Кіріспе

Ирландиялық портрет суретшісі Хью Дуглас Гамильтон (Hugh Douglas Hamilton) (шамамен 1739 – 10 ақпан 1808) – ирландиялық портрет суретшісі. 1790-шы жылдардың басында Дублинге оралуға дейін ол Лондон мен Римде көп уақыт өткізді. 1770-ші жылдардың ортасына дейін ол негізінен пастельмен жұмыс істеді. Оның стилі ағылшын суретшісі Льюис Васлетке (1742–1808) әсер етті.

Өмір

Гамильтон 1740 жылы Ирландияның Дублин қаласындағы Кроу-стритте дүниеге келді. Ол парикті жасаушының ұлы еді. Өкінішке орай, оның ерте өмірінен көп нәрсе белгісіз, тек оның өзі салған суреттері ғана мәлім. Ол Дублин қоғамы үйінде Роберт Вест пен Джеймс Манниннен өнер сабақтарын алды және сол жерде пастель мен бояулы суреттерімен алғашқы жетістіктерін иеленді. Гамильтон өте ертеден-ақ меценаттармен қарым-қатынас орнатуда шеберлік танытты, Дублиннің әйгілі La Touche банктік отбасымен жақын болды, олардың Ирландия банкімен тығыз байланысы болған. 1756 мен 1764 жылдар аралығындағы Гамильтонның мансабы туралы көп мәлімет жоқ, осы жылдары ол Лондонға көшіп кетті. 2002 жылы Австралияда Гамильтонның 1760 жылы салған Дублин көше саудагерлерінің суреттерінен тұратын альбом табылды. Гамильтон Лондонда пастельмен салған овал портреттері арқылы үлкен жетістікке жетті, сол заманғы патшалар, саясаткерлер мен танымал тұлғаларды осы техникада бейнеледі. Оған британдық корольдік отбасынан, мысалы, королева Шарлоттадан (1764) және қазіргі британдық корольдік коллекциясында сақталған басқа да тапсырыстар көп түсті. Ол 1760-шы жылдардың ортасынан 1770-шы жылдардың ортасына дейін Суретшілер қоғамы мен Суретшілердің еркін қоғамымен көрмелерге қатысты. 1770-шы жылдардың ортасынан бастап Гамильтон пастельдің еттің текстурасын жақсы бейнелеу қабілетін арттыру үшін пастельді бояу қарындаштары мен сазбен араластыратын, жұмсақ және текстуралы "фреска" стиліне қызығушылық танытты. 1779 жылы ол Италияға сапар шекті, онда келесі он екі жыл бойы тұрды, кейде Флоренцияға барып қайтса, көбінесе Римде болды, онда ол Антонио Кановамен танысты. Суретші Джон Флэксменнің кеңесімен Гамильтон майлы бояуға көшті және ирландтық және британдық қонақтардың шағын овал портреттерімен үлкен жетістікке жетті. Оның осы кезеңде салған портреттерінің ішінде Дин Кирванның портреті (Royal Dublin Society-де көрсетілген), Джордж Джон, 2-ші граф Спенсер, графиня Каупер (1787) және жер аударылған Чарльз Эдвард Стюарт (Лорд Эдвард, 1785) суреттері бар. Сьюзан Фрэнсис Элизабет (Энн) Батлердің (туған аты Уандесфорд), Ормонд графинінің портретін Килкенни сарайында көруге болады. 1791 жылы Гамильтон Дублинге оралды, онда қайтыс болды. 1796 жылы ол ирланд революционері Лорд Эдвард Фицджеральдты суретке түсірді. Оның соңғы портреттерінің бірі (шамамен 1804 жыл), Уильям Даунз, 1-ші барон Даунз, Ирландияның Лорд-бас судьясы, оның ең жақсы туындыларының бірі саналады.

Стил және техника

Гамильтон ең көп танымал болғаны – отырып түсірілген адамның басы мен иығын бейнелейтін пастельді овал портреттері. Бұл пастельдер жанды әрі қолжетімді болды, олардың әрқайсысы шамамен алты гинеяға тұсты. Олар бүкіл Еуропа бойынша кең таралды. Осы овал портреттер үшін Гамильтон қолмен жасалған, кремі түсті немесе ақшыл қағазды пайдаланды, қағаздың қалыңдығы орташа болды және оны желатин желімімен жапты. Гамильтон қағазын пастель үшін қалай дайындағаны нақты белгісіз, бірақ ол дайындық суреттерін салмай, портреттерді көбінесе бір отырыста, тікелей модельден жасаған деп есептеледі. Мұндай жылдамдық пен шеберлік тұрақты клиент ағынын қамтамасыз ету үшін қажет болды, себебі Гамильтон осы портреттерге көп тапсырыс алатын. Гамильтонның пастельдік техникасы туралы жазбада қалған деректер жоқ, бірақ оның туындыларын мұқият зерттеген зерттеушілер мен консерваторлар оның техникасының кейбір ерекшеліктерін анықтады. Гамильтон суретті бүлдірмеу үшін әрбір түсті жеке-жеке жағып, содан кейін араластырған, пастель таяқшаларын ылғалды да, құрғақ та қолданған болуы мүмкін. Бет суретін салғанда, ол алдымен бастың және иықтың контурін ашық түспен белгілеген, содан кейін бет-әлде мүсін ерекшеліктерін "жаңылған кармин тондарымен" салған. Одан кейін беттегі түстерді саусақтарымен араластырған. Содан кейін, бет контурын бұзбай, пастельдің кең жағымен фонды толтырған. Пастельдің соңғы штрихтары босаң шашты және басқа да ұсақ бөлшектерді бояу үшін қолданылған, ал қабақтың кірпіктері сияқты ұсақ детальдарды салу үшін графит пайдаланылған. Гамильтонның техникасы оның мансабы бойында шамамен бірқалыпты болды, ол еуропалық дәстүр мен нарықтың сұранысына бағынған.