Кіріспе
Америка футбол жаттықтырушысы (1923–2005)
Генри Луис Страм (3 қаңтар, 1923 – 4 шілде, 2005) – американдық футбол жаттықтырушысы. Ол Америка футбол лигасының (АФЛ) және Ұлттық футбол лигасының (НФЛ) «Даллас Техас» / «Канзас Сити Чифс» командаларымен 15 жылдық қызметімен ең танымал. Страм лига тарихындағы кез келген басқа жаттықтырушыдан көп, үш рет АФЛ чемпионатында жеңіске жетті. Содан кейін ол «Чифс» командасымен IV Суперкубокты жеңіп алды. Ол сонымен қатар ең көп жеңіске (87), ең көп маусымнан кейінгі ойындарға (7) қатысты және АФЛ-дегі ең жақсы маусымнан кейінгі көрсеткішке (5–2) ие болды. Страмның Гейторейдтің даму кезеңінде Флорида университетінің жаттықтырушысы Рей Грейвспен тығыз байланыста болғандықтан, Гейторейдтің НФЛ-ге енгізілуіне зор үлес қосты. Страм «Чифс» командасындағы мансабында шабуылдық үйлестіруші, қорғаныс үйлестірушісі немесе арнайы командалар жаттықтырушысы болған емес.
Ерте өмір
Страм 1923 жылдың 3 қаңтарында Чикаго қаласында Генри Луис Вилчек ретінде дүниеге келді. Оның Польшада туған әкесі, Генри Вильчек, тігінші болған және Stramm есімімен кәсіби күреспен айналысқан. Stramm – неміс тілінде "батыл", "күшті" деген мағына береді, ал отбасының тегі кейіннен Stram болып өзгертілді.
Алғашқы жұмыс орындары
Ол 1948-1955 жылдары «Бойлермейкерс» футбол командасының көмекші жаттықтырушысы, ал 1951-1955 жылдары бас бейсбол жаттықтырушысы болды. 1996 жылы Страм мен Лен Доусон Пердью атлетикалық даңқ залына енгізілді. Пердьюде жаттықтырушылық қызметтен кейін Страм «Нотр-Дам», «Оңтүстік методистік университеті» және «Майами» командаларында көмекші жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Страм «Майамидің» шабуыл шебінің жаттықтырушысы болды және 1959 жылы команданың 6-4 есебімен жеңіске жетуіне көмектескен көптеген шабуылдық схемаларды енгізгені үшін марапатталды.
Далас Техас / Канзас Сити Чифс
1959 жылы Ламар Хант Страмды жаңа AFL-дегі «Даллас Техас» командасын жаттықтыруға шақырды, ол 1960 жылы ойындарды бастады. Хант бұрын SMU-да қосалқы ойыншы болған, ал Страм сол жерде жаттықтырушы болған. «Техас» позициясын Бэд Уилкинсон мен Том Лэндри, сол кезде «Нью-Йорк Джайентс» командасының ассистенті, қабылдаудан бас тартқан. «Техас» командасы жаңа AFL-дегі алғашқы ойынын 1960 жылдың қыркүйегінде өткізіп, бастапқыда табысқа жетті. 1962 жылы «Техас» AFL Батыс дивизионында жеңіске жетіп, AFL чемпионатында да жеңіске ие болды. «Техас» командасы «Хьюстон Ойлерс» командасын 20:17 есебімен жеңді, бұл кәсіби футбол чемпионатының ең ұзақ ойыны болды. Томи Брукер қосымша уақыттың 17:54-інде гол соғып, «Техас» командасына жеңіс сыйлады және «Ойлерс» командасының үшінші тізбектеп жеңіске жетіп, титул алуына кедергі келтірді. 1963 жылы «Даллас Техас» клубы «Канзас-Сити Чифс» клубына айналып, жетістіктерін жалғастырды. 1966 жылы олар кәсіби футбол тарихындағы ең жақсы қорғаныс командаларының бірімен, үш залға енген және сегіз жұлдызды ойыншысы бар AFL титулын жеңіп алды. «Чифс» «Буффало Биллс» командасын Буффалода 31:7 есебімен жеңді. «Чифс» командасы «Супер Боул I» ойынында «Грин-Бэй Пэккерс» командасымен ойнады, ал «Пэккерс» 35:10 есебімен жеңіске жетті. «Чифс» командасының қорғанысын жеңу үшін «Пэккерс» командасының жаттықтырушысы Винс Ломбарди қысқа паспен ойнау тактикасын қолданды, ол сәтті болды, ал кавербек Барт Старр «Супер Боул» MVP атанды. 