Төмен су деңгейінде ғана қолданылатын жолдар: Қауіпсіздік, құрылыс ерекшеліктері, су тасқыны кезіндегі қауіптер туралы біліңіз. Төмен су көпірлері туралы мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су деңгейі төмен болғанда ғана пайдаланылатын жол.
Roadway usable only at low water levels
Төмен су көпірі (кейде «Ирландиялық көпір» немесе «Ирландиялық өткел» деп те аталады, Австралияда – causeway, ал төменгі деңгейлі өткел немесе төмен су көпірі деп белгіленеді) – су арнасынан төменгі биіктікте өтетін жол. Су деңгейі төмен болғанда жол құрғақ болып қалады, бірақ су тасқыны сияқты жоғары су деңгейінде су астында қалуы мүмкін. Мұндай өткелдерді жолдың бетін ең жоғары су деңгейінен үнемі жоғары ұстайтын биік көпірлерге қарағанда салу арзан. Олар көбінесе жауын-шашын аз болатын және су арнасының тереңдігі шамалы аймақтарда (жағалауға қосымша пандустар салуды қажет ететін және құрылыс шығындарын арттыратын) қолданылады, әсіресе дамып келе жатқан елдерде. Төмен су өткелдері – жоғары су тасқыны жолдары болып табылады, қалыпты жағдайларда жол ретінде, ал су ағыны күшті болғанда – шектеулі арна ретінде қызмет етеді. Су тасқыны кезінде жол үстінен жылдам және күшті ағын өтуі мүмкін болғандықтан, олар көлік құралдары үшін қауіпсіз деп есептелмейді. Су басылғаннан кейін де қауіпті болуы мүмкін, себебі су қалдырған лай, саз және қоқыстар жолдың тұтқырлығын азайтып, көліктер мен жаяу жүргіншілердің сырғанауына себеп болуы мүмкін. Жапонияда коньяку көпірі – төмен су өткелінің бір түрі.
A low water crossing (also known as an Irish bridge or Irish Crossing, causeway in Australia, low level crossing or low water bridge) is a low elevation roadway traversing over a waterbody that stays dry above the water when the flow is low, but is designed to get submerged under high flow conditions such as floods. This type of crossing is much cheaper to build than a high bridge that keeps the road surface consistently above the highest water level, and is usually deployed in semi arid areas where high volume rainfall is rare and the existing channel is shallow (which requires extra ramping on the banks to build a more elevated bridge and thus costs more), particularly in developing countries. Low water crossings are essentially elevated floodways, functioning like causeways under normal conditions and serving as limited fords during high discharge conditions. They are generally considered unsafe for traffic during floods due to the potentially fast and turbulent currents flowing over the road surface, and can be dangerous even after the flood has receded because silt, mud and debris left on the road by the water can reduce traction and cause skidding risks for both vehicles and pedestrians. In Japan, a Konnyaku bridge is a type of low water crossing.
