Кіріспе
Карталық ойын
Фаза 10 – 1982 жылы Кеннет Джонсон жасаған және 2010 жылы Fundex Games компаниясынан құқықтарды сатып алған Mattel компаниясы сатқан карталық ойын. Фаза 10, контракттік ромми деп аталатын ромми ойынының бір түріне негізделген. Ойын екі стандартты карта жинағына тең арнайы жинақтан тұрады және оны екіден алты адамға дейін ойнауға болады. Ойынның атауы ойыншының жеңу үшін өтуі тиіс он фазадан (немесе комбинациядан) алынған. Көптеген адамдар ойынды бейсбол ережелерімен үйлестіріп қысқартады және толық он фазаны аяқтауға уақыт жетпеген жағдайда 5,5 фазаны толық ойын деп санайды. Ойын тоқтатылғанда, егер біреу 5,5 фазаны немесе одан көп аяқтаса, көшбасшы жеңімпаз болады. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, Фаза 10 Fundex компаниясының ең көп сатылған өнімі болып табылады, 62 600 000 данадан астам сатылды, бұл Mattel компаниясының Uno ойынынан кейін екінші ең көп сатылған коммерциялық карталық ойын. 2010 жылдың желтоқсан айында Fundex Фаза 10 лицензиялық құқықтарын Mattel компаниясына сатты.
Анықтамалар
Сет: Сет – бірдей нөмірлі және кез келген түсті екі немесе одан көп картадан тұрады. Рет: Рет (түзуге ұқсас) – кез келген түстегі ретпен орналасқан үш немесе одан көп картадан жасалады. Реттер бірден он екіге дейін болуы мүмкін. Түс: Түпнұсқа және Мастер нұсқасының 8-ші фазасы, сондай-ақ Phase 10 Twist-тің бірнеше фазалары ойыншыдан бір түсті (немесе қалыпты ойын карталарын қолданса, мастьті) карталарды жинауды талап етеді. Реттердің бәрі бір түсті болуы міндетті емес (көптеген стандартты колодалы реми нұсқаларындағыдай). Wild карталары, белгілі бір басылымдарда түсі көрсетілгеніне қарамастан, кез келген түсті білдіруге қолданылуы мүмкін, ал Skip карталары, белгілі бір басылымдарда көк түсті болғанына қарамастан, осы (немесе кез келген) фазаны аяқтау үшін қолданыла алмайды. Жұп не тақ: Жұп не тақ – жұп (2, 4, 6, 8, 10, 12) немесе тақ (1, 3, 5, 7, 9, 11) сандары бар екі немесе одан көп картадан тұрады.
Ойынның түрі
Бір ойыншы дилер ретінде таңдалады (немесе әр қолдан кейін дилерлік сол жаққа ауысуы мүмкін). Дилер карталар жиынтығын шайқап, әр ойыншыға бір-бірден 10 картадан, суреті төмен қаратылып, береді. Ойыншылар өздерінің 10 картасын басқа ойыншылар көре алмайтындай ұстайды. Қалған карталар жиынтығы ойын алаңының ортасына суреті төмен қаратылып қойылады – бұл қосымша жиынтық болады. Дилер содан кейін қосымша жиынтықтың үстіңгі картасын ашып, оны қосымша жиынтықтың жанына, тастау жиынтығы ретінде қояды. Ашылған жол картасы келесі ойыншыға беріледі. Бірінші қол кезінде барлық ойыншылар 1-кезеңді аяқтауға тырысады. Ойын келесідей жүреді: 1. Қосымша жиынтықтан немесе тастау жиынтығынан бір карта тарту. 2. Аяқталған ағымдағы кезеңді ойнау (мүмкін болса). 3. Өз кезеңін аяқтағаннан кейін басқа ойыншылардың кезеңдеріне қосылу (сол қолда). 4. Бір картаны тастау жиынтығына салу.
