Нгоронгоро ауданы: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Аруша аймағының ауданы, Танзания

Нгоронгоро ауданы (Wilaya ya Ngorongoro, суахили тілінде) – Танзанияның батыс Аруша аймағындағы жеті ауданның бірі. Ауданның солтүстігінде Кения, шығысында Мондули ауданы, солтүстік-шығысында Лонгидо ауданы және оңтүстігінде Карату ауданы орналасқан. Батыс шекарасы Мара аймағындағы Серенгети ауданымен шектеседі. Нгоронгоро ауданы Нгоронгоро кратеріне аттас және оның атымен аталған. Ауданның жер аумағы Шығыс Тимордың жер аумағымен шамалас. Әкімшілік орталығы – Лолиондо қаласы. Аудан Нгоронгоро табиғат қорғау аймағына орналасқан, бұл ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген объекті. Аудан елдің үшінші биік тауы – Лолмаласин тауына да мекендейді. 2002 жылғы Танзанияның ұлттық халық санауы бойынша Нгоронгоро ауданының халқы 129 776 адамды құрады. 2012 жылы аудан халқы 174 278 адамға жетті. 2022 жылға қарай халық саны 273 549 адамға дейін өсті.

Тарих және география

Ауданның атауы дыбырлық шығу тегіне ие; оны масаи малшылары сиыр қоңырауының ("нгоро нгоро") шығарған дыбысымен байланыстырып атаған. Олдувай шатқалында табылған қазба жәдірелеріне сәйкес, әртүрлі гоминид түрлері бұл аймақты 3 миллион жыл бойы мекендеген. Бірнеше мың жыл бұрын ерте аңшы-жинаушылар малшылармен ығыстырылды. Мбулу малшылары бұл жерге шамамен 2000 жыл бұрын келді, ал 1700 жылы датуга тайпасы оларға қосылды. Екі ру да 1800 жылдары масаилер тарапынан ауданнан қуылды, осылайша масаилер ауданның ең соңғы қоныс иелері болды. ҰҚА Нгоронгоро ауданының 8,292 км² аумағын құрайды (ауданның жалпы аумағының 59%). ҰҚА-да 6 округке бөлінген 14 елді мекен бар, оларда шамамен 42 000 адам тұрады. 1959 жылдың 1 шілдесінде ҰҚА көп мақсатты пайдалану бойынша пионерлік тәжірибе ретінде құрылды, ал 1959 жылғы №14 Нгоронгоро қорғау аймағының Ережесі күшіне енді. Бұрын Серенгети ұлттық паркі (СҰП) деп аталған жерде тұрған масаилер осы кезде жаңа құрылған ҰҚА-ға көшуге келісті. ҰҚА құрылмас бұрын бірнеше жыл бойы масаилердің Серенгетиден ҰҚА-ға көшу шарттарын келісуге кетті. Британдық отаршылдық үкіметінің мәлімдемесіне сәйкес, өтемақы сол кездегі отаршылдық билікпен жасалған келісім бойынша екі кезеңде төленуі тиіс болды. Бірінші кезеңде келісілген жерлерде су көздері (бөгет, ұңғыма немесе құбыр желісі арқылы) салынуы жоспарланды. Екінші кезеңде стратегиялық тұрғыдан таңдалған жерлерде ветеринариялық орталықтар ашылып, ветеринариялық дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етілуі керек еді. Масаи басшылығы бұл төлемді олардың малдарының денсаулығын қамтамасыз ететіндіктен, олардың басты экономикалық активі және мәдениетінің маңызды бөлігі болғандықтан, орынды деп санады. Алайда, өтемақы толығымен төленбеді. Бірінші кезеңде келісілген жұмыстың 75% аяқталды. Екінші кезеңде келісілген жұмыстың жартысы орындалды.

