Кіріспе

Миссуридің Озарк тауларындағы өзін-өзі қорғайтын топ 1880-жылдардың соңында құрылды. Bald Knobbers – 1885 жылдан 1889 жылға дейін АҚШ-тың Миссури штатының оңтүстік-батысындағы Озарк аймағында әрекет еткен жан қорғаушылар тобы. Олар көбінесе қара мүйізді капот киіп, беттерінің ақ сызықтары салынған, бұл ерекшелік топтың Тейни округінен басталып, көршілес округтерге жылдам таралуы кезінде қалыптасқан. Топ өз атын жақын маңдағы Озарк тауларының шөпті, аққалбас шыңдарынан алды. Олар алғаш рет кездескен төбе – Снаптың шашы, Миссури штатының Кирбивилл қаласының солтүстігінде орналасқан. 1898 жылғы 5 қазанда Спрингфилдте (Миссури штаты) шыққан «Лидер Демократ» газетінде былай делінген:

Генри Уэстморленд Оклахома штатының Бивер округінен келді, бұл аймақ бұрын «Ешкімнің жері» деп аталған өңірдің бір бөлігі болған. Оның айтуынша, шөп мол, мал да көп, бірақ онда егін өсіруге тырыспайды, тек шикізат пен люцерна ғана өсіріледі. Бұл құрметті азамат Шашқарлар көтерілісі кезінде Тейни округінде ранчо иеленген және осы ұйымға атын берген адам болды. Американдық Азамат соғысында Одақ жағында болған Bald Knobbers-ке қарсы Anti Bald Knobbers шықты, олар көбінесе Конфедерация жағында болды. Ернандо олардың саяси рөлін былай түйіндейді:

Олар өмір мен мүлікті қорғауға, қылмыскерлерді ұстауға көмектесуге, жергілікті биліктегі жемқорлыққа қарсы тұруға және өздерінің қоғамдастығының әлеуметтік және діни нормаларын бұзғандарды жазалауға арналған топ ретінде бастады. Кейбір жерлерде жан қорғаушылар үлкен саяси ықпалға ие болып, маңызды лауазымдарды иеленді және жергілікті саясаттағы басты күшке айналды. Дегенмен, олар көптеген жауларды жасады, олармен бірнеше рет қатыгез, кейде өлімге әкеп соққан қақтығыстар болды.

Өмірбаян

Азамат соғысы кезінде Миссури штаты, шекаралық штат болғандықтан, көршілердің бір-біріне қарсы жүргізген партизандық соғысынан ауыр зардап шекті. Соғыстан кейін штат бойынша көршілер арасындағы қақтығыстар жалғасты, олардың ең танымалдары Джеймс-Янгер тобының іс-әрекеттері болды. Билік органдары қылмыстық төңкерісті тоқтатуда қиындыққа тап болды, себебі екі тараптың да жақтастары күшті болды. 1865 жыл мен 1885 жыл аралығында Тейни округінде 40 адам өлтірілді, бірақ бірде-бір күдікті сотталған жоқ. "Балд нобберлер" бастапқыда қарақшылық топтарды тоқтатуға тырысты, бірақ кейіннен олардың өздері де шектен шығып, қылмыстық әрекеттерге қатысты.

