Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш түрлері
Species of tree
Leucadendron argenteum (күміс ағаш, күміс жапырақты ағаш немесе) – Оңтүстік Африканың Кейп түбегіндегі шағын аймаққа ғана тән, Proteaceae тұқымдасына жататын, құрылымы жойылып бара жатқан өсімдік түрі. Көбінесе Кейптаун қаласы мен оның төңірегінде өседі, бірақ Сомерсет Вест (Сильвербумклоф), Паарл және Стелленбош маңында сыртқы (әлде енгізілген) популяциялары да кездеседі. Оңтүстік Африкада қорғалатын ағаш болып табылады.
Leucadendron argenteum (silver tree, silver leaf tree, , or ) is an endangered plant species in the family Proteaceae, which is endemic to a small area of the Cape Peninsula, South Africa. Most grow in and around the city of Cape Town, but outlying (perhaps introduced) populations exist near Somerset West (Silwerboomkloof), Paarl and Stellenbosch. It is a protected tree in South Africa.
Сыртқы келбеті
Күміс ағашы – биіктігі 5–7 м (кейде 16 м-ге дейін) болатын әдемі мәңгі жасыл ағаш. Ол тік бойлы, пропорционалды, қалың, түзу кепшігі және сұр қабығы бар. Жұмсақ, жібектей жапырақтары жылтыр күміс түсті, ланцет пішіндес, ұзындығы 8–15 см, ені 2 см, тығыз, мамық түкпен жабылған, осы түктердің арқасында ерекше күміс жылтырлыққа ие. Желмен тозаңданатын гүлдері 4–5 см диаметрлі тығыз, шар тәрізді гүлшоғырларда жетіледі және жағымды иіс шығарады. Барлық Leucadendron түрлері сияқты, бұл ағаш да екі үйлі, аталық және аналық гүлдері бөлек өсімдіктерде орналасқан. Жемісі – көптеген тұқымдары бар ауыр, ағаш тәрізді конус; әрбір тұқымы – кішкентай жаңғақ, оған желмен таралуына көмектесетін, жібектей түкпен қапталған, парашют сияқты құрылым қосылған. Тұқымнан кейін екі жасыл, жалаңаш және былғарылы жапырақша шығады.
The silvertree is a striking evergreen tree, growing 5–7 m tall (sometimes up to 16 m). It is erect and well proportioned with a thick, straight trunk and grey bark. The soft, silky leaves are shiny silver, lanceolate, 8–15 cm long and 2 cm broad, with their distinct silvery sheen produced by dense velvety hairs. The wind pollinated flowers are produced in dense globose inflorescences 4–5 cm diameter, and give off a pleasant scent. Like all Leucadendrons, this tree is dioecious, with separate male and female plants. The fruit is a heavy woody cone, containing numerous seeds; each seed is a small nut with a silky haired helicopter like parachute, enabling it to disperse by wind. After germination it pushes up two green, bare and leathery cotyledons.
Тарату
Бұл алып күміс протеа табиғи түрде тек Кейптаун қаласының өңірінде және оның төңірегіндегі шағын аумаққа ғана шектелген. Оның негізгі популяциясы Үстел тауының беткейлерінде, әсіресе Арыстан Басы аймағында, Родос ескерткішінен жоғары және Кирстенбош Ұлттық Ботаникалық Бағының үстіндегі тау беткейлерінде өседі. Бұған қоса, жақын жерде Стелленбош, Сомерсет-Уэст және Паарл қалаларында үш кішкентай шеткі популяция бар (бұл популяциялардың табиғи түрде тарағаны ма, әлде Кейп тарихының ерте кезеңінде осы жерге отырғызылғаны әлі нақты белгісіз). Сомерсет-Уэсттегі популяция Испан шаруашылығы маңындағы Сильвертрие шатқалы деп аталатын табиғи мұра орнында орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, күміс ағашы Үстел тауында кеңінен таралған, оның көптеген беткейлері жылтыр күміс орманмен жабылған. Бірақ, ағашқа деген ерте талап осы орманның көп бөлігінің кесілуіне әкелді, және қазір күміс ағашы сирек кездесетін және жойылу қаупі төніп тұрған түрге айналды.
