Кіріспе
Чарльз Лео Фэрбенкс (10 маусым 1933 – 2 сәуір 2013) – американдық футболшы және жаттықтырушы, мектеп, колледж және кәсіби деңгейде бас жаттықтырушы қызметін атқарған. 1967 жылдан 1972 жылға дейін Оклахома университетінде, ал 1979 жылдан 1981 жылға дейін Колорадо университетінде бас бапкер болып жұмыс істеді, мансаптық көрсеткіші 0.590-қа тең. Фэрбенкс 1973 жылдан 1978 жылға дейін Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Нью-Ингланд Пэтриотс» командасының бас бапкері болды, ол 0.529 рекордты көрсетті, ал 1983 жылы АҚШ Футбол лигасының (USFL) «Нью-Джерси Генералс» командасында 6–12 есебімен ойнады.
Charles Leo Fairbanks (June 10, 1933 – April 2, 2013) was an American football coach who was a head coach at the high school, college and professional levels. He served as the head coach at the University of Oklahoma from 1967 to 1972 and at the University of Colorado from 1979 to 1981, compiling a career college record of 0.590. Fairbanks was also the head coach for the New England Patriots of the National Football League (NFL) from 1973 to 1978, amassing a record of 0.529, and for the New Jersey Generals of the United States Football League (USFL) in 1983, tallying a mark of 6–12.
Ерте мансап
Мичиган штатының Детройт қаласында дүниеге келген Фэрбенкс 1951 жылы Шарлевокс орта мектебін, ал 1955 жылы Мичиган мемлекеттік университетін бітірді. Ол үш жыл бойы «Spartans» командасының құрамында, бас жаттықтырушылар Бигги Манн мен Даффи Догерти басшылығымен ойнады. Сол күзде ол Мичиганның Солтүстік түбегіндегі Ишпеминг орта мектебінің бас жаттықтырушысы болып үш жылдық қызметіне кірісті.
Колледждің көмекшісі
1958 жылы ол Темпедегі Аризона штаты университетінде көмекші жаттықтырушы болып жұмысқа қабылданды. Бұрынғы «Спартан» командаласы Фрэнк Кушпен төрт жыл жұмыс істеген соң, 1962 жылдан 1965 жылға дейін Билл Йёман басшылығымен Хьюстон университетінде тағы төрт жыл жұмыс істеді. 1966 жылы Норман қаласындағы Оклахома университетінде көмекші жаттықтырушы лауазымына қабылданды.
Бас бапкер
1967 жылы сәуірде 37 жастағы «Соунер» командасының бас бапкері Джим Маккензидің күтпеген өлімінен кейін Фэрбенкс төрт күннен соң 33 жасында бас бапкер болып тағайындалды. Ол Миссури штатындағы Ден Девайнның командасында көмекші бапкер лауазымына кете жазуға дайын еді, бірақ Маккензи 1966 жылғы маусымнан кейін оны шабуыл координаторы етіп тағайындаған соң Норманда қалуға шешім қабылдады. Келесі алты жылда Фэрбенкс Оклахоманы үш «Үлкен сегіз» конференциясының чемпионы атандырды, соңғы екі маусымында 11–1 есебін тіркеді. Орталық келісімшарты аяқталғаннан кейін үш ай өткен соң, ол «Нью-Ингленд Патриотс» (NFL) командасына кетті, бірақ Оклахома 1972 жылғы маусымдағы тоғыз ойынды пайымдауға мәжбүр болды, себебі студент-спортшылардың өңделген транскрипттеріне қатысты рекрутингтік бұзушылықтардың куәліктері анықталды. Фэрбенкс осы туралы ешқандай хабары жоқ екенін мәлімдеді. Оның басшылығымен болған оқиға «Соунерс» командасын кеткеннен кейін екі жыл бойы боулинг ойындарына және UPI ұлттық чемпионатына қатысудан шеттетуге алып келді. Фэрбенкс Оклахомадан кеткеннен кейін оның ізбасары Барри Свицер 1974 және 1975 жылдары ұлттық чемпионаттарды жеңіп алды, бірақ командалар әлі де NCAA санкциясында болды. Оклахома 1974 жылы ұлттық титулға ие болды, бірақ боулинг ойындарына қатысуға рұқсат берілмеді, ал 1975 жылы теледидарда көрсетілмей қайталады.