Тейни округінің бөлімшесі

1883 жылы Нат Н. Кинни бастаған он үш адам топ құрды, бұл Реконструкция дәуірінің басынан бері аймақты мазалаған қарақшыларға қарсы жауап шарасы болды. Бастапқы он үш адам – Нат Кинни, Джеймс А. ДеЛонг, Алонзо С. Пратер, Йелл Эверетт, Джеймс Б. Райс, Т. В. Филлипс, Джеймс Р. ВанЗант, Пэт Ф. Фикл, Галба Э. Брэнсон, Дж. Дж. Браун, Чарльз Г. Грум, Джеймс К. Полк МакХаффи және, мүмкін, Бен Прайс. 1865–1882 жылдар аралығында отыздан астам кісі өлтірілді, бірақ ешқайсысы сотталған жоқ. Топ мүшелері оны «Азаматтар комитеті» және «Заң мен тәртіп лигасы» деп атады. Алайда, олардың құпия жиналыстары «жалаңаш» таудың шаңырағында (тыңшыларды байқап отыру үшін) өткендіктен, халық оларды «Жалаңаш бас жандар» (Bald Knobbers) деп атай бастады. Олардың қатары жүздегенге жеткенде, 7000-ге жуық халқы бар округте бастапқы мақсат ұмытылды. Бастапқыда әйгілі заңсыздықтарды жойғаны үшін мақталып, көп ұзамай халықтың наразылығына ұшырады. Бастапқыда ерлер төменгі жағын қарапайым матамен жауып, тіпті маскировка жасаса да, көптегендері ақ муслин капот киіп, құлақ сияқты байланған бұрыштармен, көздері мен аузына тесік салды. Бұл қорқынышты түр-келбет наразылықты одан әрі қоздырып, «Жалаңаш бас жандарға» қарсы күштердің құрылуына әкелді. «Жалаңаш бас жандар» демократтар мен республикашылдардан құралды. Нат Кинни демократ болды және Одақ армиясы үшін соғысқанымен, ол осындай лауазымға үміткер болды. Жаңа хабарлар бойынша, Кинни республикашыл болған, бірақ бұл жалған. «Жалаңаш бас жандарға» қарсы болғандар да саяси партиялардың екі жағында болды. Округтік сот ғимараты өртеніп кеткен кезде, екі тарап та бір-бірін кінәлады, бұл топтар арасындағы ашуды күшейтті. Бұл бекемделмеген «Жалаңаш бас жандарға» қарсы фракцияны 19 жастағы жетім Энди Когбёрн ең жақсы бейнеледі. Когбёрн Кинниді жек көреді, ол өте сөзді, құпия өткені бар адам, ол отбасымен бірге аймаққа «Жалаңаш бас жандар» пайда болғаннан екі жыл бұрын көшіп келген. Когбёрн Кинниді мазақтап, әзіл-қалжыңдар жасап, өзін-өзі қорлаушы топқа қарсы сөйлеуден ләззат алды. Кинни мен оның «Жалаңаш бас жандар» серіктері округте үлкен ықпалға ие болды, сондықтан Когбёрн Киннидің Форсайт шіркеуінің алдында «өзін-өзі қорғау» үшін атып өлтірді, онда Кинни сол түні уағыз айтуға барған. 1886 жылы, олардың ерліктерінен ұлттық атаққа ие болғаннан кейін және штат басшыларын ұятқа қалдырғаннан кейін, Миссури губернаторы Джон С. Мармадук жағдайды тексеру үшін Форсайтқа генерал-адъютант Дж. С. Жэмисонды жіберді. Келгеннен кейін, өкіл тәртіптің атмосферасын көріп қуанғанымен, Кинниге «Жалаңаш бас жандарды» ресми түрде тарату округтің мүддесіне сай болатынын ұсынды. Келесі күні қала алаңында ресми тарату рәсімі өтті, онда «Жалаңаш бас жандар» бастапқы мақсатына қызмет еткеннен кейін көпшілік алдында таратылды.