1. Drawing a card from either the draw pile or the discard pile
2. Laying down their completed current phase (if possible)
3. Hitting on other players phases once they have laid down their own phase. (on the same hand)
4. Placing one card on the discard pile.
Аяқтау кезеңдері
Фазалар 1-ден 10-ға дейін ретпен орындалуы керек. Ойыншы оны төсеу алдында толық Фазаны қолында ұстауы тиіс. Ойыншы Фазаның минималды талаптарынан артық карталарды төсеуге болады, бірақ қосымша карталарды Фазадағы карталарға тікелей қосу мүмкіндігі болған жағдайда ғана. Мысалы, егер Фаза 3 картадан жиын жасауды талап етсе, ал ойыншыда сол картадан төртеу болса, ойыншы Фазаны аяқтағанда төртеуін де төсеуге болады. Бір қолмен тек бір Фаза ғана орындалуы мүмкін. Мысалы, 7 картадан тізбек жасауы керек ойыншы (4-фаза), сол қолмен 9 картадан тізбек жасап келесі екі фазаны аяқтауға болмайды. Ойыншы сәтті Фаза жасаса, келесі қолда келесі Фазаны жасауға тырысады. Егер Фаза жасауға үлкермесе, келесі қолда сол Фазаны қайта жасауға тырысуы керек. Сәйкесінше, ойыншылардың барлығы бір қолмен бір Фазаны орындамай қалуы мүмкін. Ойыншы Фаза жасағанда есепке жазылады. Фаза үшін есепке жазылу үшін ойыншы қолды жеңуі міндетті емес. Көптеген ойыншылар бір қолмен өз Фазаларын аяқтауы мүмкін. Ескерту: Тізбек жасағанда барлық карталардың түсі бірдей болуы керек.
Соққы
Фаза жасағаннан кейін қалған карталардан құтылудың жолы – соққы беру. Соққы жасау үшін картаны тікелей жасалған фазаға қою керек. Қосылатын карталар, фазадағы карталармен дұрыс сәйкес келуі тиіс. Ойыншы соққы жасамас бұрын, өзінің фазасын жасамауы керек. Ойыншы тек өз кезегінде ғана соққы бере алады. Ойыншы өзінің және басқа ойыншылардың фазаларына кез келген комбинациямен соққы бере алады, сондай-ақ бір кезегінде қолынан ойнай алатын барлық карталармен соққы бере алады. Ойыншыларға фазадағы жабайы картаны, оның орнында тұрған картаға сәйкес картамен алмастыруға рұқсат етілмейді. Жабайы карталарды алмастыру – нұсқаулық ережелердің бірі.
Арнайы карталар
Wild: "Wild" картасы сандық картаның орнына қолданылуы мүмкін және кез келген фазаны аяқтау үшін кез келген түс ретінде пайдаланылуы мүмкін. Phase 10-ның алғашқы басылымдарында әр түстен екі "Wild" картасы болған; шатасуды азайту үшін қазіргі басылымдарда қара түсті "Wild" карталары қолданылады. Бір фазаны аяқтау үшін бірнеше "Wild" карталарын пайдалануға болады. Ойыншылар бір табиғи картаны қолданғанша, қалағанша көп "Wild" карталарын пайдалана алады. "Wild" картасы фазада ойналғаннан кейін, оны мақсатталған картамен ауыстырып, басқа жерде қолдануға болмайды. Ол қол аяқталғанша сол күйінде қалуы керек. Егер дилер тастау қатарын "Wild" картасымен бастаса, оны бірінші ойыншы ала алады. Skip: "Skip" карталарының жалғыз мақсаты – басқа ойыншының кезегін өткізіп жіберуге мәжбүрлеу. Ойыншы өз кезегінде "Skip" картасын тастап, кезегін өткізіп жіберуге тиіс ойыншыны таңдайды. "Skip" картасын тартып алғанда, оны дереу тастауға немесе кейінгі кезеңге сақтап қоюға болады. "Skip" картасын тастау қатарынан алуға болмайды. "Skip" картасын кез келген фазаны аяқтау үшін қолдануға болмайды, соның ішінде 8-фазаны (бір түстің жеті картасы). Phase 10-ның алғашқы басылымдарында көк түсті "Skip" карталары болған, бұл колодадағы қарапайым көк карталармен шатасуға себеп болған; қазіргі басылымдарда "Skip" карталары қара түсті. Сізден кейін ойнайтын ойыншыны өткізіп жіберуге болмайды, бірақ сізден бұрын ойнаған ойыншыны өткізіп жіберуге болады. Бір ойыншы бір раундта екі рет өткізілмейді; олар тағы да өткізілгенге дейін раундта кезегін жоғалтуы керек. (Оларды қатарынан екі рет өткізіп жіберуге болады, бірақ олар кезегін өткізіп жібергеннен кейін ғана.) Егер тастау қатарын бастайтын алғашқы карта "Skip" картасы болса, онда бірінші ойыншының кезегі өткізіледі.