NFL
1973 жылғы 26 қаңтарда Фэрбенкс Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Нью-Ингленд Патриотс» командасының бас бапкері болып тағайындалды. Сол жылы оның алғашқы NFL драфтында Джон Ханна, Сэм Каннингэм, Рей Гамильтон және Даррил Стингли болды, бұл Фэрбенкс командамен жұмыс істеген жылдарығы табысты драфттардың бастауы болды. «Патриотс» командасы алғашқы жылы 5–9 есебін көрсеткеннен кейін, 1974 жылғы маусым жаттығу лагері мен маусым алдындағы лига ойыншыларының ереуілімен қиындыққа тап болды, бұл Фэрбенкс пен қорғаныс үйлестірушісі Хэнк Булудың жаңа жүйе (қазіргі кезде Фэрбенкс-Булу 3–4 немесе 3–4 екі саңылау жүйесі деп аталады) енгізуіне көмектесті. Көптеген ойыншылар NFL ойыншылар қауымдастығының мүшесі болмағандықтан және он сегіз бірінші жыл ойыншысы тізімге енгендіктен, олар көп жұмыс істеді. «Патриотс» 6–1 есебімен жарқын бастама берді, бірақ кейін басқа командалар оларды қуып жете алды және 7–7 есебімен аяқтады. Содан кейін Фэрбенкс төртінші шабуылшы Джим Планкеттпен келіспей қалды, ол 1976 жылдың сәуір айында Сан-Францискоға маңызды драфт таңдаулары үшін айырбасталды. «Патриотс» командасының иелерінің келіссөздер тактикасы командалық ереуілге әкелді, нәтижесінде «Нью-Йорк Джетс» командасымен жоспарланған маусым алдындағы ойын жойылды. Команда ешқашан қалпына келмеді және 1975 жылы 3–11 есебін көрсетті, бірақ Фэрбенкс болашаққа маңызды тұқым септі, төртінші шабуылшы Стив Гроганды драфтқа алып, ол сол жылы алғашқы маңызды ойынын өткізді. Гроган төртінші шабуылшы болғаннан кейін, Фэрбенкс басқарған «Патриотс» 1976 жылы 11–3 есебін көрсетті, бұл өткен жылғы 3–11 көрсеткішіне кері өзгеріс болды, және NFL плей-офф бірінші турында 13–1 есебімен өнер көрсеткен «Окленд Рейдерс» командасымен кездесу үшін сапарлады. Бұл франшизаның екінші постсезондық қатысуы және AFL-NFL бірігуінен кейінгі алғашқы қатысуы болды; алғашқысы он үш жыл бұрын, 1963 жылы болған. Ойын 1976 жылы «Рейдерс» командасының жалғыз жеңілісінің қайталамасы болды, «Патриотс» командасы 3 қазан күні Фоксборо қаласында 48–17 есебімен жеңіске жеткен. «Нью-Ингленд» командасы төртінші тоқсанға 21–10 есебімен басымдықпен кірді, бірақ төреші Бен Дрейттың қорғаушы аяқ Рей Гамильтонға жасаған қатыгез ойын үшін берген даулы шешімі «Рейдерс» командасының кешіккен толыққанды емес ойынын жойды, ал төртінші шабуылшы Кен Стэблердің сегіз секунд қалғандағы аяқ аймағына сүңгіп кіруі «Оклендке» 24–21 есебімен жеңіс сыйлады. Дрейт ойыннан кейін Гамильтонның Стэблердің басына соққандығын көргендіктен, айыппұлды тағайындауға мәжбүр болғанын мәлімдеді, бірақ қайталаулар «Шәкәр аюдың» заңсыз байланыс жасаған жоқ екенін көрсетті. Бұл шешім жылдар бойы айыпталды және «Рейдерс» командасы «Миннесота Викингс» командасынан Super Bowl XI жеңісіне жеткен кезде «Патриотс» үшін ащы естелік болып қалды. Маусымнан кейін шабуылдаушы бапкер Ред Миллер «Денвер Бронкос» командасының бас бапкері болды. 1977 жылы Салливан отбасы мен Джон Ханна мен Леон Грейдің арасындағы келісімшарттарға қатысты дау команда ішіндегі келіспеушіліктерге әкелді. Бұл оқиға Фэрбенксті Чак Салливанға қарсы қойды, ол команда иесі Билли Салливанның үлкен ұлы ретінде команданың қаржысын бақылап, Фэрбенксті Ханна мен Греймен жасалған келісімшарттарынан бас тартуға мәжбүр етті. Иелік тобынан уәделенген келісімшартынан айырылған Ханна кейіннен Салливандар «Чактың өкілеттігін алып, оны жалғаншыға айналдырды» деп мәлімдеді. «Патриотс» командасы тұрақты