This enormous silver Protea is naturally confined to a tiny area in and around the city of Cape Town. Its main population grows on the slopes of Table Mountain, notably the Lion's Head area, above Rhodes Memorial and the mountain slopes above Kirstenbosch National Botanical Garden. In addition there are three tiny outlying populations nearby, in Stellenbosch, Somerset West and Paarl (It has not yet been established for certain whether these are natural outliers, or were planted here in early Cape history). The Somerset West population is located within a natural heritage site called Silvertree Gorge, in the Spanish Farm suburb. Historically, the silvertree was more widespread on Table Mountain, covering much of its slopes in shimmering silver forests. However, early demand for timber led to much of these forests being felled and now the silvertree is a rare and endangered species.
Қалыптануы мен сақталуы
Үстел тауы, бұл ағаштардың табиғи түрде өсетін жалғыз жері болуы мүмкін, себебі Стелленбош және Пэрл маңындағы популяциялар (табиғи болғанымен) Үстел тауынан әкелінген болуы ықтимал. Қалалық құрылыс, тиімсіз өрт басқару және қарағай, эвкалипт сияқты инвазивті шетел ағаштарының салдарынан күміс ағаштар табиғи ареалдарының шамамен 74% -ын қосқан. Бұл аз өмір сүретін ағаштардың өлімі өрттен кейін мардымсыз, бірақ кейіннен жылына шамамен 5% -қа дейін жетеді. Бірақ, егер өрт ұзақ уақыт бойы болмаса, бірнеше сағаттың ішінде күрт қырылу оқиғалары болуы мүмкін. Бұл (жылы) тау желдерінің және Phytophthora тамыр шіруінен әлсіреген, су сіңіруін қиындататын ауру тамырлардың бірлескен нәтижесі деп саналады. 2006 жылғы 26-27 қаңтардағы өртте туа біткен популяцияның 40-50 пайызы өртенді. Себебі көшеттердің жаңаруы тек өрттен кейін ғана болады, бұл Фийнбос түрінің өмірлік цикліндегі қажетті кезең болды және популяция толығымен қалпына келді. Күміс жапырақты ағаштың таралуына кедергі келтіретін басты фактор – оның қысқа ғұмыры, көпшілігі 20 жылдан аспайды. Бірақ бұл олардың сақталуына әсер етпейді, себебі өрттер орташа есеппен 15-20 жыл сайын тірі қалған ересек ағаштарды өлтіріп, тұқымдық қойманы (конустарда) босатып, топырақ тұқымдық қоймасының өсуін қамтамасыз ету арқылы популяцияны жаңартады. Тұқымдар кем дегенде 80 жыл көрінеді. Жастардың гүлдеп, тұқым беруіне 5-7 жыл уақыт кетеді, содан кейін популяциялар қайтадан өртке дайын болады.
Table Mountain is perhaps the only place where these trees grow naturally, as the populations near Stellenbosch and Paarl (though conceivably natural) may have been introduced from Table Mountain. In the face of urban development, inappropriate fire management, and invasive alien trees such as pines and gums, silvertrees have been driven from about 74% of their natural range. Mortality of these short lived trees is negligible after a burn, but then increases to about 5% per annum. During a longer term absence of burns however, sudden die offs may occur, even in a matter of hours. This is believed to be the combined result of (warm) berg winds and diseased roots which are weakened by Phytophthora root rot which inhibits their water absorption. An estimated 40 to 50 percent of the extant native population burned in the fire of 26 to 27 January 2006. As recruitment of seedlings only occurs naturally after fire, this was a necessary stage in the life cycle of this Fynbos species, and the population has recovered totally. A major deterrent to propagation of the silver leaf tree is its short life span, as most don't live more than 20 years. This doesn't affect their conservation however, as fires rejuvenate populations on average every 15–20 years by killing the surviving adults and triggering the release of the canopy seed bank (in the cones), and germination of the soil seed bank. Seeds remain viable for at least 80 years. Juveniles take 5–7 years to flower and set seed, whereafter the populations are ready to burn again.
Геральдика
Оңтүстік Африканың Оңтүстік жарты аралы муниципалитетінің гербінде күміс ағаштың стильделген бұтақтары бейнеленген.
"[S]tylized twigs of the silver tree" appear in the arms of the South Peninsula Municipality of South Africa.