1968 жылы Канзас-Ситиде «Оукленд Рейдерс» командасына қарсы өткен ойында «Чифс» командасы ойынға шығуға дайын сау кең қанатты ойыншысыз кірді. Страм кәсіби футболдың тарихына оралып, Т формациясын қайта жандандырды. «Чифс» командасы ойынды 24:10 есебімен жеңіп алды, допты 60 рет 300 метрден астам қашықтыққа итерді, ал тек үш рет 16 метрге пас берді. «Канзас-Сити Чифс» 1969 жылы тағы да AFL чемпионатында жеңіске жетті. IV «Супер Боул» кезінде оның тапқыр жаңалықтары, «қозғалмалы қалта» және «үштік қорғаныс» тактикалары «Миннесота Викингс» командасына қарсы екі жақтан да үстемдік етті. «Супер Боул» кезінде Страм микрофон тағып алған алғашқы кәсіби футбол жаттықтырушысы болды. Ол ойыннан жазылған сөздері классикалық сөздерге айналды: «Балалар, допты алаң бойымен жылжыта беріңдер», «Сістер алтауың қалай осы ойынды жіберіп алдыңдар?», «65-ші лақтыру күшінің тұзағы», «Кассульке қытайлық өрт жаттығулары сияқты шапқылап жүрді» және «Викингс» командасының тиімсіз ойынына жасаған бағасы: «Біздің лигамызда мұндай іс істеуге болмайды!». Ол төрешіге: «Сістер алтауың қалай осы ойынды жіберіп алдыңдар?» деп сұрағанда, төрешінің жауабы Страмды шатастырып, «Жоқ. Не?» деп сұрады. «Супер Боул» жеңісі AFL командасының тізбектеп екінші жеңісі болды және жаңа лиганың беделін арттырды, ол келесі маусымда NFL-мен бірігуді аяқтайтын еді. 1971 жылы «Чифс» AFC Батыс дивизионының чемпионы атанды. «Майами Долфинс» командасы 1971 жылғы Рождество күні «Чифс» командасын жеңді. Екі команда кәсіби футбол тарихындағы ең ұзақ ойынды өткізді. Содан кейін «Чифс» командасы бұрынғы табысқа жете алмады, нәтижесінде Страм франшизаны тастап кетті. Страмның Канзас-Ситидегі қызметі үйде 35:15 есебімен жеңіліспен аяқталды, «Чифс» командасы «Супер Боул IV» ойынында жеңілген «Викингс» командасына қарсы. 1974 жылғы маусымда 5:9 есебімен аяқтағаннан кейін, бұл сол кезде франшиза тарихындағы ең нашар көрсеткіш болды, Страм жұмыстан босатылды.
Нью-Орлеан Сэйнтс
1976 жылы Страм «Нью-Орлеанс Сентс» командасының бас жаттықтырышы болды, бірақ екі маусымда 4–10 және 3–11 есебімен жеңіліске ұшырады. Страмның әдетте күресіп жүрген «Сентс» командасын жаңарту әрекеттеріне Арчи Мэннингтің қиын жарақат алуы кедергі келтірді, ол 1976 жылғы маусымның барлығынан және 1977 жылғы науқанның бір бөлігінен қалыс қалды. Страм сонымен қатар өзінің ең көп жүгірген ойыншысы Чак Мунсидің салдарынан туындаған үнемі тәртіптік мәселелермен күресуге мәжбүр болды, ол кокаинге тәуелділіктің бастапқы кезеңдерінде болды, бұл 1980 жылы «Нью-Орлеанс» командасынан «Сан-Диего Чарджерс» командасына ауысуына әкелді. Оның «Нью-Орлеанс» кезеңіндегі ең жарқын сәттерінің бірі – 1976 жылы «Арроухед» стадионында бұрынғы командасы «Канзас-Сити Чифс» командасына қарсы 27–17 есебімен жеңіске жеткені болды, бұл Страмның «Сентс» командасымен алғашқы жеңісі еді. 1977 жылғы науқан екі маусым бойы 26 ойынды қатарынан жеңіліске ұшыраған, бұрын жеңіліссіз «Тампа Бэй Буканерс» командасына қарсы үйдегі тарихи жеңіліспен аяқталды. Страм жеңіліске қатты ренжіп, ойынның видеожазбасын өртеп жіберді. Маусымның соңғы ойынынан кейін ол жұмыстан босатылды.