Жеңіс
Егер тек бір ойыншы 10-шы кезеңді орындауға тырысып, оны аяқтаса, ол жеңімпаз болады және ойын дереу аяқталады. Егер екі немесе одан көп ойыншы бір қолда 10-шы кезеңді аяқтаса, онда 10-шы кезеңді аяқтаған және ең төмен жалпы ұпай жинаған ойыншы жеңімпаз болады. Егер тең түссе, тең түскен ойыншылар 10-шы кезеңді қайта ойнайды, ал өз кезеңін бірінші аяқтап, барлық карталарын тастаған ойыншы жеңеді.
Айналып тұрған түрлендіру
Ойынның бір түрі – "Қалқып ойнау". Бұл ресми ережелерде жазылмаған, бірақ кейбір ойыншылар осылай ойнауды қалайды. Қайталап айтамын, бұл ресми ойын ережелерінде көрсетілмеген. Ойыншы соңғы картасын тастап шығудың орнына, карта тартады да, содан кейін қолындағы барлық карталарды тастамай ойнайды. Бұл "қалқып шығу" деп аталады. Ойыншы қолды аяқтау үшін карта тастауы керек болғандықтан, басқа ойыншылардың өзі шығуға немесе кем дегенде ұпайларын жақсартуға мүмкіндік алатын қосымша кезегі болады. Сонымен қатар, "қалқып ойнап" тұрған ойыншы, егер ойнауға мүмкіндігі болса, карта тартады да ойнайды, ал тастау қалыбынан жоғарғы картаны тартуға міндетті; осылайша, "қалқып ойнап" тұрған ойыншы келесі кезегінде тастаудың орнына ойнауға мәжбүр болуы мүмкін. Ойыншыны әдеттегідей өткізіп жіберуге болады. Егер басқа ойыншы "қалқып ойнап" тұрғаннан бұрын шығып кетсе, ол нөл ұпай алады, бірақ техникалық түрде жеңіске жетпейді. "Қалқып ойнаудың" стратегиялық мәні мынада: "қалқып ойнап" тұрған ойыншының алдындағы ойыншы, кем дегенде бірнеше кезең бойы оны "қалқып ұстауға" тырысады, яғни "қалқып ойнап" тұрған ойыншыға тиесілі және ойнауы керек карталарды тастап, немесе оны өткізіп жіберу арқылы. Бұл, әдетте, "қалқып ойнап" тұрған ойыншының алдындағы ойыншыны басқа ойыншылармен салыстырғанда, қолайсыз жағдайға түсіреді және егер ол әлі кезеңін аяқтамаған болса, оның кезеңін аяқтауы қиындайды. Ойыншылар бұл стратегияны бір ойыншыға қарсы "бірігіп" ойнау үшін пайдалана алады; олардан кейінгі ойыншы "қалқып ойнайды", бұл алдыңғы ойыншыны оны "қалқып ұстауға" мәжбүр етеді, ал қалған ойыншылар өз кезегін салуға немесе шығуға бірнеше қосымша мүмкіндік алады. Әрине, "қалқып ойнап" тұрған ойыншының алдындағы ойыншы оны "қалқып ұстауға" міндетті емес және өзі шығуға, кезеңін салуға (осылайша қолдағы ұпайларын күрт азайтады) немесе "қалқып ойнап" тұрған ойыншыға карта тартуға рұқсат беру арқылы қолды беріп жіберуі мүмкін (тартылған карта ойнатуға жарамсыз болып, тасталатын карта болуы мүмкін). Егер ойыншы "қалқып ойнап" тұрса, және оны тастауға немесе тартуға болатын ешқандай карта болмаса, онда ол "өлген қалқып ойнаушы" деп аталады; "қалқып ойнап" тұрған ойыншы келесі кезегінде қолды аяқтауға мәжбүр болуы мүмкін. Бұл сирек кездеседі және әдетте "қалқып ойнап" тұрған ойыншы ұзақ тізбектелген карталардан тұратын кезеңді аяқтағанда, ешкім басқа кезеңін аяқтамағанда және "қалқып ойнап" тұрған ойыншының тізбегі 12 мәнге дейін жеткенде болады. Егер сол кезеңде ешкім баспалы кезеңді салмаса, тек басқа ойыншы немесе баспалы картаны салмаққа қоятын "қалқып ойнап" тұрған ойыншы ғана қолды жалғастыра алады, ал палубада осындай картаның тек төртеуі бар.
