Кіріспе

1950 жылдардағы британдық турбошақты авиациялық қозғалтқыш

Rolls Royce Gnome – бұл британдық турбошақты қозғалтқыш, бастапқыда de Havilland Engine Company компаниясы General Electric T58 қозғалтқышын лицензия бойынша құрастыру арқылы жасаған, бұл 1950 жылдардың ортасындағы американдық үлгі. Гном 1968 жылы Rolls Royce компаниясы Bristol Siddeley компаниясын сатып алғаннан кейін олардың меншігіне көшті, ал Bristol 1961 жылы de Havilland Engines Limited компаниясын өзіне қосып алған. T58 қозғалтқышын өндіруге лицензия 1958 жылы алынған. T58 1955 жылы стендтік сынақтардан өтті және 1958 жылға қарай тікұшақтарда қолданыла бастады. de Havilland компаниясы алғашқы қозғалтқыштарын 1959 жылдың тамызында Westland Whirlwind және 1960 жылдың наурызында Westland Wasp тікұшақтарында сынақтан өткізді. Бұл еркін турбиналы турбошақты қозғалтқыш Westland Sea King және Westland Whirlwind сияқты тікұшақтарда пайдаланылды. Дизайн Alfa Romeo компаниясына суб-лицензияланды. Екі серия өндірілді: вертолеттерде қолданылатын "H" турбошақтысы және тұрақты қанатты ұшақтарда қолданылатын "P" турбовинтісі. Жану камерасы сақина тәрізді. Гном T-58 қозғалтқышынан британдық әзірленген отын басқару жүйесімен (Lucas) ерекшеленеді. Толығымен осьтік конструкция қолданылғандықтан, соңғы сатыдағы компрессор роторының лопастары ең кішкентайлардың бірі болып саналады. Әдетте, осындай кішкентай қозғалтқышта осьтік/орталықтан тепкіш немесе тіпті екі орталықтан тепкіш компрессор болады. Бұл қозғалтқыш толық құқықты аналогты компьютермен, de Havilland Propellers компаниясының өздері жасаған, отын басқару жүйесінің бір бөлігі ретінде жасалған, тікұшақтың қуат талабын пилоттың басқару әрекеттерінен болжау және үдету кезінде отын ағынын шектеу арқылы қозғалтқыштың тоқтауын болдырмау мақсатында әзірленген алғашқы қозғалтқыш болды. Бұл жүйе тікұшақ пилотын ротор айналу жылдамдығын тікелей басқару қажеттілігінен босатты; ол ротордың өзгеретін жүктемесі кезінде ротордың тұрақты айналу жылдамдығын қамтамасыз етті. Осылайша, ол бүкіл әлемдегі барлық келесі толық құқықты цифрлық қозғалтқыш басқару (FADEC) жүйелерінің аналогтық алдасты болды.

Нұсқалар

H.1000 (Mk.101), Westland Whirlwind кейінгі модификацияларында қолданылатын алғашқы өндіріс үлгісі. H.1200, Westland Wessex екі H.1200 қозғалтқышын қолданады, роторда қуаты шектелген біріктірілген беріліс қорабымен жұптастырылған «Гном» ретінде. H.1400, Westland Sea King HAS.1 үшін. H.1400 1, газ генераторының айналу жылдамдығын арттыру және Westland Sea King HAS.2 үшін жоғары температурада жұмыс істей алатын жақсартылған лопастарды пайдалану арқылы H.1400-ден жаңартылды. H.1400 1T, Westland Commando HC.4 әскер тасымалдаушы модификациясы, Westland Sea King үшін. H.1400 2, Westland Sea King HAS.5 үшін. H.1400 3, жаңа екі сатылы қуат турбинасымен. H.1600, 11 сатылы компрессор, 2 сатылы еркін қуат турбинасымен. P.1000, H.1000-ның турбовинттік нұсқасы. P.1200, H.1200-ның турбовинттік нұсқасы. P.1400 3, Gnome Mk.101 номиналды қуатымен H.1400 3-тің турбовинттік нұсқасы. Gnome Mk.110, Westland Wessex тікұшақтарында қолданылатын жұптастырылған «Гном» агрегаттары үшін H.1200 қозғалтқыштары. Gnome Mk.111, Westland Wessex тікұшақтарында қолданылатын жұптастырылған «Гном» агрегаттары үшін H.1200 қозғалтқыштары. Gnome Mk.112, Westland Wessex HU.5 тікұшақтарында қолданылатын жұптастырылған «Гном» агрегаттары үшін H.1200 қозғалтқыштары. Gnome Mk.113, Westland Wessex HU.5 тікұшақтарында қолданылатын жұптастырылған «Гном» агрегаттары үшін H.1200 қозғалтқыштары. Gnome Mk.501, азаматтық H.1000. Gnome Mk.510, азаматтық H.1000. Gnome Mk.610, азаматтық H.1200. Gnome Mk.640, азаматтық H.1200. Gnome Mk.640A, H.1200-дың азаматтық модификациясы. Gnome Mk 660, Wessex HC.2 азаматтық Westland Wessex 60 тікұшақ модификациясында қолданылады. Жұптастырылған «Гном» – бір шығысқа дейін ортақ беріліс қорабы арқылы жұмыс істейтін екі қозғалтқыш.