The district's name has an onomatopoeic origin; it was named by Maasai pastoralists after the sound created by the cowbell ("ngoro ngoro"). Various hominid species have occupied the area for 3 million years, according to fossil evidence discovered at the Olduvai Gorge. A few thousand years ago, early hunter gatherers were displaced by pastoralists. The Mbulu pastoralists arrived in the area some 2,000 years ago and were joined by the Datooga in the year 1700. Both clans were forced out of the area by the Maasai in the 1800s, making the Masai the district's most recent settlers. The NCA covers an area of 8,292 km2 in Ngorongoro District (59% of the district's total area). The NCA has 14 settlements divided into 6 wards, with a total population of around 42,000 people. On 1 July 1959, the NCA was established as a pioneering experiment in multiple land use, and the Ngorongoro Conservation Area Ordnance No. 14 of 1959 went into effect. The Maasai, who had previously lived in what is now the Serengeti National Park (SENAPA), agreed to relocate to the newly constituted NCA at this time. Several years were spent prior to the establishment of the NCA negotiating the terms and conditions for the Maasai to move out of the Serengeti and into the NCA. According to the British colonial government, the compensation would be paid in two installments, according to agreements with the colonial authority at the time. Phase I would see the construction of water sources (by dam, bore hole, or pipeline) in agreed upon places. Phase II would see the establishment of veterinary centers in strategically selected locations, as well as the supply of veterinary medications. This pay was deemed appropriate by the Maasai leadership at the time since it ensured the health of their cattle, their principal economic asset and a focal element of their culture. The compensation was never fully paid. Phase I saw the completion of 75% of the agreed upon work. Phase II saw the completion of half of the agreed upon work.

Климат

Жалпы, Нгоронгоро ауданы тропикалық саванна климатына ие, әсіресе Сале бөлімінде. Нгоронгоро ауданындағы орташа жауын-шашын мөлшері 800 мм-ден 1000 мм-ге дейін жетеді және шығыстан батысқа қарай күшті желдер соғады. Ауданның үлкен бөлігі табиғи өсімдіктермен, әсіресе акация саваннасымен жабылған, олар ауданның орталық, шығыс және батыс бөліктерінде кең таралған. Шығыс және батыс жағында Ұлы Рифт алқабы мен Мкубва ормандары орналасқан. Кратерлік таулы аймақтарда климат қоңыржалдай және құнарлы болып келеді. Ауданның оңтүстік бөлігі – Нгоронгоро табиғат қорғау аймағы, ол ауданның 59 пайызын құрайды және Нгоронгоро бөлімдерінің бірінде орналасқан.

Қорғалған аумақ мәртебесі

Ауданның бүкіл оңтүстік жартысы Нгоронгороның қорғау аймағы (NCA) деп белгіленген, оны Нгоронгороның қорғау аймағы басқармасы (NCAA) басқарады. Бұл қорғау аймағы Танзаниядағы өзгеше, тек осы аймақ қорғалатын жер болып табылады, ал қалған қорғау аймақтары – аң ауру қорықтары мен ұлттық саябақтар. NCAA қорғалатын аймақта адамдар тұруына ерекше рұқсат береді, бірақ Нгоронгоро қорғау аймағында (NCA) жерді пайдалануға, оның ішінде егін шаруашылығы мен мал жаюға шектеулер қояды. Ірі қара малын суаруға рұқсат болғанымен, Нгоронгоро кратерінде адамдар тұруы мен мал жаюына тыйым салынған. Аудан шегінде Нгоронгоро кратері мен белсенді жанартау Ол Дойнё Ленгай орналасқан. Бұл аудан гнулардың жыл сайынғы көші-қонының бір бөлігін қабылдайды. Парк бөлігі болмаса да, ауданның көп бөлігі жылдық жануарлар көші-қонының шектерімен анықталатын Серенгети-Мара экожүйесінің құрамында. Ауданның басым этникалық тобы – масаи халқы.