Таңдаулы Wild Card әдісі
Егер дилер қолдың басында жабайы картаны ашса, дилер сол картаны кімге беру керектігін өзі шешеді, ол автоматты түрде дилердің сол жағындағы ойыншыға берілмейді. Жабайы картаны алған ойыншы өз қолынан бір картаны тастауға тиіс (ол карта "Скип" болмауы керек), содан кейін ойын дилердің сол жағындағы ойыншымен жалғасады (немесе егер сол ойыншы жабайы картаны алса, одан кейінгі сол жақтағы ойыншымен). Бұл ойынның кездейсоқтық элементін азайтып, стратегиялық және/немесе әлеуметтік жақтарын күшейтеді. Осыған ұқсас ереже бірінші карта ретінде "Скип" картасы ашылған жағдайда да қолданылуы мүмкін.
Келесі жолдағы Wild Card ережесі
"Wild" картасын "Skip" картасы ретінде қолдануға болады. (Шын мәнінде, кез келген карта) Бұл әдісті 1984 жылы Эллисон Стек танымал еткен.
Мастерлік нұсқасы No1
Ойын ережелері Мастерс нұсқасындағыдай, бірақ ойыншы фазаны ойнап жатқанда, қандай фазаны аяқтап жатқанын жариялайды.
Фазаға қарсы
Антифазада, қазіргі фазада қалу үшін, өзіңіздің фазаңызды аяқтауыңыз қажет. Фазаны аяқтамасаңыз, бір фазаға төмен түсесіз.
Басқалары үшін фазаға қарсы
Басқаларға қарсы фазада, ереже картасы колодада қалдырылады және ол сіздің соңғы картаңыз ретінде тасталады. Содан кейін сіз келесі фазаға кім түседіін анықтай аласыз. Егер карта қолыңызда қалса, сіздің өзіңіз келесі фазаға түсесіз. Сондай-ақ, картаны бетімен төмен қаратып тастауға болады, бірақ оны колодадан карта тарта алатын келесі ойыншы жинап алады.
10-шы кезең
Phase 10 Dice – Phase 10 ойынынан шабыттанған және Fundex Games баспасынан шыққан қуыру тас ойыны. Мақсаты – 1-ден 10-ға дейінгі кезеңдерді ретімен аяқтауға тырысу. Карталардың орнына, әр ойыншы 10 алты жақты қуыру тасын лақтырады, 6-сы 5-тен 10-ға дейін белгіленген, ал қалған төртеуі 1-ден 4-ке дейін және әрқайсысы екі «джокер» белгісімен. Әр кезегінде ойыншы барлық 10 қуыру тасын лақтырады, содан кейін олардың кез келгенін бөліп алып, қалғанын екі рет қайта лақтыра алады, барлығы үш лақтыруға дейін. Егер олар бір кезеңді аяқтаса, онда осы кезеңде қолданылған қуыру тастардың жалпы сомасы олардың есебіне қосылады және келесі кезегінде жаңа кезеңге көшеді. Карта ойынындағыдай, жиынтықты аяқтамау келесі кезегінде қайтадан талпыну қажеттігін білдіреді, ал ойын бір ойыншы 10-шы кезеңді аяқтағаннан кейін аяқталады.