Құрылыс
Бұл су өткелінің құрылысы дәстүрлі фордтан бастау алады. Форд көлік құралдарына су жолынан дөңгелектері ылғалды күйде кешіп өтуге мүмкіндік береді. Кейбір елдерде "төмен су арқылы өту" термині көбінесе құрғақ екенін, ал "форд" термині көбінесе ылғалды екенін білдіреді. Ең қарапайым су өткелінің түрі – құбырсыз форд немесе арналы форд деп аталады. Бұл типтегі төмен су өткелі көбінесе ағысы шағын су жолдарында немесе құрғақ арналарда қолданылады. Ол қиыршық тас, қиыршық тасқа толтырылған геотекстильдік тор, төсеу тастары немесе жақын орналасқан су жолы мен су тасқыны алабының еңісі мен биіктігіне сәйкес орналастырылған бетон плиталардан тұрады. Ағысы терең су жолдарынан өту үшін құбырлы форд деп аталатын төмен су өткелінің бір түрін құбырлармен (көбінесе бетон құбырлармен) салуға болады. Құбырлардың мөлшері (көбінесе бетон құбырлардың) судың жолдың астынан ағып өтуіне және жылдың көп бөлігінде құрғақ өту бетін қамтамасыз ету үшін таңдалады. Су ағыны жоғары кезеңдерде (мысалы, көктемгі су тасқыны немесе кенеттен су көтерілуі) су құбырлар жеткіліксіз болғандықтан, осы су тасқынына ұқсас ағынды қабылдауға шамасы келмейді, сондықтан су өткелдің үстінен ағып өтеді. Күрделірек төмен су көпірі әдетте инженерлік бетон құрылысы болады. АҚШ-тың батыс аймағындағы құрғақ климатта мұндай құрылыстардың мыңдаған түрлері бар; олардың кейбіреулері төрт қатарлы қалалық көшелерге немесе тас жолдарға арналған. Көбінесе, күніне көп көлік қозғалысын қабылдайтын төмен су көпірі он жылда бірнеше күн ғана су астында болады.
The low water crossing was developed from the traditional ford. A ford permits vehicular traffic to cross a waterway with wet wheels. In some countries the term “low water crossing” implies that the crossing is usually dry, while “ford” implies that the crossing is usually wet. The simplest type of low water crossing is called an unvented ford or drift. This type of low water crossing is used mainly for shallow waterways or dry streambeds. It consists of an improved surface of gravel, gravel filled geotextile grid, paving blocks, or concrete slabs positioned to match the slope and elevation of the adjacent waterway and floodplain. To cross somewhat deeper waterways, a type of low water crossing called a vented ford can be constructed with culverts. The size of the culverts (often concrete pipes) is usually selected to allow the water to flow below the roadway and provide a dry crossing surface for most of the year. During periods of high water flow (e. g. spring runoff or flash floods), water will flow over the top of the crossing, as the culverts are not large enough to carry these flood type runoff events. A more elaborate low water bridge will usually be an engineered concrete structure. There are thousands of such structures in the arid climates of the western United States; some of them accommodate four lane city streets or highways. Typically, a low water bridge that accommodates a high daily volume of vehicular traffic will be underwater only a few days per decade.
Навигация
Төмен су көпірі су жолының кеме жүзуге жарамсыз болуына себеп болады. Көбінесе бұл ешқандай мәселе тудырмайды, себебі су жолы тасқын болмаса, әдетте кеме жүзуге жарамсыз болады. Төмен су көпірі кейде суға батып кететін көпір деп те аталады, бірақ бұл қате түсінік. Нағыз суға батып кететін көпірлер кеме жүретін су жолдарында қолданылады және қасады түрде суға түсіріледі.
A low water bridge renders the waterway non navigable. In almost all cases this is not a practical concern, since the waterway would be non navigable except during flood conditions anyway. A low water bridge is sometimes called a submersible bridge, but this is a misnomer. A true submersible bridge is used on navigable waterways and is actively lowered into the water.
