Кіріспе

Маркер – электромеханикалық телефон станцияларындағы коммутаторларда қолданылған арнайы мақсаттағы басқару жүйесінің бір түрі. Маркерлерді пайдаланатын коммутаторлар «жалпы басқару» класына жатады, себебі маркердің міндеті – шалушы және шақырылған абоненттер арасындағы тізбекті қосатын коммутациялық матрицадағы контактілердің жабылуын басқару. Бұл «тікелей басқару» коммутаторларынан өзгеше, онда коммутациялық элементтер клиенттің дискісі арқылы тікелей басқарылатын, мысалы, қадамдық коммутатор. «Маркер» термині оның коммутациялық матрица арқылы байланыстардың жолын белгілеу үшін қолданылуынан туындаған. Маркер коммутациялық матрицаның толық көрінісіне ие болғандықтан, байланыстар бос болған жағдайда бір терминалдан екіншісіне жол табуға және құрастыруға мүмкіндік берді, бұл бұрынғы прогрессивті жүйелерде мүмкін болмаған. Маркерлер кейде арнайы мақсаттағы компьютерлер деп аталған, бірақ сақталған бағдарламалық басқарудың болмауына байланысты, 20 ғасырдың ортасындағы түсінік бойынша олар компьютерлер саналмады. 1920 жылдардағы неміс әрекеттерінің сәтсіздігінен кейін, олар 1930 жылдары Bell Labs-те автоматты коммутацияның бірінші буынындағы қадамдық және панельдік коммутаторларды алмастырған жаңа буынның қиылыс коммутаторларын қолдау үшін табысты дамытылды. Белл жүйесінде алғаш рет 1938 жылы No. 1 қиылыс коммутаторында қолданылған маркер, бұрын панельдік жүйеде қолданылған декодердің технологиялық мұрагері болды. Маркерлер жүздеген немесе мыңдаған релелерден құралды және үлкен рамаларға орнатылды. Маркерлердің әртүрлі түрлері әртүрлі арнайы аппараттық операцияларды орындады. Мысалы, No. 1 қиылыс коммутаторында шалуды бастау және аяқтау үшін жеке «Шалуды бастау маркері» және «Шалуды аяқтау маркері» болды. Маркерлерді пайдаланатын телефон коммутаторларында әдетте машинаға қажетті әр түрдің бірнешеуі болды. Қалыпты жұмыс істеу кезінде трафик жүктемесі маркерлер арасында тең бөлінетін. Егер бір немесе бірнеше маркерлер ақаулық салдарынан қолжетімді болмаса, жүктеме басқару үшін қалған маркерлерге бағытталатын. Егер уақытша немесе аралық ақаулықтар туындаса, маркер әдетте қате туралы хабарлама беретін, жабдыққа басқа маркерді пайдалануға тырысуды ұсынатын. Бұл қосылыстың сәтті аяқталмауына қарамастан, шалудың жалғасуын қамтамасыз ету үшін жасалған. Маркерлер 1930 жылдардан 1960 жылдардың соңына дейін коммутаторларды жобалауда қолданылды, содан кейін олар заманауи үлгідегі бағдарламалық басқарумен электрондық компьютерлермен ауыстырылды. 20 ғасырдың ортасында Белл жүйесіндегі коммутаторларда маркерлер телефон қосылысының барысында бір немесе екі рет қана қажет болатын басқа да функцияларды иеленді, соның ішінде шығыс цифрларын аудару және клиенттерге қызмет көрсетудегі әртүрлі тарифтік саясаттарды сақтау. Бұл тәжірибе «Клиенттік топтар» құруға әкелді, бұл No. 5 қиылыс коммутаторына Centrex мүмкіндіктерін қосуға мүмкіндік берді. Бұл ең күрделі маркерлер болды және 1970 және 1980 жылдары сақталған бағдарламалық басқару маркерді телефон коммутаторларын басқарудың негізгі әдісі ретінде ығыстырған кезде қолданудан шығарылды. Маркерлер көбінесе қиылыс коммутаторларымен байланысты болған, бірақ Белл жүйесіне жатпайтын көптеген қиылыс коммутаторлары оларды пайдаланбады. Бұл коммутаторларда маркерлер болған жағдайда, мысалы, британдық TXK немесе Ericsson ARM, олар дизайны мен функционалдығы жағынан қарапайым болды. Белл жүйесінің маркерлеріне қосылған цифрларды аудару жұмыстарын басқа жабдықтар орындады.