың орнын алды. Әдебиетте бояу қарындаштар туралы мәлімет 1813 жылы Джейн Остиннің "Гордость и предубеждение" кітабында кездеседі. Француз литографы Жозеф Роуз Лемерсье де қазіргі қарындашты ойлап тапқандардың бірі. 1828 жылы Париждегі бизнесі арқылы ол түрлі бояу және түстермен байланысты өнімдер шығарды. Бірақ Еуропалықтардың майдың орнына шайырды қолдануы қарындашты нығайтатынын байқаған кезде, Америка Құрама Штаттарында да түрлі жұмыстар жасалды. Бастапқы кезде бірнеше компаниялар мен өнімдер табысты білім беру және суретшілер нарығына бәсекелесіп жатты. Franklin Mfg. Co, 1876 жылы Нью-Йорктің Рочестер қаласында құрылған, балауыз бояуларды жасап, сатуға арналған алғашқы компаниялардың бірі болды, ал 1883 жылы олар сол жылы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде бояуларды көрсетумен пайда болды. Қазіргі заманғы парафиндік балауыз бояуларының алғашқы жазбалары 1880 жылдардың аяғында балауыз бояуларын жасаған Массачусетс штатындағы Чарльз А. Боулиден келеді. Боули Денверс маңында әр түрлі қағаз бұйымдарын сататын және былғарыға таңба қоюға арналған түсті балауызды әзірлеген. Ол көбірек дәлдікке мұқтаж болғандықтан, үйіне оралып, балауыз бояуларды қарапайым, қарындашқа ұқсас цилиндрлік пішінге айналдырды. Ол бояуларды әшекейлі қораптарға салып, оларды таныс клиенттер арқылы сататын. Оның бояулары үшін сұраныс көп ұзамай өндірісті ұстап тұру қабілетінен асып түсті және ол 1902 жылы қалам бояуларын шығаратын American Crayon компаниясымен серіктестік құрды. Эдвин Бини мен К. Гарольд Смит Нью-Йорк штатындағы Бинидің Пикскилл арқылы бояу нарығында ұзақ уақыт бойы қалыптасқан, химиялық зауыттар кит пен көміртекті, сондай-ақ олардың крейді өнімдерін жағу арқылы шамды қара қылып шығаратын. 1902 жылы олар Staonal маркалы қарындашты жасап шығарды. Бір жылдан кейін, 1903 жылы Эдвин Биннидің әйелі Элис Стейд Бинни француз тілінде "крей" деген сөзді "олейлі" деген сөзбен біріктіріп, "Crayola" деген атау берді. Бинни мен Смит өздерінің шығармаларын тез пайдаланып, әр түрлі өлшемді және түрлі түсті палитралар сатты. Rubens Crayola желісі 1903 жылы басталды, ол суретшіге бағытталған және Еуропадан шыққан Raphael маркалы бояу қарындаштармен бәсекелесу үшін жасалған. Олардың ең танымал бренді сары қораптардағы Crayola "Алтын медаль" желісі болды, бұл компания 1904 жылы наурыз айында Санкт-Луис әлем көрмесінде An du Septic шаңсыз сақинасымен алған бірін білдірді. Олар бұл сыйлықты медальді қораптың бетінде бейнелейтін бояулардың жаңа желісін жасауға пайдаланды. Бастапқыда олар No. 8 қорабын әзірлеп, енгізді. 8 түрлі-түсті 8 қорап, ол бірден сәттілікке ие болды; ол тіпті 1905 жылдың басында почта маркасында да көрсетілді. Содан кейін олар басқа Crayola бояу қораптарын тоқтатуды бастады, осылайша Crayola бояуларының желісі Алтын медаль дизайрын ұсынды. Жүздерше компаниялар бояу нарығына енді, бірақ бүгінде тек бірнеше ғана қалды, ал Crayola АҚШ нарығында үстемдік танытуда. Бұл бренд басқа брендтердің бояуларын сипаттау үшін де қолданылатын жалпы атауға айналды. Барлығында АҚШ-та 300-ден астам құжатталған бояу өндірушілер және басқа елдерде одан да көп болды.

Бүгін

Crayola-дан басқа, бүгінде Rose Art Industries және American Crayon Company-нің мұрагері Dixon Ticonderoga сияқты тағы да басқа брендтік бояу өндірушілер бар. Көптеген жеткізушілер жалпы немесе дүкен брендті бояуларды шығарады. Олар көбінесе супермаркеттерде кездеседі. 2000 жылы Сиэтл Пост Интеллигенсер газеті мамыр айында үш брендтің құрамында асбест анықталғанын хабарлағаннан кейін, көптеген танымал бояу қарындаштардың асбестпен ластануы мүмкін деген алаңдаушылық туды. АҚШ Тұтыну өнімдерінің қауіпсіздігі комиссиясы (CPSC) маусым айында жариялаған қосымша зерттеуде үш бояу қарындағында асбест талшықтарының іздері және талкты байланыстырушы зат ретінде қолдану салдарынан асбест ретінде жаңылыстыруға болатын өтпелі талшықтардың көп мөлшері табылды. CPSC тәуекелдің төмен екенін мәлімдеді, бірақ алаңдаушылықтарды ескере отырып, өндірушілерден аталған бояуларды қайта жасауды сұрады және олардың осыған тез келісім білдіргені үшін мақтады.

Суретшілер

Франсуа Клуэ (1510-1572) және Николас Ланьо (1590-1666) сияқты ерте француз суретшілері өздерінің алғашқы көркем жобаларында пастельдерді пайдаланған. Клуэ пастельдерді өте күрделі болғандықтан Генрих V-нің назарын аударған, портреттерін жасау үшін қолданды, ол оны рыцарь атады. Ол патша сарайының суретшісі болды, және оның өнер мансабының барлығы балауыз пастельдермен басталды және олардан тұрды. Ланьо портреттерін балауыз пастельдермен контурледі, сондай-ақ акварельдің түстерін пайдаланды. Оның портреттерінде көбінесе қызығушылық танытқан немесе айналасындағы оқиғалардан хабарсыз көрінетін адамдар бейнеленген.