маусымның соңғы күндері плей-оффқа жетпей қалды, ал Миллердің «Бронкос» командасы Super Bowl XII-ге өтті. Келесі жылы, 1978 жылы, маусым алдындағы кезеңде қайғылы оқиға болды, «Рейдерс» командасының қауіпсіздігі Джек Татумның 12 тамызда Окленд қаласындағы күшті соққысынан кейін Стингли сал болып қалды. Фэрбенкс ойын алдында Стинглимен келісімшартты ұзартты, бірақ келесі дүйсенбіде Чак Салливан келісімнен бас тартты. Фэрбенкс ашуланып, маусымнан кейін командадан кетуді шешті. «Патриотс» командасы 11–4 есебімен шығыс дивизионының жеңімпазы атанды және Super Bowl үшін күресуге дайын болды. Регулярлы маусымның соңғы ойындарына бірнеше сағат қалғанда (дүйсенбі кеште), Салливан Фэрбенксті Колорадо университетінің бас бапкері болуға келісіп, келісімшартын бұзғаны үшін жұмыстан босатты. Фэрбенкс бірнеше күннен кейін қайтадан жұмысқа қабылданды, олардың дивизиондық раундтық плей-офф ойынынан (және франшизаның алғашқы үй плей-офф ойынынан) алда, бірақ екінші орын алған «Патриотс» командасы супержұлдызды жүгіруші Эрл Кэмпбелл мен бесінші орынды «Хьюстон Ойлерс» командасынан 31–14 есебімен жеңіліске ұшырады. «Нью-Ингленд» Фэрбенкске келісімшартты бұзғаны үшін шағым түсірді. Сотқа шағымдану кезінде ол әлі де «Патриотс» үшін жұмыс істеп жүргенде Колорадо штатына ойыншыларды тартқанын мойындады, нәтижесінде оның кетуіне кедергі келтіретін тыйым салуды жеңіп алды. Бірақ 1979 жылғы 2 сәуірде CU (Flatirons Club) күшейткіштер тобы оның келісімшартын сатып алды, бұл оған «Патриотс» командасынан кетуіне мүмкіндік берді. Sports Illustrated журналының кәсіби футбол жазушылары деканы Пол Циммерман Фэрбенкске «Нью-Инглендтен» кетуіне байланысты туған ашудың себебі, 1976 жылы «Нью-Йорк Джетс» командасының бас бапкері Лу Хольцтың Арканзас штатына кеткенінен өзгеше, «ешкім» Фэрбенкс «шын ниетті адам емес» деп ойлағандығында болды деп болжады.
Коллегиалды қатарға қайта оралу
Фэрбенксті «Буффалос» командасының бас бапкері етіп тағайындау үшін күрестің нәтижесі, Колорадодағы үш маусымда (7–8, 1–10, 3–8) көрсеткен 7–26 (0.212) есебімен, жасалған күш-жігерге ақталмады. Оның «Буффалос» сапындағы екінші ойыны, ЛСУ-ға өз алаңында 44–0 есебімен жеңілуі, болашақтағы жағдайдың алғы көрінісі болды. Ал оның ілгерідегі бапкерінің ең нашар көрсеткіші бірінші маусымда 5–6 болған. Оның CU-дағы кезеңі, бұрынғы бас бапкер Эдди Краудер басқарған футбол және спорт бағдарламасы үшін қиын уақыт болды. Фэрбенкс 1981 жылы, Боулдердегі соңғы маусымында, қара түстен аспан көгіне ауысуға себепкер болды деп жиі, бірақ қате айтылады. Түс өзгертуі CU регенттер кеңесінің «9000 фут (2743 м) биіктіктегі Колорадо аспаны» бейнесін көрсету үшін талап еткенімен, жанкүйерлердің қолдауын алмады. (Мектептің ресми түстері күміс және алтын, ал CU командалары 1959 жылдан бері дәстүрлі түрде қара және алтын түсті киімдерін киеді.) 1984 жылы көк түстің күңгірт тоннары енгізілді, бірақ қара түсті жейделер Боулдердегі Оклахома және Небраска командаларымен өткізілген ойындарда, сондай-ақ 1985 жылдан бастап барлық үй ойындарында қайта қолданылды. Фэрбенкс басшылығымен «Буффалос» бағдарламасы соншалықты құлдырады, оның ізбасары Билл Маккартни алғашқы үш маусымда 2–8–1, 4–7 және 1–10 есебін көрсеткеннен кейін ғана Колорадоны дұрыс жолға қойды. Маккартнидің мансабы 1989 жылы 11–0 есебімен аяқталған тұрақты маусыммен және келесі маусымда Associated Press ұлттық чемпионатымен шарықтау шегіне жетті, Фэрбенкстің сәтсіз мансабын толығымен ұмыттырды.
