Кіріспе

Құс түрі, Үнді құсы. Ақ мойынды тітік (Machlolophus nuchalis), кейде ақ қанатты тітік деп те аталады, Paridae тұқымдасына жататын соны тәрізді құс. Ол Үндістанға ендемік, онда ол екі үзіліс популяцияда, яғни Батыс Үндістанда және Оңтүстік Үндістанда құрғақ тікенді бұталы ормандарда кездеседі. Оның түрлік атауы nuchalis "мойынның, қапталдың" дегенді білдіреді. Бұл түрді қара және ақ түсті контрастты өрнектерімен, сұр қанат жапқыштары мен ішінара симпатрикалық күлгін тітіктің (Parus cinereus) арқасы болмауымен шатастыру қиын. Бұл түр өте дамылсыз таралып, әсіресе құрттар жасаған ұя қуыстары сияқты қолайлы ортаның жетіспеуіне байланысты жойылу қаупі төніп тұр деп есептеледі.

Сипаттама

Индиядағы жалғыз екі түсті (қара және ақ) торғай, осы түрдің қанат жапқыштары, басы, басының екі жағы, жамбашы, жұмбағы, кеудесінен құрсаққа дейінгі жолағы және құйрық тесігі қара түсті. Көздің астындағы беттері, құлақ жапқыштары және мойынның артындағы дақ ақ түсті. Қанаттың сыртқы қауырсындарында және екінші қауырсындардың табанында ақ түс бар. Соңғы үшінші қауырсындар толығымен ақ. Екі сыртқы құйрық қауырсыны ақ, ал келесісінің сыртқы бөлігі ақ, қалғаны қара. Бүйірлерінің ақ түсі сарғыш реңге боялуы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түрді Неллордың жанындағы Шығыс Гаттардағы жергілікті аңшыдан үлгі алған Т. С. Джердон ашқан. Кейін 1863 жылы Бангалор маңынан да бір үлгі табылды, бірақ бұл түр ұзақ уақыт бойы Оңтүстік Үндістанда қайта байқалмады. А. О. Юм бұл екі топтың әртүрлі түрлер болуы мүмкін деген пікір білдірген. Салим Али екі түрдің бір-бірінен толыққанды оқшауланғанын айтқан, алайда бұған дәлел жоқ. Батыс Үндістандағы таралуы кеңірек және жақсы зерттелген, көбінесе Кутч аймағында кездеседі, сондай-ақ Раджастан мен Харьянаның бір бөлігіне дейін жетеді. Британ мұражайындағы Бутаннан (Бутан) деп белгіленген үлгінің қате екені есептеледі. Винаад, Анши ұлттық паркі және Дхарвадтан алынған мәліметтер де күмәнді деп саналады. Олар өз түрлерінен қорғайтын, жақсы қалыптасқан аумақтарда азықтанады. Еркек және аналық жұптар ұялап, оны өз түрлестерінен қорғайды. Екеуі де ұялау ойыстарын пайдаланады, ал кейбір жұптар бір ұялау ойысын алты жылдан астам пайдаланған. Еркек, аналықты өз ұясына дейін сүйреп апарып, содан кейін өзінің ұялау орнына ұшып кетеді. Құстар жақын жердегі бұтақтың басын бір жаққа-екі жаққа қозғайды, содан соң ұялау ойысына кіреді, кіреберісте айналып, қауіп болған жағдайда ұшып кетуге дайын тұрады. Жас төлдердің саны белгісіз, бірақ үш төлі бар ересек құстар байқалған. Аналықта ұрық жапырағы дамиды, ал еркек ұрықтайтыны белгісіз. Еркектер аналыққа ұяға тамақ әкеп жеткізіп жүргені көрілді. Ата-ана екеуі де балаларды күтуге қатысады. Гуджаратта бұл түрдің ескі тоқылдақтардың ұяларын, әсіресе сары бас тоқылдақтардың ұяларын пайдаланатыны айтылады, олар ұя салу және ұялау үшін қолданылады. Түрдің батыстан Оңтүстік Үндістанға көшіп кетуі мүмкін деген болжамдар расталмады, ал құстар (жас құстарды қоса алғанда) жазда Оңтүстік Үндістанда байқалды. Батыс Үндістанда сақиналанған құстар 5-7 км радиуста қайта ұсталды. Оңтүстік популяциясында көбейіп өсуі зерттелмеген.