Мұра
Стром – инноватор, талантты білуші және керемет ұстаз болды. Ол Лена Доусон, Бобби Белл, Бак Бьюкенен, Керли Калп, Вилли Ланьер, Ян Стенеруд, Эмитт Томас және Джонни Робинсон сияқты Даңқ залына енген ойыншыларды дамытуға көмектесті, сондай-ақ Эд Будде және Отис Тейлор сияқтыларға да қолдау көрсетті. Ол басқа командаларда сәттілікке жете алмаған ойыншыларды, мысалы, «Стиллерс» және «Браунс» командаларында қалыптаса алмаған Лен Доусонды алып, олардың әлеуетін ашуға көмектесті. Стром тарихи түрде афроамерикандық колледждерден көптеген ойыншыларды шақырды, сондықтан оның командалары әрқашан алуан түрлі болды. Ол сонымен қатар салмақ көтеру жаттығуларын және маусым арасындағы шағын жаттығу лагерьлерін енгізді.
Кейінгі өмір және өлім
Стром «Коуч» телешоуында өзінің ролінде қонақ ретінде пайда болды. Эпизодта Стром Бари Свицер және Джордж Аллен сияқты жаттықтырушылардың конгресіне қатысты. Шоудың басты кейіпкері Хейден Фокс та осы конференцияға қатысты. Ханк Страм Нью-Орлеанға (Луизиана штаты) зейнетке шықты, онда ол Ковингтон қаласында үй салды. 2005 жылдың 4 шілдесінде ол Ковингтон қаласындағы Сент-Таммани округінің ауруханасында қант диабетінен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды.
Бас бапкерлік рекорд
Команда Жыл Тәртіптік маусым Плей-оффЖеңісЖеңілісТеңдікЖеңіс %ОрынЖеңісЖеңілісЖеңіс %НәтижесіDAT1960860.5712-ші AFL Батыс — — — —DAT1961680.4292-ші AFL Батыс — — — —DAT19621130.7861-ші AFL Батыс 1 0 1.000 AFL чемпиондарыKC1963572.4173-ші AFL Батыс — — — —KC1964770.5002-ші AFL Батыс — — — —KC1965752.5833-ші AFL Батыс — — — —KC19661121.8461-ші AFL Батыс 1 1 .500 AFL чемпиондары. Супербоул I-де Грин-Бэй Пэккерске ұтылдыKC1967950.6432-ші AFL Батыс — — — —KC19681220.8571-ші AFL Батыс 0 1 .000 АФЛ дивизиондық плей-оффта Окленд Рейдерсіне ұтылдыKC19691130.7862-ші AFL Батыс 3 0 1.000 AFL чемпиондары. Супер Боул IV чемпиондарыKC1970752.5832-ші AFC Батыс — — — —KC19711031.7691-ші AFC Батыс 0 1 .000 АФК дивизиондық ойынында Майами Дельфиндеріне ұтылдыKC1972860.5712-ші AFC Батыс — — — —KC1973752.5832-ші AFC Батыс — — — —KC1974590.3573-ші AFC Батыс — — — —DAT/KC Барлығы1247610.62053.625NO19764100.2863-ші NFC Батыс — — — —NO19773110.2144-ші NFC Батыс — — — —NO Барлығы7210.25000.000Барлығы1319710.57553.625