Қорғау аймағына төнген қауіптер

Ауданның жалпы жер аумағының 59% -ын құрайтын NCA-дағы ең маңызды қазіргі міндеттерге, өсіп келе жатқан тұрғындардың табиғи ресурстарға және заманауи жағдайға деген жоғары талаптары, сондай-ақ туризмді дамыту және басқару қажеттілігі кіреді. Бүгінде NCA-дағы шамамен 93 мың малшы, 1979 жылы жер тізімге алынған кездегі көрсеткіштен бес есе көп. Жаңа тұрғын үйлер мен елді мекендердің пайда болуы айқын салдарға алып келіп отыр. Шағын ауқымды егіншілік қазіргі уақытта тыйым салынғанмен, жергілікті тұрғындар азық-түлікпен өздігінен қамтамасыз ету үшін егіншілікпен айналысуға қайта оралуды қалайды, бұл тұрғындар мен табиғатты қорғау ұйымдары арасындағы шиеленісті күшейтеді. Сонымен қатар, NCA аумағында 300 мыңға жуық үй жануарлары жабайы жануарлармен бірге тіршілік етеді. Аймақтағы малшылардың саны 1966 жылы шамамен 8700 болса, Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген кезде (1979 ж.) 20 мыңға, ал 2017 жылы 93 136 адамға жетті. 2027 жылға қарай халық саны 161 мың адамға жетеді деп күтілуде. Халық санының өсуінің түрлі салдары бар, оның ішінде инфрақұрылымның ұлғаюы, жайылымдардың жетіспеуі, адам мен жануарлар арасындағы қақтығыстар және жерді пайдалану туралы даулар. Аймақтың көрнекті жерлері сақталып келеді. Дегенмен, малшылардың санының артуына байланысты тұрғын үйлер мен басқа да инфрақұрылымдардың құндылықтарға зиян келтіруі мүмкін екені анық. Дәстүрлі құрылыс материалдары мен технологиялар (жергілікті қолжетімді табиғи материалдарға негізделген) импортталған материалдарды (мысалы, цемент және толқынды темір) және жергілікті орманнан алынған ірі ағаштарды пайдалануға тез арада тоқтатылып, бұл тұрақты емес. NCAA мұндай өзгерістерді бақылау үшін «құрылыс нормаларын» әзірлегенімен, нормалардың қолданылу нәтижелері әлі белгісіз. Қонақ үйлер мен шатырлы лагерьтер көбінесе жақсы орналасқан, жасырылған және сапалы салынған, ал малшылардың тұрғын үйлері бақылаусыз. Көлік құралдарынан шығатын шаң бұл аймақтың көрнектілігіне қысқа мерзімді әсер етеді, бірақ оның зияны айтарлықтай емес. Аймақта бақылаусыз тұрғын үйлер салу оның тұтастығына қауіп төндіреді. Құрылыс жұмыстарын үнемі бақылау және реттеу қажет. Адам мен жануарлар арасындағы қақтығыс малдың жабайы жыртқыштарға зардап шегуі немесе қорғалатын аумақта немесе оның жанында жабайы жануарлардың зиян келтіруі салдарынан туындайды. Масай тайпасының жабайы табиғатпен бірге өмір сүрудің ұзақ тарихы бар және оларға жоғары төзімділік көрсетеді. Алайда, кедейлік, азық-түлік қауіпсіздігінің жоқтығы, ландшафттағы адам санының өсуі және азаятын ресурстар сияқты факторлар мал мен жануарлардың өзара әрекеттесуін жақындатып, бәсекелестік пен қақтығысты күшейтеді.