USFL
1982 жылғы 1 маусымда Фэрбенкс CU-дан қызметтен бас тартты. Ол жаңа құрылған АҚШ Футбол Лигасының (USFL) «Нью-Джерси Генералдары» командасының президенті және бас жаттықтырушысы болды. Басым үлесіне ие Дж. Уолтер Дункан Фэрбенкске команданың 10 пайызын сатты. Жаңа лигадағы алғашқы ойынын жаттықтыруға тағайындалғанға дейін Фэрбенкс қайтадан даудың ортасында болды. «Джорджия» университетінің үшін курс студенті, Гейсман жүлдесінің соңғы иегері Гершель Уокер 1983 жылғы 23 ақпанда «Генералдармен» келісім жасады. «Нью-Джерсидегі» уақыты, «Колорадодағы» қызметі сияқты, нәтижелі болмады – «Генералдар» 1983 жылғы маусымды 6-12 есебімен аяқтады. Фэрбенкс командадан кеткенінің себебі Дональд Трамптың 1983 жылғы 22 қыркүйекте Фэрбенкс пен басым үлесіне ие Дж. Уолтер Дунканнан франшизаның толық бақылауын сатып алуы болды. Оның орнына бас жаттықтырушы болып Уолт Майклз келді. Жаңашыл, бірақ скандалдармен дақ пысырған Фэрбенкс енді ешқашан жаттықтырушылық қызметке оралмады, колледж де, кәсіби деңгейде емес. Ол жылжымайтын мүлік және гольф алаңдарын дамытумен айналысты, PGA West құрып, Калифорния мен Аризонада көптеген табысты кәсіпорындарды іске қосты.
Мұра
Фэрбенкстің схемалары «Нью-Ингланд Патриотс» командасына (бас бапкер Билл Беличик басшылығымен) әсер етті. 2007 жылғы баспасөз конференциясында Беличик Фэрбенкс туралы былай деді: «Менің ойымша, Чак лигаға да, осы ұйымға да номенклатура, терминология және осы сияқты мәселелер тұрғысынан зор ықпал етті. Чак келсе, біздің ойын кітабымызға қарап, ойынның 80 пайызының оның қолданған терминологиясына сәйкес келетінін көре алады – формациялар, қорғаныс немесе пас беруді қорғау болсын. Кеше отырып сөйлесіп жатқанда ол: «Сіздер қанша 60 қорғанысын қолданасыздар? Ал 80 қорғанысын қанша қолданасыздар?» – деді. Оның жүйесінің негізін құраған барлық нәрсе әлі де осында сақталған, тіпті біз формацияларды, ойындарды, қорғанысты қалай атайтынымызға және жеке шақыруларымызға, белгілі бір түзетулерге дейін, Ред (Миллер), Хэнк (Буллоу) және Рон (Эрхардт) сияқты адамдар осында болған кезде қолданған нәрселерге ұқсайды».
Өлім
Фэрбенкс 2013 жылдың 2 сәуірінде 79 жасында ми рагынан қайтыс болды.
NFL
Команда Жыл Қалыпты маусым Плей-офф Жеңіс Жеңіліс Тең % Орын Жеңіс Жеңіліс % НәтижеNE1973590.357AFC Шығысында 3-орын – – – –NE1974770.500AFC Шығысында 3-орын – – – –NE19753110.214AFC Шығысында 5-орын – – – –NE19761130.786AFC Шығысында 2-орын 0 1 .000 Окленд Рейдерске қарсы AFC дивизиялық ойынында жеңілісNE1977950.643AFC Шығысында 3-орын – – – –NE19781140.733AFC Шығысында 1-орын 0 1 .000 Хьюстон Ойлерске қарсы AFC дивизиялық ойынында жеңілісNE Барлығы463900.541020.000Барлығы463900.541020.000
USFL
Команда Жыл Тәртіптік маусым Плей-оффЖеңісЖеңілісТеңЖеңіс %ОрынЖеңісЖеңілісЖеңіс %НәтижесіNJG198361200.333Атлантикалық дивизионында 3-ші – – – –NJG Барлығы61200.333Барлығы61200.333