Кіріспе

Финн кинотарихшысы Кари Петер Конрад фон Баг (29 тамыз 1943 – 17 қыркүйек 2014) – фин кинотарихшысы және режиссер. Фон Баг Финляндия кино мұрағатының басшысы, "Filmihullu" журналының бас редакторы және "Миднайт Сан" кинофестивалінің негізін қалаушысы және директоры болып жұмыс істеді. 2001 жылдан бастап Болоньядағы Il Cinema Ritrovato кинофестивалінің көркемдік директоры қызметін атқарды. Фон Баг 2004 жылғы Канн кинофестивалінің басты сайыс бағдарламасының қазылар алқасының мүшесі болды. Баг режиссерлік еткен фильмдер беделді халықаралық кинофорумдарда көрсетілді, оның ішінде 2012 жылы Роттердам халықаралық кинофестивалі мен Буэнос-Айрестегі Festival Internacional de Cine Independente фестивальдерінде оның туындыларының кең ауқымды ретроспективасы, ал 2013 жылы Тромсё халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Баг кино туралы 40 ғылыми еңбек, сондай-ақ кинотеатрлар мен теледидар үшін 60-қа жуық фильм жазды, оның ішінде халықаралық деңгейде танылған "Хельсинки, мәңгілік" (2008) және "Соданкиля, мәңгілік" (2010–2011) фильмдері, "Түн ортасында күн" кинофестивалінің алғашқы жиырма бес жылдығына арналған деректі фильмдер сериясы бар. Ол 2014 жылы 71 жасында дүние салды.

Зерттеулер

Бағ неміс-орыс психиатрының отбасында дүниеге келген. 1961 жылы Оулун лицейінің жоғары мектебін бітірді. 1970 жылы Хельсинки университетінде теориялық философия, социология, эстетика және әдебиет пәндерін үйреніп, магистр дәрежесін алды. Оның диссертациясы «Elokuvalliset keinot ja niiden käyttö: Alfred Hitchcockin Vertigo» кейіннен кітап ретінде жарық көрді (Хельсинки университеті, 1979). Бағ 2002 жылы әлеуметтік ғылымдар докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясы «Peili jolla oli muisti – elokuvallinen kollaasi kadonneen ajan merkityksien hahmottajana» (1895–1970), (SKS 2002) кинематографиялық өрнектің негізгі элементтері – монтаж бен коллажға арналған. Бағ бірнеше мектептер мен университеттерде оқытумен және лекция оқумен айналысты, мысалы, 2001 жылдан бері Аалто университетінде кино тарихының профессоры. Ол сонымен қатар мектептерде пайдалану үшін «Salainen muisti» (Sanoma Pro, 2009) атты киноға арналған оқулықты дайындады. Бағ финдердің күнделікті өмірінің тарихына ден қояды: финдердің өмірінің қыр-сырын көрсететін егжей-тегжейлі суреттер. «Vuosi 1952» («1952 жыл», 1980), «Viimeinen kesä 1944» («Соңғы жаз 1944», 1992), «Helsinki, Forever» (2008) және «Splinters – A Century of an Artistic Family» (2011) фильмдері тарихқа үңілу үшін үлкен мүмкіндік береді, ол белгілі бір уақыт, орын немесе көркем отбасымен анықталады. Фон Баг теледидар үшін ондаған фильм түсірді, олардың ішінде әртүрлі салалардағы көрнекті финдердің портреттері («Tapsa – Slashes from a Rover's Life» фильміндегі Тапио Раутавара, 1980; Пааво Нурми, 1978; «Mies varjossa» фильміндегі Отто Вилле Куусинен, 1994), музыканттар (Олави Вирта, 1972; «Suomi Pop», 1984), актерлер (Тауно Пало, 1981) және кинорежиссерлер (Эдвин Лайне, 2006; Микко Нисканен, 2010) бар. Фон Багтың көркем фильмдері көбінесе құжаттық сипатта болады: «The Count» (1971) фильмінің басты кейіпкері – Пертти Йлерми Линдгрен, таблоидтардың арқасында ақсүйектер қатарына көтерілген алаяқ. «Pockpicket» (1968) – Роберт Брессонның «Pickpocket» (1959) фильмінің өңделген нұсқасы. Онда жас жігіт қала тұрғындарының қалталарына ақша салып, өміріне шиеленіс әкелуге тырысады. Сценарийші ретінде Фон Баг Ристо Джарваның «Time of Roses» (1969), «Rally» (1970) және «When the Heavens Fall» (1972) фильмдерін жасауға қатысты.

Әдеби шығармашылық

Фон Багтың әдеби шығармашылығына 40-қа жуық ғылыми-популярлық кітап кіреді. 2007 жылы фон Баг өмірінің бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін Финляндияның Білім және мәдениет министрлігінің мемлекеттік ақпарат сыйлығымен марапатталды. Сол жылы оның "Финляндия әні" кітабы "Финляндия әдеби сыйлығының" иегері атанды. Ол мемлекеттік ақпарат сыйлығын екі рет алды: 1986 жылы – Илпо Хакасаломен бірлесіп жазған "Iskelmän kultainen kirja" ("Финляндиялық поп әндерінің алтын кітабы") үшін, ал 1975 жылы – "Elokuvan historia" ("Кино тарихы") үшін. 1992 жылы Фин әдебиет қоғамы оған "Suomalaisen elokuvan kultainen kirja" ("Финляндия киносының алтын кітабы") үшін "Элиас Лённрот" сыйлығын табыс етті. Фон Багтың очерктері мен мақалалары Финляндияда және шетелде бірнеше кино кітаптарында және журналдарда жарияланды. Олардың ең танымалдары – француздық L'Écran, Cahiers du cinéma, Trafic және Cinema 02, итальяндық Cinegrafie, испандық Nosferatu, шведтік Chaplin, британдық Movie және т.б. Өліміне дейін Петер фон Баг 1968 жылы өзі құрған "Фильмихульлу" журналының бас редакторы қызметін атқарды. Шетелде фон Баг 2009 жылы француздық "Larousse" баспасында кино сарапшысы, ал итальяндық "Einaudi" баспасында тұрақты редактор болып жұмыс істеді.