10-кезең бұрылысы
10 кезеңді бұрудың мақсаты – ойын тақтасында қозғалып, 10-шы кезеңді бірінші болып аяқтау. Әр ойыншы ойын тақтасындағы 1-ші кезеңде өз қозғалысын бастайды. Олар өз қозғалысын жылжыту үшін 1-ші кезеңді аяқтауы керек. Қозғалыстың үш түрі бар: кезеңді аяқтап, барлық карталарыңызды тастасаңыз – 3 орынға жылжу; кезеңді аяқтап, бірақ барлық карталарыңызды тастамасаңыз – 2 орынға жылжу; немесе кезеңді аяқтамасаңыз – 1 орынға жылжу. Егер сіз «бұрылыс» кезеңіне түсіп қалсаңыз, «бұрылыс» кезеңін немесе «бұрылыс» кезеңінің екі жағындағы кез келген кезеңді ойнауға құқығыңыз бар. Егер сіз «бұрылыс» кезеңін ойнасаңыз, кезеңді аяқтап, барлық карталарыңызды тастасаңыз – 6 орынға жылжу, кезеңді аяқтап, бірақ барлық карталарыңызды тастамасаңыз – 4 орынға жылжу, немесе кезеңді аяқтамасаңыз – 1 орынға кері жылжу болады.
Пошта ережелері
Пошталық ережелер стандартты 10 фаза ережелеріне екі қосымшамен сәйкес келеді: 1) Ешбір ойыншы үстел бойынша бір айналым жасалып, ойын дилерге қайтарылғанша (кез келген ойыншы жіберіліп қалған жағдайда да) қолдағы барлық 10 картасын ойнап, қолды аяқтауға болмайды. Дилер – өзінің барлық 10 картасын ойнап, қолды аяқтай алатын алғашқы ойыншы. 2) Алғашқы жеті фазаның кез келгенін аяқтауға тырысатын ойыншылар, аяқтауға тырысып жатқан фазаға сәйкес келетін сан картасын жокер ретінде пайдалана алады. Мысалы, бірінші қолдағы барлық ойыншылар үшін бірлік жокер болады. Екінші қол кезінде екілік, алдыңғы қолда бірінші фазаны аяқтаған ойыншылар үшін жокер болады, ал бірінші фазаны аяқтамаған ойыншылар үшін бірлік жокер болып қалады. Бұл сіздің сол жағыңыздағы ойыншының жокерін есте сақтауды қиындатады, олар үшін жокер болған картаны сіз үшін жокер емес деп жібермеу үшін. Бұл нұсқа 1996 жылдан бері түскі үзілісте күн сайын 10 фаза ойнаған пошта қызметкерлерінің құрметіне «Пошталық ережелер» деп аталды.
Қозғалтқыш
2007 жылы Fundex және Magmic компаниялары BlackBerry құрылғыларына Phase 10 ойынын әкелген келісімге келді. 2009 жылы Magmic iOS үшін ойынды шығарды, ал 2012 жылдың ақпан айында қолданба арқылы сатып алуға қолжетімді Мастерс Edition нұсқасы пайда болды. 2012 жылдың наурыз айында Magmic Android құрылғылары үшін Phase 10 ойынының тегін және ақылы нұсқаларын шығарды. Google Play дүкенінде Phase 10 ойыны үшін есептеуші қосымша да бар. 2013 жылдың қыркүйегінде Magmic iTunes App Store дүкенінде Phase 10 Dice ойынын жариялады. 2019 жылы Mattel163 Limited компаниясы Android және iOS үшін Phase 10: World Tour ойынын шығарды, онда ойыншылар әртүрлі әлемдерге саяхаттап, әртүрлі деңгейдегі қарсыластармен бірегей кезеңдерді аяқтау арқылы деңгейлерді өте алатын "Саяхат" режимі бар. Ойын сонымен қатар көп ойыншылы режимді де ұсынады, онда ойыншылар әлемнің кез келген жерінен "монеталар" жұмсап, бірге ойнай алады және UNO! ойынындағы монеталар жүйесі сияқты, жеңіске жеткен жағдайда одан да көп монеталар таба алады, ал UNO! – Mattel163 компаниясының тағы бір ойыны.
Қиындық
Сіздің кезеңіңізде ойналған әрбір жапайы карта сіздің есебіңізге 25 ұпай ретінде саналады, тіпті сол раундта кезеңнен шығып қалсаңыз да. Жапайы карталарды бір рет төселгеннен кейін ауыстырып, қайта қолдануға болады; бірақ, егер ойыншы сіздің жапайы картаңызды ұрласа, ол өзінің жалпы есебінен 25 ұпай айып төлейді. Жапайы карталар үстелде қалуы керек және оларды тек сол кезекте кезең жасау немесе соққы беру үшін ауыстырып, қайта қолдануға болады.