Қауіпсіздік
Төмен су өткелдерінің негізгі идеясы – оларды қалыпты жағдайда пайдалану ыңғайлы әрі қауіпсіз болуы. Су деңгейі көпірдің бетін кесіп өтетін деңгейге жеткен кезде, көпірдің жоғары ағыс күшінен пайдалану қауіпті болады. Ағын судың күші көлікті физикалық түрде көпірден итеруге жеткілікті болуы мүмкін: көліктің судағы бөлігі қаншалықты жоғары болса, судың күші соғұрлым көлікті көпірден ала қойып, оны суға қарай айдап, елеулі зақым келтіруі мүмкін. Көпірдің астынан өтуге тырысудың қосымша тәуекелі, әсіресе екі футтан астам тереңдікте, көліктің қозғалтқышының тоқтауы мүмкін. Адамдар көліктен шығуға тырысқанда, олар су ағынына түсіп, құлап кетуі немесе суға тартылуы мүмкін. Су тасқыны кезінде ағым әдетте өте күшті болғандықтан, оларды өзен бойымен ағызып, әртүрлі бұйымдарға соқтығыстырып, жарақат алуға немесе қаза табуға себеп болуы мүмкін. Дамыған елдерде мұндай жағдайды ескерту белгілерімен көрсетеді. Тағы бір қауіп – көпірдің беті сумен толығымен жабылып, одан құлау мүмкіндігі артады, нәтижесінде екі жағындағы терең және қауіпті суға түсіп кетуге болады. Осының салдарынан, су астында қалған көпірдің жолы көбінесе бағаналармен немесе басқа да құрылымдармен белгіленеді, осылай сақ болмаған саяхатшылар мен шұғыл жағдайларда көпірді пайдаланушыларға су астында да оның бағытын көрсетуге мүмкіндік береді. Белгілі қауіптерге және ескертулерге қарамастан, су тасқыны кезінде төмен су көпірлерін абайсызда пайдалану салдарынан туындаған көптеген апаттар мен тіпті өлім-жітім жағдайлары тіркелген. Бір ұсынылған шешім/қорқыту – АҚШ-тың Аризона штатындағы «Ақымақ жүргізуші заңы». Су тасқынынан қиын жағдайға түскен және көпірде қалып қойған жүргізушілер, оларды құтқаруға келген шұғыл қызметтерге жұмсалған шығындарды өтеуге міндетті.
The concept behind low water crossings is that they are convenient and safe to use in normal conditions. Once the water level rises to the point where it crosses the bridge surface, the bridge is generally unsafe to use due to high current. The force of the moving water may be strong enough to physically push the vehicle off the bridge: the higher the percentage of the vehicle in the water, the more likely the water's force will take the vehicle off the bridge and send it downriver with substantial damage. An additional risk for trying to cross a bridge under water, especially when more than a couple of feet deep, is the possibility of the vehicle's engine stalling. As people will typically try to then get out of the vehicle, they may step into water currents that cause them to fall or be pulled down into the water. As the current during floods is often quite strong, it may sweep them downriver and carry them into debris, possibly causing injury or death. In developed countries this will usually be indicated by warning signs. An additional hazard is that the bridge surface may become completely obscured by the water, making it relatively easy to fall off the bridge surface into the deeper and more hazardous water on either side. As a consequence, the line of the submerged bridge is often marked with poles or other structures to indicate its course to unwary travelers and emergency users even when submerged. Despite the obvious dangers and warnings given there are still a significant number of emergencies and even deaths attributable to the unwary use of low water bridges during flood conditions. One attempted solution/deterrent is the Stupid Motorist Law in the American state of Arizona. Drivers who become stranded on flooded low water bridges are charged with the cost incurred by emergency services to come to their rescue.
Балықтардың төменгі су деңгейіндегі өткелдер арқылы өтуі
1980 жылдан бері жол өткелдерінің табиғи ағыстар мен өзендерге тигізетін экологиялық әсері анықталған. Балықтар үшін жағдай жасау мақсатында құбырдың ішінде баффлерлер орнатылуы мүмкін. Алайда, баффлерлер берілген су көтерілуі кезінде құбырдың су өткізу қабілетін күрт төмендетіп, осылайша бірдей жобалық су ағыны мен су көтерілуін қамтамасыз ету үшін құбыр құрылысының жалпы құнын айтарлықтай арттыруы, немесе қолданыстағы құрылымда жолдың суға бату қаупін күшейтеді.
Since 1980, the ecological impact of road crossings on natural streams and rivers has been recognised. Baffles may be installed along the culvert to provide some fish friendly alternative. But baffles can reduce drastically the culvert discharge capacity for a given afflux, thus increasing substantially the total cost of the culvert structure to achieve the same design discharge and afflux, or increasing the risk of road flooding in an existing structure.