The most major present challenges in the NCA, which occupies 59% of the district's total land area, include high demands for natural resources and modernity from a growing resident human population, as well as the need to promote and manage tourism. The estimated 93,000 pastoralists that today reside within NCA are roughly five times the amount that existed when the land was listed (1979). Emerging houses and settlements have visible consequences. Although small scale agriculture is currently prohibited, communities are increasingly seeking the return of subsidence crop cultivation to achieve food self sufficiency, heightening tensions between residents and conservation organizations. In addition, around 300,000 domestic animals coexist with wildlife on NCA property. The area's resident pastoralist population has gradually expanded from roughly 8,700 in 1966 to 20,000 at the time of World Heritage listing (1979) to 93,136 inhabitants in 2017. The population is expected to grow to 161,000 people by 2027. This population growth has a variety of consequences, including increased infrastructure, grazing grounds, human wildlife conflicts, and land use disputes. The site's scenic values are being preserved. However, it is evident that housing and other infrastructure linked with the rising pastoralist population may damage the values. Traditional building materials and techniques (based on locally accessible natural materials) are rapidly giving way to the use of imported materials (e. g., cement and corrugated iron) and the use of hefty poles from local forests, which is unsustainable. Although the NCAA has established a set of "building codes" to guide such advances, the results of code application are uncertain. Lodge and tented camp developments are often well located, camouflaged, and adequately built, while pastoralist housing is uncontrolled. Moving vehicle dust plumes have a short term impact on scenic values, although they are not serious. Uncontrolled construction of housing units on the property would jeopardize the site's integrity. Structure construction must be constantly monitored and regulated. Human wildlife conflict occurs when livestock is lost to wild predators and/or depredated by wildlife within or near a protected area. The Maasai people have a long history of coexisting with wildlife and have a high level of tolerance for it. However, causes such as poverty, food insecurity, expanding human population in the landscape, and diminishing resources are pushing cattle and animal interactions closer together, as well as increasing competition and conflict.

Экономика

NCAA ұйымдастырған туризм аймақтың негізгі кіріс көзі болып табылады. Көптеген тұрғындары – масаи малшылары және солтүстіктегі сонджо шаруаларының мүшелері. Ұзақ жылдар бойы NCA жерін ауыл шаруашылығына пайдалану мәселесі дау тудырып келді. Масаилар бұл аймақтың ортасы мал шаруашылығына қолайсыз екенін, нәтижесінде сүт өндірісі төмендеп, ауруға шалдығу қаупі артатынын айтады. Сүт пен малдың жетіспеуіне байланысты олар тамақ қорларын ауыл шаруашылығы арқылы толықтыруға мәжбүр. NCAA табиғи ортаны, әсіресе жануарлардың қозғалыс жолдарында сақтауға тырысады және дамуды шектеуге ұмтылады. 1975 жылғы жарлықта өсімдік өсіруге тыйым салынған, бірақ Премьер-министр бұрынғыдай, төтенше жағдайларда осы тыйымды уақытша тоқтатқан. Нгоронгоро аудандық кеңесі (NDC) NCAA-ның жылдық кірісінің 25% көлемін алады, бұл қаражат тек есептер тексерілгеннен кейін, бюджеттік басымдықтар орындалған соң және қаражат болған жағдайда ғана төленеді. NDC мен NCAA арасында шарттасқанына сәйкес, NDC Нгоронгоро бөлімінің басқару құқығын NCAA-ға береді. Бұл NCAA-ға «жергілікті халықты қорғаумен қатар табиғи ресурстарды сақтау» саясатына сәйкес қоғамды дамыту жобаларын жоспарлауға мүмкіндік береді. NDC өз тарапынан білім беру, денсаулық сақтау және ветеринария салаларында NCA (Нгоронгоро бөлімі) үлесін сақтап, мұғалімдер мен медбикелерді қамтамасыз етеді, оларға жалақы төлейді және дәріханаларға дәрі-дәрмек сатады. NCAA басшыларының мәлімдемесіне сәйкес, NCA масаи ауылдары жерді меншікке иелене алмайды. Ауылдық шекаралары қоғамдық деңгейде мойындалған, бірақ осы аумақтың меншігі NCA жарлығында белгіленгендей, NCAA-ның құзырында болады. Дегенмен, жерді қорғалатын аймақтан тыс жерде сатып алуға болады. Аймақтағы қонақ үйлер мен демалыс орындары NCAA-ға концессиялық төлемдерді жүзеге асырады, бұл қаражат Қоғамдық даму бөлімі арқылы қаржылық қолдауға және Нгоронгоро аудандық кеңесіне төлемдерге жұмсалады. Кейбір қонақ үйлер NCA масаиларымен сиыр, шошқа, қозы және ешкі етін жеткізу туралы келісімдерге қол қойған, бірақ осы еттің көп бөлігі Каратудан алынатыны және NCA қауымдастықтарына тікелей табыс әкелмейтіні белгілі. Қонақ үйлер масаиларды жұмысқа алады, бірақ көбінесе NCA елді мекендерінен тыс жерлерден. Олардың білімі жеткіліксіз деп санайды, себебі олар қонақтармен қарапайым деңгейде қарым-қатынас жасап, байланыс орнатуы керек. Ауданы шпатит гранатымен де танымал, бірақ олар коммерциялық мақсатта өндірілмейді.

