Кіріспе

Луизиана штатындағы тарихи үй, АҚШ.

Питот үйі – Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы тарихи маңызы бар орын және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген. Питот үйі – 18 ғасырға жататын креолдық отарлық ел үйі, ол Нью-Орлеан қаласының 1440 Мосс көшесінде орналасқан. Питот үйі қазір Луизиана ескерткіштер қоғамының меншігінде, және ғимарат қоғамның бас кеңсесі ретінде пайдаланылады. Үй Байо Сент-Джон жағасында орналасқан, және оны бұзудан қорғау үшін бастапқы орнынан бірнеше блокқа жылжытылды.

Тарих

Пито үйін 1799 жылы Дон Бартолом Боске Байо Сент-Джон жағасындағы шалғайдағы үй ретінде салған. Боскенің үйі кірпіш тіреулерде орналасқан көтерілген коттедж болған деген болжам бар. Боске испан отаршылдық шенеунігі болды, оның қызы Сюзет Луизиана губернаторы Уильям Клейборнға үйленді. Ескерту: 1790 жылғы сәулет туралы мақалада үй 1790 жылы аяқталғаны және оны Дон Сантьяго Лоррейнс салғаны айтылады. Сондай-ақ, Эдгар Деганың әжесі Мадам Риллие (1805–1810) үйді иеленген кезде, бірінші қабат жұмсақ кірпіштен қаланған қабырғалармен жабылыпты. Риллие сонымен қатар оңтүстік галереясын және бірнеше шаруашылық ғимараттарды салған, олар қазір сақталмаған. Үйге 1810–1819 жылдары тұрған төртінші иесі Джеймс Питоттың есімі берілген. Пито Нью-Орлеанның алғашқы «америкалық» мэрі (1804–1805) саналады; ол Францияда туғанымен, 1796 жылы Нью-Орлеанға келгенге дейін АҚШ азаматтығын алған. Ішінде 19 ғасырдың басындағы американдық және Луизианалық антиквариаттар бар, бірақ бұл заттар үйге түпкілікті емес. Джеймс Питоның қызы Софи Габриэльдің портреті – үйдің бұрынғы тұрғындарының иеленген жалғыз артефакт. Үйдің басқа да белгілі иелері Феликс Дукайет және Американың алғашқы қасиетті әйелі, Әйе Кабрини.

Үй

Бұл үй "байу көпірінің" орналасқан жерінен бірнеше метр қашықтықта. Губернатор Клейборн 1811 жылғы неміс жағалауы көтерілісі кезінде әскерилерге "негрлерге осы жерден өтуге немесе қайтадан өтуге рұқсат бермеуді" бұйырған. Кейбір тарихшылардың пікірінше, бұл оқиға Америка топырағындағы ең ірі құл көтерілісі болған (барлық тарихшылар мойындамайтын теория), және 1811 жылдың қаңтар айында өзеннің жоғарғы ағысында тұратын ақ нәсілді отбасылар Метари Роуд арқылы Нью-Орлеанға ағылып келді. Бұл жол – Байо Сент-Джондағы көпірден өтетін және Байо жолы арқылы қаланың "арғы жағына" қалыпты кіреберіске қол жеткізуді қамтамасыз ететін "биік жатқан" жол болды. 1964 жылы Луизиана ескерткіштері қоғамы үйді қираудан сақтап, оны бастапқы сәніне келтірді. Құрылысында екі еңкейген шатырлы, ағаш тіреулер арасындағы кірпішпен қапталған қабырғалар (briquette entre poteaux) көрінеді. Ағаш тіреулер құрылымдық қолдауды қамтамасыз етеді, кірпіштер жылуды сақтайды, ал гипс осы құрылымды ылғал мен шіруден қорғайды. Пито үйінің стилі ерекше – дәліздер жоқ және сыртқы баспалдақтары бар. Үй ысты жаз бен жәндіктерді ескере отырып жобаланған. Есіктер бір-біріне қарама-қарсы орналасқан, соның арқасында салқын ауа айналымы қамтамасыз етілген. Үйдің төменгі және жоғарғы қабаттарындағы кең галереялар қабырғаларды күннен қорғайды және сыртқы желдің өтуіне мүмкіндік береді. Пито үйі су тасқынына төтеп беру үшін де салынған. Үйдің төменгі қабатындағы кірпіш едендер, бастапқыда құм мен әктің қоспасымен қапталған, Катрина дауілінің су тасқынынан аман қалды, себебі олар судың ағып кетуіне мүмкіндік берді. Галерея, артқы лоджия және ұйықтайтын веранда ашық ауада демалу, тамақтану және ұйықтау үшін пайдаланылды. Олар Луизиананың күшті күнінен қорғану үшін жапқыштармен жабдықталған.

Бақ

Пито үйінің бағында Пито үйі салынған кезеңге тән дәстүрлі өсімдіктер өседі. Олардың ішінде жергілікті гүлдер, цитрус ағаштары, көп жылдық өсімдіктер, түймедақтар, көне гүлдер, камелиялар, шөптер және көкөністер бар. Бақ – жоғарыдағы галереядан көрінуге арналған дәстүрлі партерлік бақ, ал жиектегі қайың жиегі жақында қайта жаңартылды. Партердің шетімен Луизиананың туған жерінде өсетін гүлдері мен бұталары көрсетілген жергілікті өсімдіктер бағы орналасқан. Үйдің қасында аула бар, онда мерекелер мен шаралар ұйымдастырылады.