Кіріспе

Американдық саясаткер Эли Мур (4 шілде 1798 – 27 қаңтар 1860) – американдық журналист және еңбек қозғалысының көшбасшысы, 1835 жылдан 1839 жылға дейін Нью-Йорк штатынан Джексондық АҚШ өкілі болып екі мерзім қызмет еткен. Мур Америкада ұлттық деңгейдегі алғашқы еңбек көшбасшысы болды.

Өмірбаян

Мур Нью-Джерси штатының Белвидер қаласының жанында дүниеге келген. Ол мемлекеттік мектептерде оқыды, содан кейін Нью-Йоркқа көшіп, медицинаны оқыды. Ол баспагерлікпен айналысып, Нью-Йорк қаласындағы еңбекшілер газетінің редакторы болды.

Одақ басшысы

Мур Нью-Йорк штатының Жалпы кәсіподақтар одағын басқарды және құрды. GTU бірнеше мамандықтарды біріктірген алғашқы одақ болды. Ол 1833 жылы Нью-Йорк қаласының Шеберлер кәсіподақтары федерациясының бірінші президенті болып сайланды. 1834 жылы Эли Мур Ұлттық кәсіподақтар одағының бірінші президенті болды. NTU Бостоннан Сент-Луиске дейін таралып жатты. NTU көптеген штаттарда 10 сағаттық жұмыс күнін орнатуға көмектесті. Нью-Йорк бұрыннан-ақ 10 сағаттық жұмыс күнін енгізген еді. 1836 жылы Мур өзінің соңғы сөздерінің бірін жасады. Бұл жұмысшыларды, кәсіподақтарды және еркін еңбек жүйесін қорғаудың керемет үнқатысуы болды. Оның керемет сөйлеуі Оңтүстік Каролинадан Уэдди Томпсонның кішісінің қорлау сөзіне жауап ретінде айтылды, ол солтүстік жұмысшыларын "төңкеріс немесе сайлау арқылы жалақыны көтеруге тырысатын ұрылар" деп атады. Мурдың сөйлегені әділетсіз байлыққа ие аристократияға, Николас Биддлге (екінші АҚШ банкі) және жалақы алатын жұмысшының теңдігіне наразылық білдірді. Ол ең қызу сөздерін айтқанда трибунаға құлап түсті.

Саяси мансап

Ұлттық саясаттағы алғашқы қызығушылығы – 1833 жылдың 13 наурызында Ричард Ментор Джонсонды вице-президенттікке қолдау білдіру болды, себебі ол діни бостандыққа қарсы болған (діни бостандыққа қайшы) сенбі күнгі тынығу қозғалысына қарсы тұрды және қарыз үшін түрмеге жабуды банкроттық заңмен алмастыруды қолдады. Ол 1834 және 1836 жылдары Конгресске Таммани Холлдан кандидат болды; соңғы жылы оны, Черчилль К. Камбреленг сияқты, Тамманидің тағы бір сәттілі кандидаттарымен бірге Локофоколар да қолдады. Ол 1838 жылы сайлауда жеңіліске ұшырады: оның төрт конгрессмен сайлайтын округі көбінесе вигтердің ықпалында болды, бірақ президент Мартин Ван Бюрен оны Нью-Йорк портының коллекторы етіп тағайындады және 1840 жылы Ван Бюреннің қайта сайлануын қолдады, бірақ ол Уильям Генри Харрисонға жеңілді. Мур 1842 жылы Род-Айлендтегі Дорр көтерілісін қолдаған радикал көшбасшылардың бірі болды. Ол ертедегі аболиционистерді еңбекшілердің мүддесі үшін сынаған радикалдардың бірі болды, вигтердің жұмыс күші нарығына негрлерді арзан бәсекелестік ретінде енгізіп, жалақыны төмен ұстауға тырысқан сылтауын көрді. Мурды президент Джеймс К. Полк 1845 жылы Нью-Йорктің оңтүстік округінің АҚШ маршалы етіп тағайындады. Ол туған қаласы Бельвидердегі (Нью-Джерси) «Уоррен Журналының» иесі және редакторы болды. 1853 жылы Канзастағы Майами және басқа да үнді тайпаларының агенті болып тағайындалды. 1855 жылы Канзас штатының Леккомптон қаласындағы АҚШ жер кеңсесінің тіркеушісі болып тағайындалды және 1860 жылға дейін қызмет етті.

Өлім

Ол 1860 жылдың 27 қаңтарында Канзас штатының Дуглас округіндегі Лекомптон қаласында 61 жасында қайтыс болды және оның мәйіті Лекомптон маңындағы шаруашылығында жерленген.