Tourism provided by the NCAA is the district's main source of income. Many residents are Masai pastrolists and members of the Sonjo farming communities in the north outisde the conservation are. For a long time, agricultural use of NCA property has been a source of contention. The Maasai argue that the area environment is unfavorable to livestock, resulting in lower milk output and increased illness susceptibility. Due to the scarcity of milk and cattle, they are forced to supplement their food supply through agriculture. The NCAA rightly wishes to preserve the natural environment as much as possible, particularly in places designated as wildlife corridors, and has attempted to discourage development. Cultivation is, in fact, banned under the 1975 Ordinance, but the Prime Minister has temporarily waived this in the past as an emergency measure. Ngorongoro District Council (NDC) receives 25% of the NCAA's annual income, which is paid only when the audited accounts have been passed and only if funds are available after budgeted priorities have been met. The NDC and the NCAA have a contractual agreement in which the NDC cedes jurisdictional management of the Ngorongoro Division to the NCAA. This enables the NCAA to plan its own community development efforts in accordance with its policy statement of 'conserving natural resources while protecting indigenous people'. The NDC, for their part, retains a stake in the NCA (Ngorongoro Division) in the education, health, and veterinary sectors, where they supply teachers and nurses, pay their wages, and sell pharmaceuticals to dispensaries. The NCA Maasai villages, according to NCAA leaders, are unable to possess land. Their village limits are acknowledged at the community level, but tenure of that area is the NCAA's express domain, as defined in the NCA Ordnance. However, land can be owned outside teh conservation area. The Hotels and lodges in the area pay NCAA concession fees, which contribute to financial support directed through the Community Development Department, as well as a levee to the Ngorongor District Council. Some hotels have contracts with NCA Maasai to supply beef, hog, lamb, and goat, however it appears that the majority of this meat is acquired in Karatu and does not provide direct income to NCA communities. The hotels hire Maasai, but usually from outside the NCA settlements. They believe that their education is insufficient because they need to communicate and connect with their guests at a basic level. The district is also famous for its spessartine garnets, though they aren't mined commercially.

Демография

2012 жылғы халық және тұрғын үй санағы мәліметтері бойынша, Нгоронгоро ауданында 174 278 ер адам, 82 610 әйел адам және 91 668 қыз әйел бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 4,8 адамды құрайды, ал Аруша аймағындағы халық өсімі 2,9 пайызды шамалайды.

Сайлау округтері

Парламент сайлауы үшін Аруша облысы сайлау округтеріне бөлінеді. 2010 жылғы сайлау бойынша Нгоронгоро ауданында бір сайлау округі болған, ол – Нгоронгоро сайлау округі.