Христиан округі бөлімшесі

Кристиан, Дуглас, Грин және Стоун сияқты көршілес округтер жасырылған түндегі шабандоздар идеясын қабылдады және бастапқы Тейни округінің бөлімін басқарған қатаң ережелерді елемеді. Кристиан округінің тобы ең көп танымал болды. Сол кезде Чэдвик, жақын маңдағы темір жолға байланысты Кристиан округінің ең дамыған қаласы және темір жол тіректеріне арналған ағаш үшін маңызды нарық болатын. Алайда, Чэдвик "темір жол қалашығы" ретінде құрылғандықтан, аймақта салондар мен жезөкшелер үйлері басым болды, көптеген еркектерді құмар ойындарға, ішімдікке және апталық табыстарын жезөкшелікке жұмсауға итермеледі. Адамдарды моральдық жағынан түзету мақсатында Кристиан округінің бөлімін Дейв Уокер басқарды. Бірақ оның он жеті жасар ұлы Билли Уокер олардың тобындағы күшті күшке айналды. Walkers Nat Kinney-ді көршілес Тейни округінен шақырған деген қауесет болды, бірақ Кристиан округінің бөлімін құруға көмектесуге, бұл күмәнді болды, өйткені Kinney жақында бастапқы топты өзі таратып жіберген еді. Топтар арасында да бірнеше айырмашылықтар болды. Кристиан округінің тобы кездесулерін Уокерлердің жерінің шетіндегі үлкен үңгірде өткізді, ал мүшелері үстіңгі жағында мүйіздері бар қара кептелістерді киді, көздері, аузы және мүйіздерінің айналасында ақ немесе қызыл жолақтармен әшекейленген, кейде мүйіздің ұштарынан шашақтар ілінген. Сондай-ақ, мүшелері салондарды өртеп жіберді және жалпы алғанда, Тейни округінің тобынан гөрі қауіптірек болды. Уильям Эденс бұл топтың жас қарсыласы болды және оларды ашық сынады. Бірнеше ескерту алғаннан кейін (соның ішінде түнде ұрып-соғу), қайғылы оқиға орын алды. 1887 жылдың 11 наурызы күні Кристиан округінің тобы үңгірде жиналып, таралуды талқылады. Бірақ сол түні жаңа мүшелер қабылданды, ал бірнеше мүше Уильям Эденс топ туралы айтқан жаңа сөздеріне ашуланды. Жиналыс аяқталғаннан кейін, жас жігіттердің көпшілігі Эдендердің үйіне қарай ұзақ жолмен үйлеріне бет бұрды. Капитан Дэвид Уокер оларға бармауға өтінді, бірақ оның ұлы Билли және басқа бірнеше адам, соның ішінде Уайли Мэтьюс, келіспеді. Олар Эденс үйде жоқ екенін білгеннен кейін, жолды жалғастырып, Уильямның ата-анасы Джеймс пен Элизабет Эденстің үйіне барды. Уильям Эденс пен оның ауру әйелі Эмма түнде сол жерде болды. Сондай-ақ, Джеймс пен Элизабеттың қызы Мельвина қызылшамен ауырып жатты, Мельвинаның күйеуі Чарльз Грин және Гриннің үш жасар және үш айлық балалары да сол жерде болды. Шабандоздар кішкентай үйдің терезелерін сындырып, есіктерін қиратты, кірген кезде мылтықпен атып, шашыратып жіберді. Атыс кезінде Уильям Эденс пен Чарльз Грин қаза тапты, Джеймс Эденс балтамен бас жарақаттанып, Балд Кнобберс Уильям Уокер мен Джон Мэтьюз атып өлтірілді. Әйелдер мен балалардың айқай-шуы көршілерді оқиға орнына жеткізді. Бірінші болып келген Чарльз Гриннің әкесі Джордж Грин болды, ол атыс естігенге дейін жақын жерде тұрды. Дейв Уокер өз тобындағы адамдардың әрекеттерін күшейтуден сақтап қалуға тырысқанмен, шабуыл кезінде жақын маңдағы жолда болғандығы оны ақыры құрбандыққа шақты. Келесі 18 ай ішінде әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған сот процестерінде 80 адам айыпталып, сотталды, соңында төрт адам қылмыстар үшін асылып өлтіріледі: Дейв Уокер, оның жас ұлы Билли, Диакон Джон Мэтьюз және оның інісі Уайли Мэтьюз. Уайли кейін округтің жаңа түрмесінен қашып, қалған үш адамды жазалау үшін қалдырды. Кристиан округінің ер адамдары түрмеде өз тағдырын күтіп отырғанда, ескі антагонизмдер қайтадан өршіп кетті. Бір топ Anti Bald Knobbers, әлі де олардың қауымдастығына кірген сырттан келген Кинниге наразылық білдіріп, бірге жиналып, өздерінің мақсаты үшін өлтірушіні таңдады. 1888 жылдың тамызында фермер Билли Майлз Кини соттарға инвентаризация жасап жатқан дүкенге кірді және бұрынғы Bald Knobber көшбасшысын тапаншасынан үш рет атып өлтірді. Содан кейін ол сыртқа шығып, өзін-өзі қорғауға деген талаппен заңға бағынды. Бұл оқиға бүкіл әлемде жаңалық болды, және Билли Майлз өте қысқа уақыт ішінде толық ақталды. Кристиан округінде өлім жазасы 1889 жылдың 10 мамырында орындалуға белгіленді. Түнде дұға етуден және тәубе етуден кейін, келесі күні таңертең үш адамды жабық жерге алып шығып, шериф өзі салған эшафолдқа орналастырды, өйткені ол бұрын тұтқындарды асып өлтіру тәжірибесіне ие емес еді. Әке мен ұлының соңғы сәтімен қоштасуы мен дұға етуінен кейін тұзаққа түсіп қалды. Көрермендер үш адамның тым ұзын арқанмен қимылдап, қимылдағанын көрді. Сотталғандардың аяқтары жерге сүйреліп жүрді, бір кезде жас Биллидің арқаны үзіліп, оны жерде қимылдап, көмекке шақырып жатты. Оны қайта іліп, отыз төрт минуттан кейін соңғысы да қайтыс болды. Бұзылған орындалу туралы халықтың сыны әйгіледі. Тейни округінің шашыраған Bald Knobber жіптері соңғы рет тоғысып жатты, өйткені заң Nat Kinney-дің уақытынан бұрын болған өлімі үшін кек алуға тырысты. Шериф Галба Брэнсон штаттан тыс аулаушы Эда Фанктан көмек сұрады. Бірге олар 1889 жылдың 4 шілдесінде Билли Майлзды іздеді. Бірнеше Тәуелсіздік күні тойларын аралағаннан кейін, олар оны Кирбивилл пикнигінің шетіндегі көлдің жанында бір топ адаммен бірге тапты. Олар оған ескерту оқтарымен ұсынып, экс-Bald Knobber жақтастары, Anti Bald Knobber жақтастары және заң қызметкерлері арасында атыс басталды. Фанк пен Брэнсон қаза тапты, ал Билли Майлз және оның бауырлары аймақтан қашып кетті.

