Кіріспе

Leucadendron – Оңтүстік Африкаға ендемик, Протеацея тұқымдасына жататын, шамамен 80 түрі бар гүлді өсімдіктер туысы. Олар Кабо провинциялары мен Квазулу-Натал аймақтарында кең таралған, финбос экожүйесінің және өсімдік жамылғысының маңызды бөлігін құрайды. Көптеген түрлері 1 метрге дейін өсетін бұталар, ал кейбіреулері 2 немесе 3 метрге жетеді. Аз ғана түрлері 16 метрге дейін өсетін орташа биіктіктегі ағаштарға айналады. Барлығы мәңгі жасыл. Жапырақтары көбінесе эллипс тәрізді, кейде ине сияқты, спираль бойынша орналасқан, қарапайым, бүтін және әдетте жасыл түсті, көбінесе балауызды қабықпен жабылған. Күміс ағашында (Silvertree) тығыз, түзу, жібектей түктермен жабылған ерекше күміс реңі байқалады. Осы ерекшелік туысқа "ақ ағаш" деген мағына беретін Leucadendron атауын берді. Гүлдері бұтақтардың ұштарында тығыз гүлшоғырлар түрінде жетіледі. Өсімдіктер екі үйлі, яғни аталық және аналық өсімдіктер бөлек болады. Leucadendron-ның тұқымдық қабықтары немесе жеміс-жидектері ағаш тәрізді конус пішіндес құрылымдар болып келеді, содан олар "конус бұтасы" деген жалпы атауға ие болды. Конустардың ішінде көптеген тұқымдар орналасқан. Тұқымдардың морфологиясы әртүрлі және туыстың ішкі топтарын көрсетеді. Мысалы, күміс ағашы (Leucadendron argenteum) сияқты кейбір түрлері жібектей түктерден құралған парашютқа ие, бұл үлкен, дөңгелек жаңғақтың желмен таралуына мүмкіндік береді. Ал кейбіреулері кеміргіштер арқылы, тышқандардың қоймаларында таралады, ал тағы бір бөлігінде элайосомалар болады және оларды құмырсқалар таратуға жарамды. Тұқымдардың шамамен жартысы өртке төзімді конустарда сақталады және тек өрт өсімдікті немесе конусты ұстап тұрған бұтақты өлтіргеннен кейін ғана шығарылады. Осындай түрлердің көпшілігі өрттен кейін ғана табиғи түрде жаңаруға қабілетті.

Өсіру

Лейкадендрон өсімдіктері көбінесе тұқымдармен және кесінділермен көбейтіледі. Тұқымдар пісуіне бір жыл уақыт кетеді. Шөгу және одан шығу мерзімі түрге байланысты. Кесінділерді көбейту материалы ретінде пайдаланғанда, маусым мен қолданылатын материалдың түрі өсірудің сәтті болуына әсер етеді. Кесінділер біркелкі ұрпақ беретіндіктен көбейту материалы ретінде артықшылыққа ие, ал тұқымдар ұрпақта генетикалық айырмашылықтарға әкеледі. Леукадендрон туысы өздігінен тозаңдануға бейім туыстарға қарағанда генетикалық өзгеріске көбірек бейім, себебі ол кросс-тозаңдану арқылы өседі. Табиғи ортада лейкадендрон өте жақсы өседі, бірақ өсіру кезінде жоғары сапалы гүлдер мен жапырақтарды өндіру үшін өсімдіктің ерекше қажеттіліктері оңтайлы өндіріс үшін қолжетімді болуы керек. Өсіру шараларына топырақты бағалау, тазалау, дренаж жасау, химиялық түзету және физикалық дайындық кіреді, ал лейкадендронды отырғызудан бес ай бұрын физикалық дайындыққа ерекше назар аудару керек. Лейкадендрон түрлерін өсіруге арналған іріктеу критерийлері өте маңызды және олар өсімдіктің ауылшаруашылық мүмкіндіктеріне, сондай-ақ қазіргі нарық стандарттарына негізделуі тиіс.

Гибридтеу

Жаңа Leucadendron сорттарын өндірудің негізгі себебі – жаңа және жақсартылған сапалы өнімдерді тұрақты түрде қамтамасыз ету, олар бастапқыда тек Оңтүстік Африкадан ғана қолжетімді. Леукадендрон туысы түрлі-түсті жапырақшалары мен ұзақ вазада тұру қабілетіне байланысты тұтынушылар арасында кең танымал. Леукадендрон гибридтері түрлер аралық будандастыру арқылы шығарылады. Леукадендронды будандастыруда бір субсекция ішінде жасалған айқасулар, әдетте, түрдің таксономиялық жақындығына байланысты тұқымның мөлшері бойынша тиімдірек болады. Түрлер аралық будандастыру тұтынушылар бағалайтын ерекше қасиеттерді көрсететін гибридтерді тудырады. Екі Leucadendron туысынан алынған гибридке мысал – 'Rosette' сорты, ол L. laureolum және L. elimense арасындағы гибрид. Алайда, бұл түрлер аралық гибрид автополиплоидияға байланысты толығымен сүйексіз және одан әрі өсіруге жарамсыз. Түрлер аралық будандастырудың басты мақсаты – ең жақсы түрлер аралық гибридті ата-аналардан көп мөлшерде ұрпақ тұқымын алу. 'Inca Gold' сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығына ие болды.