Бөлімшелер

2012 жылғы мәліметтер бойынша Нгоронгоро ауданы әкімшілік тұрғысынан 21 округке бөлінеді: Масай қауымының көп бөлігі NCA-ның оңтүстігінде тұрады, ал дәстүрлі масай мәдениеті әрдайым олардың қауымдастықтарының атынан күрделі әкімшілік қызметтерді атқару қабілетін дамытуына кедергі келтіріп келді. Мысалы, білімге қатысты масайлардың көзқарасы жақында ғана өзгере бастады. Олар өздерінің қауымдық құрылымдарын құлатып жатқан өзгерістерге ықпал ету үшін, олар оқшауланған күйде өмір сүре алмайтынын түсінді. Мысалы, бір аға көшбасшы бала кезінде мектептен қашып кеткеніне өкінетінін айтты және бұл ойын қауымның жас мүшелеріне де жеткізген болуы мүмкін. Осының салдарынан, NCAA-ға масай ауылдарын олар құрған институттарды пайдалануға көндіру қиын болды. Дегенмен, соңғы жылдары NCAA NCA қауымдастықтарының негізгі білім беру қажеттіліктерін басымдыққа қойды. Нәтижесінде, NCA-дағы масай жастары негізгі және орта білімге қол жеткізу мүмкіндігіне ие болды. Ендеулен округі NCAA-ның қаржылық қолдауымен NCA-ның алғашқы орта мектебін салуда, әр округтен 2 миллион танзаниялық шиллинг төленеді, ал қосымша демеушілер де қаржылай көмек көрсетеді. NCAA қазір әр округтен үш баланың орта мектепке баруына демеушілік етеді, нәтижесінде NCA-дан жыл сайын 18 оқушы NCAA-дан қаржылық көмек алады. NCAA өз қатарында жұмыс істеу үшін NCA қауымдық мектептерінің білікті түлектерін жұмысқа алуды жоспарлап отыр. NCAA-ның тағы бір соңғы жобасы – NCA-дағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектесу үшін 144 қауым мүшесін жасаққа оқыту болды. Бұл күш-жігер әлі де өте жасырын сипатта болып көрінеді, және оқытылған адамдар ауылдық деңгейде ерікті түрде жұмыс істейтін секілді. Алайда, олар NCAA қауіпсіздік патрульдері өз аймақтарына келгенде, үй иесі ғана бере алатын аймақ туралы толыққанды ақпарат беру үшін олармен бірге жүреді. Бұл патрульдердегі жасақ әскерлері қаруланған және шалғайда түну үшін аз төсім алады.

As of 2012, Ngorongoro District is administratively divided into 21 wards: Most of the Masai community lives in the south in the NCA and traditional Maasai culture has always been an impediment to individuals gaining the capacity to fulfill complex administrative positions on behalf of their communities. For example, there has only recently been a shift in Maasai attitudes toward the importance of education. They have, rather belatedly, realized that if they are to have an impact on the tides of change that are undermining their community structures, they cannot continue to live in a vacuum. One senior traditional leader, for example, stated that he truly regretted running away from school as a child, and he has almost likely passed on this mentality to the younger members of his community. As a result, the NCAA has always had a difficult time convincing Maasai villages to use any institutions they create. However, in recent years, the NCAA has prioritized the basic educational requirements of NCA communities. As a result, Maasai youngsters in the NCA now have better access to basic and secondary education. Endulen Ward is building the NCA's first secondary school with financial backing from the NCAA, with each ward set to pay Tsh. 2 million and additional donors providing funds. The NCAA presently sponsors three kids from each Ward to attend secondary school each year, for a total of 18 students from NCA per year who get financial assistance from the NCAA. The NCAA intends to hire NCA community school graduates of suitable caliber as employees in their ranks. Another recent NCAA project was the training of 144 community members as militia to help with security in the NCA. This effort appears to be still extremely low key, and these trained persons appear to work on a volunteer basis at the village level
However, they do accompany NCAA security patrols when they visit their regions to provide comprehensive information about the area that only a homeowner can provide. The militia troops on these patrols are armed and get a small overnight pay

Сонымен қатар, NCAA таңдалған аймақтардан 18 әйел және 12 еркек, барлығы 30 адамға кәсіби оқытуды ұсынды, мақсаты – ағаш өңдеу, диқандық және тігін сияқты дағдыларды үйрету. Оқыту Килиманджаро аймағындағы Хай кәсіптік оқу орталығында өтті.