Кіріспе

Деректерді жинау спутнигі (SCD, португал тілінде "Дан жинақтау спутнигі") – Бразилияда әзірленген спутниктер сериясы.

SCD-1

Біріншісі, SCD 1, 1993 жылғы 9 ақпанда ұшырылды және Бразилияда толықтай әзірленген алғашқы спутник болды. Ол осы күнге дейін орбитада жұмыс істеп келеді. SCD 1 жобасы, әзірлемесі, құрастырылуы және сынақтан өткізілуі Бразилияның Ұлттық Ғарыш зерттеу институтында және бразилиялық өнеркәсіптерде жұмыс істейтін бразилиялық ғалымдар, инженерлер мен техниктердің еңбегінің нәтижесі. Ол 1989 жылы бразилиялық ракетамен ұшыру жоспарланған. Бірақ ракета көп жылдан кейін ғана аяқталатыны ресми түрде анықталғаннан кейін, SCD 1, шағын түзетулерден өткен соң, Orbital Sciences компаниясы жасаған Pegasus ракетасымен ұшырылды. Ракета Атлант мұхитының үстінен ұшып бара жатқан B-52 ұшағынан ұшырылды. SCD 1 – экологиялық миссиясы бар тәжірибелік байланыс спутнигі. Ол жерде немесе теңіздегі жүздеген автоматты деректерді жинау платформаларынан (АДП) жиналған деректерді қабылдайды және барлық ақпаратты біріктірілген нақты уақыт сигналы түрінде Жердегі бақылау станцияларына қайта жібереді. Оның қолданылу салаларына гидрология, метеорология және жалпы қоршаған ортаны мониторингтеу кіреді. Аталған деректерді ауа райын болжау және климатты зерттеу орталығы (Centro de Previsão do Tempo e Estudos Climáticos – CPTEC), гидроэлектростанцияларын басқарушылар, сондай-ақ түрлі мүдделері бар жеке және мемлекеттік мекемелер пайдаланады. Мысалы, Амазония аймағындағы метеорологиялық және экологиялық деректер, соның ішінде атмосферадағы көміртек монооксиді мен көмірқышқыл газының деңгейі. Бұл деректер INPE-ге жіберіліп, орман өрттерін бақылауға пайдаланылады. SCD 1-дің салмағы шамамен 110 кг, ол 760 км биіктіктегі дерлік дөңгелек орбитада Жерді 100 минут сайын айналады. Орбитаның экватор жазықтығымен салыстырылған еңісі 25 градусқа тең, бұл экваторлық, тропикалық және субтропикалық аймақтарды (шамамен 35 градусқа дейінгі ендіктерді) жақсы қамтиды. Айналу арқылы тұрақтандырылған ғарыш аппаратының пішіні сегізбұрышты призма тәрізді, диаметрі 1 метр, ал антенналары жоқ болғандағы биіктігі шамамен 70 см. Ол бастапқыда 80% ықтималдықпен бір жыл бойы қызмет етуге есептелген, бірақ 2023 жылға дейін 30 жыл бойы жұмыс істеді, ешқандай функционалдық бұзушылықтарсыз. Дегенмен, химиялық (никель-кадмий) аккумуляторлары толығымен тозығы жеткендіктен, спутникті Жердің көлеңкесінде болғанда пайдалану мүмкін емес. 2015 жылдың шілдесінде NASA-ның New Horizons ғарыш кемесінің Плутоннан өтуі, Плутонның ерекшеліктері мен сипаттамаларын ашты. Содан кейін Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) Плутонның бетіндегі аймақты сканерлейді, бұл аймақ мүмкін Спутник Колета де Датос (SCD 1) спутнигінің құрметіне «Coleta de Dados» деп аталуы мүмкін. Бұл аймақ ірі Томбо Региосының ішіндегі Спутник Планития аймағында орналасқан. SCD 1-дің өндірісіне отыздан астам компания қатысты, ал INPE өзі электрониканың көп бөлігін қамтамасыз етті.

SCD-2A

SCD 2A (португал тілінде Satélite de Coleta de Dados 2A) – Бразилияда толық жоспарланған, құрылған және сынақтан өткен бразилиялық деректерді жинау спутнигі болды. SCD 2A 1998 жылы сәтті ұшырылған SCD 2 спутнигімен бірдей болды. SCD 2A 1997 жылы бразилиялық VLS 1 зымырасының тұңғыш рет ұшырылуы кезінде жоғалып кетті. SCD 2A 1997 жылдың 2 қарашасында Бразилияның Мараньяо штатындағы Алькантара зымыран орталығынан VLS 1 зымырасымен ғарышқа ұшырылды. Оның массасы 115 килограммды құрады. Дегенмен, ұшудың алғашқы секундтарында бірінші сатыдағы қозғалтқыштардың бірінде тұтану қатесі болды, нәтижесінде спутник жоғалып, аппаратты жою командасы белсендірілуге тиіс болды.

SCD-2

SCD 2 функциясы қоршаған орта деректерін жинау болып табылады, олар кейіннен іздеу станцияларымен жиналады және ұйымдар мен түрлі пайдаланушыларға таратылады. SCD 2 1998 жылғы 23 қазанда Lockheed L 1011 Tristar ұшағының қанаты астында тасымалданған Pegasus зымыратымен ұшырылды, ол оны 13 км биіктіктен ұшырды. Бұл INPE әзірлеген MECB – Complete Brazilian Space Mission бағдарламасының екінші спутнигі. Оның күн панельдері INPE спутнигінің қуат қосалқы жүйесі жобалық тобымен серіктестікте Бразилияның Рио-Гранде-ду-Сул штатында жасалған технологиямен құрастырылды. 2008 жылғы 23 қазанда, 10 жылдығында SCD 2 Жер төңірегінде 52 807 айналым жасады. Он жыл ішінде ол 2 365 088 861 километрге жуық қашықтықты басып өтті, бұл Айға және кері 3112 рет саяхатқа тең (Жер мен Ай арасындағы қашықтық: шамамен 379 624 километр). SCD 2 қазірде орбитадағы сәтті жұмысының екінші онжылдығын аяқтағаннан кейін, бұл көрсеткішті екі еседен астам арттырды.