Кіріспе

Пирамидалық танкіге қарсы кедергілер. "Аждаһаның тістері" – екінші дүниежүзілік соғыста танктер мен механикаландырылған жаяу әскердің қозғалысын қиындыру үшін алғаш рет қолданылған, нығайтылған бетоннан жасалған пирамида пішіндес танкіге қарсы кедергілер. Мақсаты – танктердің жылдамдығын төмендетіп, оларды танкіге қарсы қарумен оңай жоюға болатын "өлтіру аймақтарына" бағыттау болатын. Олар, әсіресе Зигфрид сызығында кеңінен қолданылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Аждаһаның тістерін Еуропа театрсындағы бірнеше армия қолданды. Немістер оларды Зигфрид сызығы мен Атлантика қабырғасында кеңінен пайдаланды. Әдетте, әрбір тіс биік болды. Тістердің арасына миналар орнатылып, жаяу әскердің өтуін қиын ету үшін тікенекті сымдар, ал танктарды тоқтату үшін диагональды түрде орналастырылған болат арқалықтар сияқты қосымша кедергілер салынды. Көптеген тістер 1940-1941 жылдары Ұлыбританияда Германияның күшті шабуылына қарсы елдің қорғанысын нығайту мақсатында орнатылды: мина далаларының артында аждаһаның тістері болды. Олар ені оннан отыз метрге дейінгі бетонға орнатылды, жерге бір-екі метр тереңдікте көмілді (астынан туннель қазып, жарылғыш заттар орнатуға тырысуды болдырмау үшін). Беткі қабатында алдыңғы қатарда шамамен бір метр, артқы қатарда екі метр биіктіктегі темір бетоннан жасалған пирамида тәрізді тістер орналасқан. Олар танктың арасынан өтуіне мүмкіндік бермейтіндей етіп, белгілі бір арақашықтықта тізілген. Тістердің арасында мина далалары, тікенді сымдар және артиллерияға төтеп бере алмайтын, немістерге бүкіл майдан бойынша от ашуға мүмкіндік беретін бекіністер орналастырылған. Ондай бекіністерді басып алудың жалғыз жолы – жаяу әскердің артына өтіп, артқы жағынан шабуылдау еді. Бірақ бірінші қатардағы бекіністер мен аждаһа тістерінің артында екінші, көбінесе үшінші, кейде төртінші қатарлар да болды. Олардың көп саны және берік құрылысының арқасында, мыңдаған аждаһа тістерін бүгінге дейін көруге болады, әсіресе Зигфрид сызығының қалдықтарында.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Бұл термин бүгінге дейін қолданылып келеді және көлік құралдарының өтуін шектеу үшін жерге орнатылған қару-жарақтар немесе тік бағаналар қатарын сипаттауға пайдаланылады, мысалы, ауылдық тұрақтарда немесе жол жиегінде.

Швейцария

Швейцария кейбір стратегиялық аймақтарда "айдаһар тістері" деп аталатын бекіністерді сақтап тұруды жалғастыруда. Әскери жаргон бойынша, бұл құрылымдар шоколад таяқшасының атымен "Тоблерон сызықтары" деп те аталады.

Корея

Корея – Корея демилитаризацияланған аймағының шекарасының кейбір бөліктерінде «дракон тістері» кездеседі.

Германия

Германия – Олар Берлин қабырғасының Шығыс Германия жағында қолданылды.

Югославия

Югославия – Югославияның тарауынан кейін кейбір елдерде стратегиялық маңызды жерлерде, жол жиегінде жылжымалы тісті бағаналар орналастырылған, оларды көтеріп жолға қоюға болады.

Ресей

Белгород облысында 2022 жылдың қазанында Вагнер тобының бақылауымен Ресей-Украина шекарасында "айдаһар тістері" деп аталатын қорғаныс сызықтары салынды. Бұл Ресей-Украина соғысында Украина Қарулы Күштері Ресей шекарасын бұзып өткен жағдайда, окоптар мен жаттығудан өткен әскерлермен бірге екінші қорғаныс шебі ретінде қарастырылды. Вагнер тобы Луганск облысындағы Hirske қаласында "Вагнер желісі" деп аталатын "айдаһар тістерінен" тұратын қамалдау құрылыстарының бірнешеуін салды. Вагнер тобы Ресей бақылауындағы Украина аумақтарында, Кремминнаға дейін шығыста және Свитлодарскіге дейін оңтүстікте "Вагнер желісін" аяқтауды жоспарлап отыр. 2022 жылдың қарашасында украиналық журналистер ресейліктердің Мелитополь маңындағы аймақты "айдаһар тістері" сызықтарымен бекіткенін көрді. Соғысты зерттеу институтының өкілінің сөзін келтірген бір журналист бұл сызықтарды "Суровикин желісі" деп атады. "Айдаһар тістері" Оңтүстік Херсон облысындағы Ресейдің эшелонды қорғанысының бір бөлігі ғана болды: миналық далалар, танкке қарсы орлар, бекіністер мен окоптар осы кешенге қосылды. Бірнеше белорус фирмалары орыс әскерін "айдаһар тістерімен" жабдықтады. Сол кезде Мариуполь, Никольское және Старый Крым аудандарында да "айдаһар тістері" орнатылды.

Польша

2023 жылдың ақпан айында Польша Калинградпен шекарасын «айдаһар тістерімен» нығайта бастады, себебі Дмитрий Медведев сияқты адамдардың пікірлері елде қауіпсіздік сезімін күшейтті. Ол 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінің бір жылдығында Польша шекарасын «қайта итеру» мүмкіндігі туралы айтқан болатын. Бірнеше аптадан кейін Польша үкіметі Беларусьпен шекарасын да нығайтуға шешім қабылдады.