Мәдени әсері

Кирбивилл атысы «Балд-нобберлер» оқиғасының ресми аяқталуы саналса да, 1890 жылы кем дегенде бір оқиға болды: неке бұзған адамды бетперделі ер адамдар тобы линчтеді. Ал 1920 жылдарға дейін көршілес округтерде бетперделі қарақшылардың қатысуымен жасалған ресми емес жазалау туралы көптеген жазбасыз әңгімелер бар. Сол кезде «Балд-нобберлер» туралы хабарлар бүкіл елде кеңінен таралды, кейіннен де түпкілікті «Балд-нобберлер» қайтыс болғаннан соң жаңғырып тұрды. 1887 жылдың өзінде «Балд-нобберлер» оқиғасы «Тэни және Кристиан округтерінің трагедиясы» атты пьеса арқылы танымал мәдениетке аударыла бастады. Брэнсон аймағы мен Тейни округінің туризмінің бастауы 1907 жылы Гарольд Белл Райттың «Тұңқырдың бағушысы» романы жарық көргеннен кейін басталды, онда «Балд-нобберлер» жамандықтар рөлінде бейнеленген. Кейін Мэйб отбасы жергілікті кантри және вестерн комедиялық шоуын «Baldknobbers» (бір сөзбен, тарихи мақсат емес, есімнің қызықтылығы үшін) деп атады. Мэйб отбасының атракционы Брэнсонның атымен шығу себебі болған музыкалық шоулардың бастауы болды. Жақында «Балд-нобберлерге» қатысты «Fire in the Hole» атты жабық дөңгелекті тау-кен саяхаты Silver Dollar City ойын-сауық паркінде пайда болды. Бұл саяхат «Балд-нобберлер» тақырыбында, бірақ нақты тарихи оқиғаларға негізделмеген. 2000 жылдан бастап Форсайттағы White River Valley Historical Society «Заң күні» фестивалін өткізе бастады, онда Тейни округінің «Балд-нобберлер» тарихына арналған сайыс ұйымдастырылды. Соңында, «Балд-нобберлер: Озаркс шекарасының батырлары немесе зұлымдары?» атты деректі фильм түсірілді, онда бірнеше қайта жандандырулар, түпнұсқа орындар мен екі тараптың ұрпақтары көрсетілді. Фильм 2007 жылдың көктемінде бірнеше кинофестивальдарда көрсетілді (Хьюстон, Техас штатындағы Worldfest кинофестивалінде «Алтын Реми» жүлдесін жеңіп алды) және 2011 жылдың 13 қаңтарында OPT Missouri PBS телеарнасында «Ozarks Reflections» сериясының бөлігі ретінде көрсетілді. Сонымен қатар, толық метражды фильм түсіру жоспарлануда. «Балд-нобберлер» тарихына қатысты кітаптар мен тауарлар аз, бірақ деректі фильмнің продюсері және режиссері Деймон Блалак «Fire on the Mountain» фильмін жасау үшін топқа қатысты көптеген заттарды зерттеп, жинады және White River Valley Historical Society-мен бірлесіп тарихты көрсететін жаңа музей құруды жоспарлап отыр. 2017 жылдың 3 мамырында Миссури штатының авторы Брюс Л. Маггард, Уокер отбасының ұрпағы «When the Thunder Comes» романын жариялады. Бұл тарихи фантастикалық роман Кэрролл округіндегі асылуға әкелген оқиғаларды баяндайды, сонымен қатар оқиғаға ойдан шығарылған кейіпкерлер мен мистикалық элементтер қосады.